پژوهشگران دانشگاه توکیو در مطالعهای تازه، روشی درمانی را معرفی کردهاند که به جای تمرکز مستقیم بر سلولهای بنیادی خونساز، محیط حمایتی مغز استخوان را هدف قرار میدهد؛ رویکردی که میتواند روند بازسازی سلولهای خونی پس از شیمیدرمانی، پرتودرمانی و پیوند مغز استخوان را بهبود بخشد.
به گزارش آماج، مغز استخوان سالم محل تولید تقریباً تمام سلولهای خونی بدن است. بسیاری از بیماریهای خونی و برخی سرطانها با شیمیدرمانی یا پرتودرمانی درمان میشوند، اما این روشها علاوه بر سلولهای سرطانی، سلولهای بنیادی خونساز و سلولهای پشتیبان مغز استخوان را نیز آسیب میزنند و روند خونسازی را مختل میکنند.
تمرکز بر ترمیم محیط مغز استخوان
در موارد شدید، بیماران برای بازیابی توانایی تولید سلولهای خونی به پیوند سلولهای بنیادی خونساز نیاز پیدا میکنند. با این حال، آسیب دیدن محیط حمایتی مغز استخوان میتواند اثربخشی پیوند و روند بهبودی را کاهش دهد.
پژوهشگران مؤسسه علوم پزشکی دانشگاه توکیو با همکاری محققانی از بیمارستان تحقیقاتی کودکان سنت جود آمریکا و شرکت نیسان کمیکال ژاپن، نقش دو پروتئین تنظیمکننده با نامهای YAP و TAZ را در بازسازی مغز استخوان بررسی کردند.
نقش کلیدی پروتئینهای YAP و TAZ در بازسازی خون
نتایج این مطالعه نشان داد فعالیت این دو پروتئین در سلولهای پشتیبان مغز استخوان برای حفظ سلولهای بنیادی خونساز و ترمیم بافت پس از آسیب ناشی از پرتودرمانی ضروری است.
بررسیها همچنین نشان داد که فعال شدن این مسیرهای مولکولی به حفظ ساختار سلولهای پشتیبان، تحریک تولید عوامل مؤثر در خونسازی و بازسازی رگهای خونی مغز استخوان کمک میکند.
مولکولی که روند بهبود را سرعت بخشید
محققان در ادامه ترکیب کوچکی به نام GA-003 را شناسایی کردند که میتواند فعالیت YAP و TAZ را افزایش دهد.
آزمایش این ترکیب در مدلهای حیوانی نشان داد استفاده از آن پس از پرتودرمانی، روند ترمیم مغز استخوان را بهطور قابل توجهی تسریع میکند، بازسازی سلولهای خونی را افزایش میدهد و احتمال موفقیت پیوند سلولهای بنیادی را بهبود میبخشد.
همچنین این ترکیب در کنار داروی رایج تحریککننده تولید گلبولهای سفید، عملکرد بهتری در افزایش سرعت بازیابی سیستم خونی از خود نشان داد.
گامی تازه برای پزشکی بازساختی
پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند مسیر تازهای در توسعه داروهای پزشکی بازساختی ایجاد کند؛ زیرا به جای تمرکز صرف بر سلولهای بنیادی، محیط اطراف آنها را برای ترمیم بهتر هدف قرار میدهد.
به گفته پژوهشگران، این رویکرد در آینده میتواند به بهبود درمان عوارض ناشی از شیمیدرمانی، پرتودرمانی و پیوند مغز استخوان کمک کند و بازیابی گلبولهای سفید، گلبولهای قرمز و پلاکتها را تسریع کند.
البته این نتایج هنوز در مرحله مطالعات پیشبالینی قرار دارد و برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی این روش در انسان، انجام کارآزماییهای بالینی ضروری است.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار پزشکی، سلامت و فناوریهای نوین، مطالب آماج را دنبال کنید.
