به گزارش آماج، دمپخت عدس و کلم شیرازی یکی از غذاهای سنتی و خوش‌عطر ایرانی است که با ترکیب برنج، عدس، کلم سفید و ادویه‌های معطر تهیه می‌شود. این غذای خانگی را می‌توان با گوشت چرخ‌کرده یا به‌صورت کاملاً گیاهی درست کرد و برای ناهار یا شام، همراه با سالاد شیرازی، ماست یا ترشی سرو کرد.
مواد لازم برای دمپخت عدس و کلم برای ۴ نفر
- برنج: ۳ پیمانه
- عدس: ۱ پیمانه
- کلم سفید: نصف یک کلم متوسط
- پیاز: ۲ عدد متوسط
- شوید تازه یا خشک: نصف پیمانه
- گوشت چرخ‌کرده: ۲۰۰ گرم، اختیاری
- رب گوجه‌فرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
- زردچوبه: ۱ قاشق چای‌خوری
- دارچین: نصف قاشق چای‌خوری
- فلفل سیاه و نمک: به مقدار لازم
- روغن: به مقدار لازم
- زعفران دم‌کرده: ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری
- سیب‌زمینی برای ته‌دیگ: در صورت تمایل
طرز تهیه دمپخت عدس و کلم شیرازی مرحله‌به‌مرحله
مرحله اول: عدس را نیم‌پز کنید
عدس را پاک کنید، بشویید و در صورت امکان حدود یک تا دو ساعت در آب خیس کنید. سپس آن را با مقداری آب روی حرارت متوسط بپزید تا نیم‌پز شود و شکل خود را حفظ کند. در پایان، عدس را آبکش کنید و کنار بگذارید. مراقب باشید عدس بیش از اندازه نرم نشود؛ زیرا در مراحل بعد ممکن است له شود.
مرحله دوم: کلم و پیاز را تفت دهید
کلم سفید را به‌صورت خلالی و نسبتاً نازک خرد کنید. یک عدد پیاز را خلالی برش بزنید و با کمی روغن تفت دهید تا طلایی شود. سپس کلم را اضافه کنید و چند دقیقه تفت دهید تا نرم شود و آب اضافی آن کاهش پیدا کند.
زردچوبه، فلفل سیاه و مقدار کمی دارچین را به کلم اضافه کنید. تفت دادن مناسب کلم کمک می‌کند طعم آن بهتر شود و عطر ادویه‌ها به خورد مواد برود.
مرحله سوم: مایه گوشت را آماده کنید
اگر می‌خواهید غذا را با گوشت تهیه کنید، پیاز دوم را نگینی خرد کرده و در تابه با کمی روغن تفت دهید. گوشت چرخ‌کرده را اضافه کنید و هم بزنید تا رنگ آن تغییر کند و کاملاً بپزد.
سپس رب گوجه‌فرنگی، کمی زردچوبه و فلفل سیاه را اضافه کنید و دو تا سه دقیقه تفت دهید تا رب خوش‌رنگ شود. در صورت تمایل، کمی دارچین نیز به مایه گوشت اضافه کنید.
برای تهیه نسخه گیاهی، این مرحله را حذف کنید و در صورت تمایل مقدار عدس یا کلم را کمی افزایش دهید.
مرحله چهارم: برنج و عدس را آماده کنید
برنج را چند مرتبه با آب سرد بشویید. سپس آن را همراه با آب، نمک و کمی روغن داخل قابلمه بریزید و روی حرارت قرار دهید تا بجوشد. وقتی دانه‌های برنج از بیرون نرم و مغز آن‌ها هنوز کمی سفت بود، عدس نیم‌پز را اضافه کنید.
میزان آب را متناسب با نوع برنج تنظیم کنید تا برنج هنگام دم‌کشیدن نه خشک بماند و نه بیش از حد نرم شود.
مرحله پنجم: کلم و مایه گوشت را اضافه کنید
وقتی آب اضافی برنج تقریباً کشیده شد، کلم تفت‌داده‌شده و مایه گوشت را به قابلمه اضافه کنید. شوید تازه یا خشک را نیز در همین مرحله بیفزایید. مواد را به‌آرامی مخلوط کنید تا دانه‌های برنج خرد نشوند و ترکیب مواد یکنواخت شود.
مرحله ششم: دمپخت را دم بگذارید
در صورت تمایل، کف قابلمه کمی روغن بریزید و حلقه‌های سیب‌زمینی را برای تهیه ته‌دیگ بچینید. سپس مخلوط برنج، عدس و کلم را داخل قابلمه بریزید و سطح آن را مرتب کنید.
چند سوراخ در برنج ایجاد کنید و کمی روغن یا کره روی آن بریزید. در قابلمه را با دم‌کنی بپوشانید. ابتدا حدود پنج دقیقه حرارت را متوسط رو به بالا نگه دارید تا بخار ایجاد شود؛ سپس شعله را کم کنید و اجازه دهید غذا حدود ۳۵ تا ۴۵ دقیقه دم بکشد. زمان نهایی به نوع برنج و میزان رطوبت مواد بستگی دارد.
طرز تهیه دمپخت عدس و کلم بدون گوشت
برای تهیه نسخه گیاهی این غذا، کافی است گوشت چرخ‌کرده را حذف کنید. ترکیب عدس، کلم، برنج، پیاز، شوید و ادویه‌ها همچنان غذایی خوش‌عطر و سیرکننده به وجود می‌آورد.
اگر طعم‌های ملس را دوست دارید، می‌توانید مقداری کشمش را جداگانه با کمی روغن تفت دهید و هنگام سرو کنار غذا قرار دهید. استفاده از زعفران دم‌کرده و پیازداغ نیز می‌تواند عطر و ظاهر دمپخت را دلپذیرتر کند.
فوت‌وفن خوشمزه شدن دمپخت عدس و کلم
- عدس را بیش از حد نپزید: عدس نیم‌پز هنگام دم‌کشیدن بافت خود را بهتر حفظ می‌کند.
- کلم را به‌اندازه تفت دهید: این کار به کاهش آب اضافی و بهتر شدن طعم کلم کمک می‌کند.
- دارچین را متعادل استفاده کنید: مقدار زیاد آن ممکن است عطر سایر مواد را تحت تأثیر قرار دهد.
- مواد را آرام مخلوط کنید: هم‌زدن شدید می‌تواند دانه‌های برنج را خرد کند.
- کلم را نازک خرد کنید: کلم خلالی یکنواخت، بهتر می‌پزد و بافت مناسبی در غذا ایجاد می‌کند.
- حرارت را پس از ایجاد بخار کم کنید: شعله ملایم به پخت یکنواخت و جلوگیری از سوختن ته‌دیگ کمک می‌کند.
- زعفران را اختیاری در نظر بگیرید: کمی زعفران دم‌کرده می‌تواند عطر و رنگ غذا را بهتر کند.
دمپخت عدس و کلم را با چه چیزی سرو کنیم؟
این غذای سنتی را می‌توانید با سالاد شیرازی، ماست، ماست موسیر، سبزی‌خوردن، ترشی یا دوغ سرو کنید. برای چیدمان زیباتر، دمپخت را در دیس بکشید و در صورت تمایل روی آن پیازداغ و کمی زعفران دم‌کرده بریزید. گوجه‌فرنگی و فلفل کبابی نیز همراه مناسبی برای این غذا هستند.
جمع‌بندی
دمپخت عدس و کلم شیرازی غذایی خانگی و خوش‌عطر است که با مواد اولیه در دسترس تهیه می‌شود و می‌توان آن را با گوشت یا بدون گوشت آماده کرد. نیم‌پز کردن عدس، تفت دادن مناسب کلم و دم‌کشیدن غذا روی حرارت ملایم، سه نکته مهم برای رسیدن به نتیجه‌ای خوش‌طعم هستند.
برای خواندن دستورهای آشپزی و آشنایی با غذاهای سنتی ایرانی، به آماج سر بزنید.
