به گزارش آماج، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد نحوه درخواست کردن از دیگران، بیش از آنچه تصور میشود، بر احتمال دریافت پاسخ مثبت تأثیر دارد. محققان دریافتهاند بیشتر افراد هنگام مطرح کردن درخواستهای مهم، از روشی استفاده میکنند که نهتنها شانس موفقیت را کاهش میدهد، بلکه ممکن است فشار روانی غیرضروری بر طرف مقابل وارد کند.
این مطالعه که توسط «اندرو چالفون» و همکارانش در دانشگاه UCLA انجام شده، به بررسی شیوههای رایج درخواست کمک در روابط انسانی پرداخته است. پژوهشگران معتقدند مهارت درخواست کردن، یکی از مهمترین مهارتهای ارتباطی است؛ زیرا روابط سالم بر پایه همکاری و کمک متقابل شکل میگیرند، اما همه درخواستها به یک اندازه ساده نیستند.
برای نمونه، فردی که به دلیل مسئولیتهای خانوادگی نمیتواند در یک جلسه کاری مهم شرکت کند، ممکن است از همکار نزدیک خود بخواهد جای او را پر کند. اما نگرانی از اینکه این درخواست بیش از حد سنگین یا مزاحم به نظر برسد، باعث میشود بسیاری از افراد نتوانند خواسته خود را به شیوهای مؤثر مطرح کنند.
سه روش رایج برای درخواست کمک
پژوهشگران با مرور مطالعات پیشین و نظریههای روانشناسی و جامعهشناسی، سه الگوی اصلی برای درخواست کمک را شناسایی کردهاند.
۱. درخواست بدبینانه
در این روش، فرد پیش از بیان درخواست، راه را برای مخالفت طرف مقابل باز میگذارد. جملاتی مانند «میدانم احتمالاً سرت شلوغ است، اما اگر فرصت داشتی…» یا «اگر مزاحم نیستم…» نمونههایی از این شیوه هستند.
این الگو بر پایه نظریه «حفظ وجهه اجتماعی» اروینگ گافمن شکل گرفته است؛ نظریهای که میگوید افراد همواره نگران تصویری هستند که دیگران از آنها دارند و تلاش میکنند مزاحم یا پرتوقع به نظر نرسند.
۲. درخواست مؤدبانه و متناسب با شرایط
در این الگو، فرد شرایط را ارزیابی میکند و متناسب با نوع رابطه و بزرگی درخواست، نحوه بیان خود را تغییر میدهد. اگر درخواست کوچک باشد یا رابطه صمیمانهای میان دو نفر وجود داشته باشد، درخواست بهصورت مستقیم مطرح میشود. اما اگر درخواست بزرگ باشد یا رابطه چندان نزدیک نباشد، فرد امکان رد کردن درخواست را نیز برای مخاطب فراهم میکند.
به اعتقاد پژوهشگران، این روش منطقیترین و مؤثرترین شیوه درخواست کردن است؛ زیرا هم احترام طرف مقابل حفظ میشود و هم احتمال همکاری افزایش مییابد.
۳. خوشبینی افراطی
در سومین الگو، افراد بدون توجه به شرایط، فرض را بر موافقت طرف مقابل میگذارند و درخواست خود را بهگونهای مطرح میکنند که گویی پاسخ مثبت قطعی است.
این شیوه ناشی از نوعی سوگیری شناختی است؛ یعنی افراد احتمال مخالفت دیگران را کمتر از واقعیت برآورد میکنند و برای پاسخ منفی آمادگی ندارند.
یافتهای جالب؛ بیشتر افراد از بدترین روش استفاده میکنند
یکی از نتایج قابل توجه این پژوهش آن است که برخلاف انتظار، بیشتر افراد هنگام مطرح کردن درخواستهای بزرگ، از الگوی «خوشبینی افراطی» استفاده میکنند. آنها معمولاً فرض میکنند طرف مقابل درخواست را خواهد پذیرفت و به همین دلیل، کمتر تلاش میکنند راه محترمانهای برای رد کردن آن در اختیار مخاطب قرار دهند.
این موضوع میتواند موقعیت دشواری برای فرد مقابل ایجاد کند؛ زیرا حتی اگر امکان کمک نداشته باشد، ممکن است برای رد درخواست احساس گناه یا ناراحتی کند.
پژوهش چگونه انجام شد؟
محققان برای بررسی رفتار واقعی افراد، نزدیک به ۹۲ ساعت مکالمات طبیعی را در هفت زبان مختلف شامل عربی، انگلیسی، ایتالیایی، لونگاندو، سائک، سیوو و تیکونا تحلیل کردند. در مجموع، ۱۹۴ موقعیت واقعی درخواست کمک مورد بررسی قرار گرفت.
پژوهشگران ساختار جملهها، استفاده از پرسشهای مقدماتی، بهکارگیری واژههایی مانند «لطفاً»، اشاره به مشغله مخاطب و همچنین نحوه ایجاد امکان رد کردن درخواست را در این مکالمات ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد در درخواستهای بزرگ، تنها بین ۱۱ تا ۲۵ درصد درخواستها پذیرفته میشوند؛ در حالی که در مطالعات پیشین، میزان پذیرش درخواستهای کوچک بین ۵۲ تا ۶۷ درصد گزارش شده بود.
چرا ایجاد راه خروج اهمیت دارد؟
به گفته پژوهشگران، اگر هنگام درخواست کمک به طرف مقابل اجازه داده شود بدون احساس فشار یا عذاب وجدان پاسخ منفی بدهد، کیفیت رابطه حفظ میشود و در صورت موافقت نیز همکاری صادقانهتر و مؤثرتر خواهد بود.
در مقابل، درخواستهایی که با فرض پاسخ مثبت مطرح میشوند، ممکن است به مرور زمان باعث ایجاد دلخوری، احساس اجبار یا حتی آسیب به روابط شوند؛ بهویژه زمانی که درخواستها تکرار شوند یا انجام آنها برای مخاطب دشوار باشد.
نتیجهگیری پژوهش
پژوهشگران تأکید میکنند آگاهی از سوگیریهای ذهنی هنگام درخواست کمک میتواند روابط شخصی، خانوادگی و کاری را بهبود ببخشد. به باور آنها، بهترین راه این است که درخواستها صریح اما محترمانه مطرح شوند و در عین حال، طرف مقابل احساس کند در صورت نداشتن امکان همکاری، میتواند بدون نگرانی پاسخ منفی بدهد.
این مطالعه نشان میدهد مهارت درخواست کردن، تنها راهی برای رسیدن به خواستهها نیست، بلکه ابزاری برای حفظ احترام متقابل، اعتماد و پایداری روابط انسانی نیز محسوب میشود.
برای مطالعه تازهترین اخبار روانشناسی، سلامت و سبک زندگی، آماج را دنبال کنید.
