به گزارش آماج به نقل از Health، دامنه توجه یا توانایی حفظ تمرکز، یکی از مهمترین قابلیتهای شناختی مغز است که در سالهای اخیر بهدلیل گسترش فناوریهای دیجیتال، افزایش استرس و کاهش کیفیت خواب با چالشهای جدی مواجه شده است. متخصصان میگویند با ایجاد تغییراتی ساده در سبک زندگی میتوان از کاهش تمرکز جلوگیری و عملکرد ذهن را تقویت کرد.
دامنه توجه چگونه عمل میکند؟
دامنه توجه به مدت زمانی گفته میشود که فرد میتواند بدون حواسپرتی روی یک فعالیت تمرکز کند. این فرایند در قشر پیشپیشانی مغز کنترل میشود و برای انجام فعالیتهای روزمره، دو نوع توجه اهمیت بیشتری دارند.
- توجه پایدار: توانایی حفظ تمرکز روی یک فعالیت برای مدت طولانی مانند مطالعه، تماشای فیلم یا انجام یک پروژه.
- توجه انتخابی: توانایی نادیده گرفتن محرکهای مزاحم و تمرکز بر موضوع اصلی، مانند دنبال کردن یک گفتوگو در محیطی شلوغ.
چرا تمرکز در دنیای امروز کاهش یافته است؟
کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین دلایل کاهش تمرکز، «اضافهبار توجه» است؛ وضعیتی که در آن حجم زیاد اطلاعات، اعلانهای تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و الگوریتمهای محتوایی، ظرفیت مغز برای حفظ تمرکز را تحت فشار قرار میدهد.
همچنین عادت به انجام همزمان چند کار (چندوظیفگی) باعث میشود توانایی تمرکز پایدار کاهش پیدا کند و عملکرد شناختی افراد در انجام وظایف مختلف افت کند.
عوامل مؤثر بر کاهش دامنه توجه
علاوه بر فناوریهای دیجیتال، عوامل دیگری نیز بر کیفیت تمرکز تأثیرگذار هستند که مهمترین آنها عبارتاند از:
- کمبود یا کیفیت پایین خواب
- استرس و اضطراب مزمن
- افزایش سن و تغییرات طبیعی عملکرد مغز
پژوهشها نشان میدهد خواب ناکافی فعالیت بخشهایی از مغز را که مسئول حفظ هوشیاری و تمرکز هستند کاهش میدهد و استرس مزمن نیز باعث دشوار شدن حفظ توجه میشود.
راهکارهای تقویت تمرکز و حفظ سلامت مغز
متخصصان برای افزایش دامنه توجه و بهبود عملکرد ذهن، چند راهکار ساده اما مؤثر را پیشنهاد میکنند:
- غیرفعال کردن اعلانهای غیرضروری تلفن همراه و رایانه
- انجام منظم فعالیتهای بدنی و ورزشهای هوازی
- تمرین ذهنآگاهی (مایندفولنس) برای افزایش کنترل توجه
- خواب کافی و باکیفیت، بین ۷ تا ۹ ساعت در شبانهروز
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
کارشناسان تأکید میکنند اگر کاهش تمرکز بهصورت مداوم بر عملکرد شغلی، تحصیلی یا روابط اجتماعی تأثیر بگذارد، بهتر است فرد برای بررسی احتمال ابتلا به اختلالاتی مانند بیشفعالی و کمتوجهی (ADHD)، اختلالات اضطرابی یا مشکلات تیروئید به پزشک مراجعه کند.
برای مطالعه تازهترین اخبار حوزه سلامت، مغز و سبک زندگی، اخبار آماج را دنبال کنید.
