به گزارش آماج، صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارشی با بررسی فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی برای کودکان، توصیههایی را به والدین ارائه کرده است. این گزارش که با همکاری «یینگ شو»، استادیار هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری دانشگاه هاروارد تهیه شده، بر اهمیت گفتوگوی زودهنگام والدین با فرزندان درباره هوش مصنوعی و آموزش استفاده مسئولانه از این فناوری تأکید دارد.
به گفته کارشناسان، هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره خانوادهها تبدیل شده و در قالب چتباتها، دستیارهای صوتی و اپلیکیشنهای آموزشی در دسترس کودکان قرار دارد. این فناوری در کنار فرصتهای آموزشی، میتواند مخاطراتی مانند نقض حریم خصوصی، وابستگی بیش از حد و کاهش مهارتهای اجتماعی را نیز به همراه داشته باشد.
گفتوگو درباره هوش مصنوعی را از کودکی آغاز کنید
یینگ شو معتقد است والدین میتوانند از سنین پایین درباره هوش مصنوعی با فرزندان خود صحبت کنند؛ زیرا بسیاری از کودکان، حتی اگر مستقیماً از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نکنند، از طریق خانه، مدرسه، دوستان یا رسانهها با این فناوری آشنا میشوند.
وی توصیه میکند والدین از کنجکاوی طبیعی کودکان استفاده کرده و با مثالهای ساده، مانند جاروبرقیهای هوشمند، بلندگوهای صوتی یا اسباببازیهای رباتیک، توضیح دهند که هوش مصنوعی میتواند الگوها را تشخیص دهد یا به فرمانها پاسخ دهد، اما مانند انسان فکر یا احساس نمیکند.
هوش مصنوعی؛ فرصتی برای یادگیری، اما با نظارت والدین
این گزارش تأکید میکند هوش مصنوعی میتواند در توضیح مفاهیم درسی، پاسخ به پرسشها و ارائه آموزش شخصیسازیشده به کودکان و نوجوانان نقش مؤثری داشته باشد. با این حال، وابستگی بیش از اندازه به این ابزارها ممکن است توانایی حل مسئله، تفکر مستقل و یادگیری عمیق را در دانشآموزان کاهش دهد.
کارشناسان هشدار میدهند اگر کودکان به دریافت پاسخهای آماده از هوش مصنوعی عادت کنند، ترک این عادت در آینده دشوار خواهد بود.
حریم خصوصی کودکان را جدی بگیرید
یونیسف از والدین میخواهد هنگام استفاده فرزندان از ابزارهای هوش مصنوعی، تنظیمات حریم خصوصی را بررسی کرده و درباره اطلاعاتی که نباید با این سامانهها به اشتراک گذاشته شود، با آنها گفتوگو کنند.
به گفته کارشناسان، کودکان همیشه تشخیص نمیدهند چه اطلاعاتی حساس محسوب میشود و ممکن است بدون آگاهی، اطلاعات شخصی، احساسات، وضعیت سلامت یا روابط خود را در اختیار سامانههای هوش مصنوعی قرار دهند.
والدین و فرزندان؛ همراه در یادگیری هوش مصنوعی
این گزارش توصیه میکند والدین خود را صرفاً ناظر یا متخصص ندانند، بلکه همراه با فرزندانشان درباره هوش مصنوعی یاد بگیرند. همچنین استفاده از منابع معتبر و ابزارهای آموزشی تأییدشده توسط مدارس میتواند به انتخاب ایمنتر ابزارهای هوش مصنوعی کمک کند.
مهمترین خطرات هوش مصنوعی برای کودکان
یونیسف هشدار میدهد خطرات هوش مصنوعی تنها به انتشار محتوای نامناسب یا جمعآوری دادههای شخصی محدود نمیشود. وابستگی عاطفی به چتباتها، کاهش تعاملات اجتماعی، شکلگیری انتظارات غیرواقعبینانه از روابط انسانی و تضعیف مهارتهایی مانند همدلی، گفتوگو و حل تعارض از دیگر پیامدهای احتمالی استفاده بیرویه از این فناوری است.
بر اساس این گزارش، اگر کودکی زمان زیادی را صرف گفتوگو با هوش مصنوعی کند، نسبت به قطع استفاده از آن واکنش منفی نشان دهد، از تعامل با خانواده و دوستان فاصله بگیرد یا برای حمایت عاطفی تنها به هوش مصنوعی تکیه کند، والدین باید با گفتوگویی آرام و بدون سرزنش، علت این رفتار را بررسی کنند.
هوش مصنوعی نباید جایگزین تربیت و ارتباط انسانی شود
کارشناسان تأکید میکنند گفتوگو درباره هوش مصنوعی در مدرسه باید فراتر از موضوع تقلب آموزشی باشد. والدین و مدارس لازم است درباره نقش هوش مصنوعی در یادگیری، سلامت روان و رشد اجتماعی کودکان با یکدیگر همکاری کنند.
در پایان این گزارش آمده است که اگرچه هوش مصنوعی بخش مهمی از آینده کودکان خواهد بود، اما روابط خانوادگی، محیط رشد، آموزش، علایق و حمایت عاطفی همچنان مهمترین عوامل در سلامت و موفقیت آنها محسوب میشوند.
برای مطالعه تازهترین اخبار و گزارشهای حوزه فناوری و آموزش، آماج را دنبال کنید.
