به گزارش آماج، اگر معمولاً هنگام تعیین مرزها عقبنشینی میکنید، نیازهای دیگران را به خواستههای خود ترجیح میدهید یا احساساتتان را نادیده میگیرید، ممکن است در «انتخاب خودتان» مشکل داشته باشید. مراقبت از دیگران ارزشمند است، اما زمانی که این رفتار به قیمت فراموش کردن سلامت جسم و روان خودتان تمام شود، میتواند به خستگی، دلخوری و احساس نارضایتی منجر شود.
انتخاب خود به معنای بیتوجهی به دیگران یا خودخواه شدن نیست. منظور این است که نیازها، احساسات و سلامت شما نیز به اندازه نیازهای دیگران اهمیت دارند و باید برای آنها جایگاهی در زندگی در نظر بگیرید.
انتخاب خودتان یعنی چه؟
قرار دادن خود در اولویت میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد؛ از درخواست کردن چیزی که نیاز دارید گرفته تا دفاع از حقوق خود، پذیرفتن احساسات، مراقبت از جسم و ذهن، تعیین مرزهای سالم و پایبندی به ارزشها و باورهای شخصی.
- نیازهای خود را به شکل روشن بیان کنید.
- در موقعیتهای لازم از خودتان دفاع کنید.
- احساسات خود را انکار یا کوچک نکنید.
- از جسم و سلامت روان خود مراقبت کنید.
- با خودتان مانند یک دوست خوب رفتار کنید.
- برای روابط و رفتارهای ناسالم مرز تعیین کنید.
- بر اساس ارزشها و باورهای خود تصمیم بگیرید.
آیا اولویت دادن به خودخواهی است؟
یکی از دلایلی که ممکن است باعث شود فرد برای خودش اولویت قائل نشود، این باور است که چنین کاری خودخواهانه یا بیملاحظه است. اما در یک رابطه سالم، توجه به نیازهای دیگران و نیازهای خود فرد باید در کنار یکدیگر قرار داشته باشد.
طبیعی است که گاهی برای مراقبت از فردی که به کمک نیاز دارد، خواستههای خود را موقتاً کنار بگذاریم. مشکل زمانی آغاز میشود که این رفتار به یک الگوی دائمی تبدیل شود و سلامت جسمی و عاطفی ما را تحت تأثیر قرار دهد.
رابطه سالم بر پایه تعامل دوطرفه، احترام و حمایت متقابل شکل میگیرد. بنابراین مراقبت از خود در کنار توجه به دیگران نهتنها خودخواهانه نیست، بلکه میتواند بخشی از یک زندگی و رابطه سالم باشد.
باور کنید که ارزشمند هستید
گاهی دلیل نادیده گرفتن نیازهای شخصی، این باور عمیق است که فرد به اندازه کافی ارزشمند نیست. ممکن است تصور کنید ارزش عشق، شادی یا امنیت باید به دست آورده شود یا خودتان را دائماً با دیگران مقایسه کنید و به این نتیجه برسید که به اندازه کافی باهوش، جذاب، موفق یا دوستداشتنی نیستید.
چنین باورهایی گاهی از تجربههایی در گذشته ناشی میشوند؛ برای مثال ممکن است فرد در محیطی رشد کرده باشد که در آن احساس کرده نیازها و نظراتش اهمیتی ندارد. با وجود این، باورهای قدیمی الزاماً واقعیت ندارند و میتوان آنها را تغییر داد.
یکی از راههای شروع این تغییر، توجه به افکار خود است. به جای اینکه هر فکری را واقعیت تلقی کنید، درباره منشأ آن کنجکاو شوید و از خود بپرسید آیا این فکر واقعاً درست است یا صرفاً نظر فرد دیگری درباره شما بوده است.
عزتنفس را با رفتارهای روزمره تقویت کنید
احساس ارزشمندی فقط با تغییر افکار ایجاد نمیشود؛ رفتارهای روزمره نیز پیام مهمی درباره ارزشی که برای خود قائل هستید، منتقل میکنند.
با خودتان همانطور رفتار کنید که با یک دوست عزیز رفتار میکنید. وقتی گرسنه هستید غذا بخورید، هنگام خستگی استراحت کنید، زمانی را برای تفریح و علایق شخصی اختصاص دهید و در صورت نیاز از افراد حمایتگر کمک بگیرید.
پیادهروی و ورزش، حضور در طبیعت، انجام سرگرمیهای مورد علاقه، نوشتن در دفتر شخصی، وقت گذراندن با افراد حمایتگر، بیان نظر و احساسات و تعیین مرزهای سالم نیز میتوانند بخشی از این مراقبت باشند.
برای شروع، دو یا سه رفتار مراقبت از خود را انتخاب کنید که بتوانید هر روز انجام دهید. آنها را یادداشت کنید و به انجامشان پایبند بمانید.
چگونه از خودتان دفاع کنید؟
بسیاری از افراد از این میترسند که اگر از خودشان دفاع کنند یا نیازهایشان را مطرح کنند، روابطشان آسیب ببیند. این نگرانی در برخی شرایط میتواند واقعیت داشته باشد؛ اما بیان محترمانه نیازها و تعیین مرز به معنای بیتوجهی به دیگران نیست.
افرادی که واقعاً برای شما اهمیت قائل هستند، معمولاً از اینکه نیازها و خواستههایتان را بیان کنید استقبال میکنند و حاضرند برای رسیدن به یک توافق متعادل تلاش کنند.
در مقابل، ممکن است برخی افراد از تغییر رفتار شما ناراحت شوند؛ بهخصوص اگر به این عادت کرده باشند که همیشه نیازهای آنها را مقدم بدانید. در چنین شرایطی، میتوانید از قدمهای کوچک شروع کنید: مرزهای مشخصی تعیین کنید، درخواستهای خود را بیان کنید و احساسات و نظراتتان را پنهان نکنید.
از یک قدم کوچک شروع کنید
اگر همیشه دیگران را بر خود مقدم دانستهاید، تغییر این الگو ممکن است در ابتدا دشوار باشد. لازم نیست همه چیز را یکباره تغییر دهید. یک مرز کوچک تعیین کنید، برای خودتان زمانی اختصاص دهید یا درباره یکی از نیازهایتان صادقانه صحبت کنید.
ممکن است برخی افراد به مرور با نسخه مستقلتر و بااعتمادبهنفستر شما سازگار شوند و حتی از این تغییر استقبال کنند. برخی دیگر ممکن است همچنان در برابر آن مقاومت کنند. در این شرایط، تصمیم درباره ادامه یا تغییر یک رابطه بر عهده خود شماست.
انتخاب خودتان به معنای کنار گذاشتن دیگران نیست؛ بلکه یعنی بپذیرید که شما نیز شایسته توجه، احترام، مراقبت و آرامش هستید. اگر آمادهاید، همین امروز با یک قدم کوچک شروع کنید.
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره روانشناسی، سلامت روان و سبک زندگی، به آماج مراجعه کنید.
