به گزارش آماج، تازه‌ترین نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت، وابسته به مرکز پژوهش‌های مجلس، از نارضایتی گسترده مردم ایران از وضعیت اینترنت حکایت دارد. بر اساس نتایج این پیمایش، ۷۱٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان از عملکرد دولت چهاردهم در بهبود وضعیت اینترنت رضایت ندارند؛ در همین حال، رفع فیلترینگ با ۳۸٫۷ درصد، مهم‌ترین اولویت مردم برای سیاست‌گذاری اینترنت عنوان شده است.
این نظرسنجی علاوه بر محدودیت دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خارجی، موضوعاتی مانند سرعت اینترنت، هزینه بسته‌های موبایل، پیامدهای اقتصادی قطعی اینترنت و میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را بررسی کرده است.
داده‌های این پژوهش از مصاحبه تلفنی با ۱۱۰۰ نفر از افراد ۱۵ سال به بالا در سراسر کشور جمع‌آوری شده است. زمان اجرای پیمایش نیز از ۲۱ تیر تا ۴ مرداد ۱۴۰۵ اعلام شده است.
رفع فیلترینگ، مهم‌ترین خواسته مردم درباره اینترنت
بر اساس نتایج نظرسنجی، ۳۸٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان رفع فیلترینگ را مهم‌ترین اولویت سیاست‌گذاری اینترنت می‌دانند. پس از آن، افزایش سرعت اینترنت با ۲۲٫۴ درصد، تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی با ۱۷٫۱ درصد و کاهش قیمت اینترنت با ۱۵٫۸ درصد قرار دارند.
همچنین ۶۴٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خارجی از فیلترشکن استفاده می‌کنند. این میزان در میان جوانان ۱۵ تا ۳۵ ساله به ۷۶٫۸ درصد و در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی به ۷۷٫۶ درصد می‌رسد.
در میان افرادی که از فیلترشکن استفاده می‌کنند، ۵۰٫۱ درصد رفع فیلترینگ را اولویت اصلی سیاست‌گذاری اینترنت می‌دانند. این سهم در میان افرادی که از فیلترشکن استفاده نمی‌کنند، ۲۵٫۱ درصد است. همچنین ۵۷٫۱ درصد افرادی که تمام یا بخش زیادی از درآمدشان به اینترنت وابسته است، رفع فیلترینگ را مهم‌ترین اولویت خود اعلام کرده‌اند.
۷۱٫۷ درصد از عملکرد دولت در بهبود اینترنت رضایت ندارند
در بخش مربوط به ارزیابی عملکرد دولت چهاردهم، ۳۰٫۲ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند اصلاً از عملکرد دولت مسعود پزشکیان در بهبود وضعیت اینترنت طی دو سال گذشته رضایت ندارند. ۴۱٫۵ درصد نیز میزان رضایت خود را کم ارزیابی کرده‌اند.
در مقابل، ۲۱٫۶ درصد از پاسخ‌دهندگان رضایت زیاد یا خیلی زیاد داشته‌اند و ۶٫۷ درصد نیز پاسخ مشخصی ارائه نکرده‌اند. به این ترتیب، مجموع افرادی که رضایت کم یا هیچ رضایتی از عملکرد دولت داشته‌اند، به ۷۱٫۷ درصد می‌رسد.
بر اساس این پیمایش، نارضایتی در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و شاغلان بخش خصوصی و مشاغل آزاد بیشتر دیده می‌شود. در میان پاسخ‌دهندگان دانشگاهی، ۳۷٫۶ درصد اعلام کرده‌اند که اصلاً از عملکرد دولت در حوزه اینترنت رضایت ندارند.
سرعت اینترنت؛ نزدیک به ۶۰ درصد کاربران ناراضی‌اند
کیفیت و سرعت اینترنت نیز از محورهای اصلی نارضایتی کاربران است. طبق نتایج نظرسنجی، ۲۱٫۳ درصد کاربران سرعت اینترنت را «خیلی ضعیف» و ۳۷٫۵ درصد آن را «ضعیف» توصیف کرده‌اند. در مقابل، ۳۶٫۴ درصد سرعت اینترنت را خوب و ۲٫۶ درصد آن را خیلی خوب ارزیابی کرده‌اند.
نارضایتی از سرعت اینترنت در میان افرادی که از اینترنت برای خریدوفروش استفاده می‌کنند، بیشتر است؛ به‌طوری که ۷۶٫۷ درصد این گروه سرعت اینترنت را ضعیف یا خیلی ضعیف دانسته‌اند.
همچنین رابطه‌ای میان ارزیابی کاربران از سرعت و رضایت آن‌ها از هزینه اینترنت دیده می‌شود. طبق گزارش، ۸۶٫۹ درصد افرادی که سرعت اینترنت را نامناسب ارزیابی کرده‌اند، از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل نیز رضایت کم یا هیچ رضایتی ندارند.
نارضایتی ۷۳٫۵ درصدی از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل
هزینه دسترسی به اینترنت نیز یکی دیگر از محورهای نارضایتی کاربران است. بر اساس این نظرسنجی، ۲۷٫۸ درصد پاسخ‌دهندگان اصلاً از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل رضایت ندارند و ۴۵٫۷ درصد رضایت کمی دارند. مجموع این دو گروه به ۷۳٫۵ درصد می‌رسد.
این نارضایتی در میان کاربران پرمصرف بیشتر است. از میان افرادی که روزانه دست‌کم پنج ساعت از اینترنت استفاده می‌کنند، ۴۱٫۱ درصد اصلاً از قیمت بسته‌ها رضایت ندارند و ۴۸٫۹ درصد رضایت کمی دارند؛ بنابراین، مجموع نارضایتی در این گروه به ۹۰ درصد می‌رسد.
در پاسخ به پرسشی درباره سقف قابل‌قبول قیمت هر گیگابایت اینترنت در صورت افزایش اجباری قیمت‌ها، ۲۸٫۴ درصد خواستار ثابت ماندن قیمت ۱۰ هزار تومانی مطرح‌شده در پرسش بوده‌اند. ۱۷٫۹ درصد نیز کاهش قیمت یا رایگان شدن اینترنت را ترجیح داده‌اند.
با وجود نارضایتی از هزینه‌ها، ۴۱٫۳ درصد کاربران اینترنت موبایل گفته‌اند حاضرند برای دسترسی به اینترنت سریع‌تر پول بیشتری بپردازند. در مقابل، ۵۱٫۳ درصد وضعیت فعلی قیمت و سرعت را ترجیح می‌دهند.
قطعی اینترنت چه تأثیری بر درآمد و اشتغال داشته است؟
یکی از بخش‌های مهم این پژوهش به وابستگی درآمد خانوارها به اینترنت و پیامدهای قطعی اینترنت بین‌الملل اختصاص دارد. بر اساس گزارش، درآمد فرد پاسخ‌دهنده یا سرپرست خانوار در ۵۶ درصد موارد به‌نوعی به اینترنت وابسته بوده است. در ۱۲٫۲ درصد موارد، بخش زیادی از درآمد و در ۵٫۷ درصد موارد، تمام درآمد به اینترنت وابستگی داشته است.
در بخش دیگری از پیمایش، از ۶۰۰ نفر که درآمد خود یا سرپرست خانوارشان به اینترنت وابسته بوده، درباره پیامدهای قطعی اخیر اینترنت بین‌الملل سؤال شده است. نتایج نشان می‌دهد:
- ۵۰٫۵ درصد کاهش درآمد را تجربه کرده‌اند.
- ۹٫۶ درصد گفته‌اند شغل خود را از دست داده‌اند.
- ۱٫۹ درصد مجبور به تغییر شغل شده‌اند.
- ۳۷٫۴ درصد اعلام کرده‌اند قطعی اینترنت تغییری در وضعیت شغلی آن‌ها ایجاد نکرده است.
این ارقام نشان می‌دهد محدودیت دسترسی به اینترنت برای بخشی از افراد دارای کسب‌وکار یا درآمد وابسته به فضای آنلاین، تنها یک مسئله ارتباطی نیست و می‌تواند با پیامدهای اقتصادی و شغلی همراه باشد.
۴۱٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند
بخش دیگری از نظرسنجی به میزان استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی اختصاص دارد. بر اساس نتایج منتشرشده، ۴۱٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ ۲۶٫۹ درصد گفته‌اند گاهی از این ابزارها استفاده می‌کنند و ۱۴٫۷ درصد نیز استفاده عمده یا مستمر از آن‌ها دارند.
در میان کاربران هوش مصنوعی، چت‌جی‌پی‌تی با سهم ۷۸٫۶ درصدی پرکاربردترین ابزار معرفی شده است. پس از آن، جمنای با ۳٫۹ درصد، دیپ‌سیک و کلاد هرکدام با ۳٫۸ درصد و گراک با ۱٫۱ درصد قرار دارند.
از نظر کاربرد، آموزش و مهارت‌آموزی با ۳۰٫۵ درصد و فعالیت‌های شغلی با ۲۸٫۹ درصد در صدر قرار گرفته‌اند. مشاوره پزشکی و حقوقی با ۲۰٫۷ درصد و پژوهش و فعالیت علمی با ۱۹٫۲ درصد، دیگر کاربردهای گزارش‌شده هستند.
اعتماد به هوش مصنوعی در کنار نگرانی از پیامدهای آن
طبق این پیمایش، حدود ۷۰٫۱ درصد کاربران به پاسخ‌های هوش مصنوعی اعتماد زیاد یا خیلی زیاد دارند. در عین حال، بخشی از پاسخ‌دهندگان درباره پیامدهای احتمالی گسترش این فناوری ابراز نگرانی کرده‌اند.
از میان ۷۲۲ نفری که با هوش مصنوعی آشنا بوده‌اند یا تجربه استفاده از آن را داشته‌اند، ۳۶٫۱ درصد نگران تضعیف توانایی تفکر و مهارت‌های انسانی، ۲۳٫۱ درصد نگران دریافت اطلاعات نادرست و ۱۷٫۷ درصد نگران جایگزینی برخی مشاغل با هوش مصنوعی بوده‌اند.
جمع‌بندی؛ اینترنت همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی کاربران است
نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت تصویری چندوجهی از وضعیت اینترنت در ایران ارائه می‌دهد: نارضایتی از عملکرد دولت، سرعت و قیمت اینترنت در کنار استفاده گسترده از فیلترشکن و وابستگی بخشی از درآمدها به دسترسی آنلاین قرار گرفته‌اند. در این میان، رفع فیلترینگ در صدر اولویت‌های اعلام‌شده برای سیاست‌گذاری اینترنت قرار دارد.
در عین حال، گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی نشان می‌دهد فناوری‌های دیجیتال در زندگی و فعالیت‌های شغلی بخشی از جامعه جایگاه قابل‌توجهی پیدا کرده‌اند. با توجه به اینکه این نتایج حاصل مصاحبه تلفنی با ۱۱۰۰ نفر در بازه زمانی مشخص است، تفسیر آن‌ها باید با در نظر گرفتن جامعه آماری، زمان اجرای پیمایش و محدودیت‌های روش نظرسنجی انجام شود.
برای دنبال کردن تازه‌ترین گزارش‌ها و اخبار فناوری، به آماج مراجعه کنید.
