به گزارش آماج، آیین بزرگداشت زندهیاد عباس کیارستمی همزمان با آغاز به کار رسمی دپارتمان دیپلماسی هنری اندیشکده دیپلماسی ملل، با همکاری موزه سینمای ایران برگزار شد. در این مراسم، سینماگران، دیپلماتها و فعالان فرهنگی از عباس کیارستمی بهعنوان یکی از برجستهترین دیپلماتهای فرهنگی ایران یاد کردند که بدون مأموریت رسمی، تصویری ماندگار و انسانی از ایران را به جهان معرفی کرد.
این مراسم شامگاه پنجشنبه (۲۵ تیرماه) در سالن فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد. حاضران ابتدا از موزه سینما بازدید کردند و سپس به تماشای فیلم «زیر درختان زیتون» نشستند. همچنین کلیپی از افتخارات جهانی این فیلم و دیدگاه هنرمندان خارجی درباره خالق «خانه دوست کجاست؟» به نمایش درآمد.
دیپلماسی هنری؛ پلی برای گفتوگوی ملتها
سیدمحمدعلی سیدحنایی، رئیس اندیشکده دیپلماسی ملل، با اشاره به اهداف راهاندازی دپارتمان دیپلماسی هنری گفت: «امروز برای ما آغاز مسیری است که در جهانی پر از شکافهای سیاسی، بحرانهای امنیتی، سوءبرداشتهای فرهنگی و کاهش اعتماد میان ملتها، میتواند افق تازهای در گفتوگوی بینالمللی بگشاید.»
وی ادامه داد: «همه ما در هفتهها و ماههای اخیر شاهد بودیم که صلح، اعتماد و گفتوگو دستاوردهای بدیهی نیستند، بلکه نیازمند مراقبت، سرمایهگذاری و اراده مستمر هستند. در چنین شرایطی، پرسش بنیادین این است “اگر سیاست نتواند همه فاصلهها را از میان بردارد، چه چیزی هنوز قادر است انسانها را به هم نزدیک کند؟ پاسخ ما روشن است: فرهنگ، هنر و گفتوگوی انسانی”.»
رئیس اندیشکده دیپلماسی ملل با تأکید بر نقش هنر در تقویت روابط میان ملتها افزود: «تجربه دهههای اخیر نشان داده که روابط پایدار میان ملتها تنها بر پایه توافقهای سیاسی شکل نمیگیرد. اعتماد پیش از آنکه در اتاقهای مذاکره ساخته شود، در ذهن و قلب انسانها شکل میگیرد و این همان جایی است که هنر نقش بیبدیل پیدا میکند.»
چرا عباس کیارستمی «سفیر بدون گذرنامه» بود؟
سیدحنایی درباره انتخاب عباس کیارستمی بهعنوان نخستین شخصیت مورد تجلیل این دپارتمان گفت: «پاسخ این پرسش که چرا کیارستمی، فراتر از جایگاه سینمایی اوست. از منظر ما، او تنها یک فیلمساز بزرگ نبود؛ او روایتگری جهانی بود که انسانها فارغ از ملیت، زبان و مرزهای سیاسی میتوانستند با او ارتباط برقرار کنند.»
وی خاطرنشان کرد: «اگر دیپلماسی را هنر ایجاد ارتباط بدانیم، کیارستمی یکی از موفقترین دیپلماتهای فرهنگی ایران بود؛ دیپلماتی که نه گذرنامه دیپلماتیک داشت و نه ماموریت رسمی، اما توانست تصویری انسانی، عمیق و ماندگار از ایران را به میلیونها نفر در جهان معرفی کند. به همین دلیل است که امشب از او به عنوان “سفیر بدون گذرنامه” یاد میکنیم.»
روایت سیدمحمد بهشتی از تأثیر جهانی سینمای کیارستمی
در بخش دیگری از مراسم، سیدمحمد بهشتی، مدیر اسبق بنیاد سینمایی فارابی، با بیان خاطرهای از سفر خود به عربستان در سال ۱۳۷۸، به نقش سینمای ایران در دیپلماسی فرهنگی اشاره کرد.
وی گفت: «ما قرار ملاقاتمان با ایشان ۲۰ دقیقه بود، اما این ملاقات ما چهار ساعت شد. چهار ساعت من توضیح میدادم ما در سینما چیکار کردیم؛ بهانهاش عباس کیارستمی بود. یعنی وقتی میگوئیم دیپلماسی فرهنگی یا دیپلماسی هنری، مصداقش این است.»
بهشتی همچنین با اشاره به تجربه مدیریتی خود در بنیاد فارابی اظهار کرد: «یک رازی را میخواهم خدمتتون بگویم که تا حالا جایی نگفتم، در تمام طول سالهایی که در فارابی بودم و حضور بینالمللی سینمای ایران بود، به دوستانی که کار بینالملل میکردند اعلام کردم، دو جا را از فعالیتهایمان مطلع نکنید؛ چون احتمالا مانع کارمان میشوند؛ یکی رایزنها و دیگری سفارتخانهها.»
ابراهیم حقیقی: همه جادههای کیارستمی به «مهر» ختم میشود
ابراهیم حقیقی، طراح گرافیک و کارگردان سینما، نیز با بررسی ویژگیهای آثار عباس کیارستمی، بر مفاهیمی چون انساندوستی، سادگی و شاعرانگی در سینمای او تأکید کرد.
وی گفت: «در تمام فیلمهای کیارستمی، این جاده به “مهر” ختم میشود.»
حقیقی همچنین با اشاره به فیلم «خانه دوست کجاست؟» و دیگر آثار این کارگردان، معتقد بود که سینمای کیارستمی با بهرهگیری از نمادها و روایتهای ساده، مخاطب را به تأمل درباره انسان، زندگی و امید دعوت میکند.
کیارستمی؛ الگویی برای نسل جدید سینما
در بخش پایانی این نشست، شادمهر راستین، فیلمنامهنویس سینما، با اشاره به تأثیر ماندگار عباس کیارستمی بر سینمای ایران گفت: «همانطور که سیدمحمد بهشتی گفتند ما یک معیاری همچون کیارستمی داریم، یک معیاری که جوانها دارند مسیر او را ادامه میدهند.»
وی افزود: «در نظریه ارتباط تماشاچی با فیلم، اینگونه است که تماشاچی باید با شخصیتهای فیلم ارتباط برقرار کند اما در آثار کیارستمی مخاطب با تماشای فیلم با خودش ارتباط برقرار میکند.»
عباس کیارستمی همچنان یکی از تأثیرگذارترین چهرههای سینمای ایران در عرصه بینالمللی محسوب میشود. برای دنبال کردن تازهترین اخبار سینما و فرهنگ، آماج را دنبال کنید.
