به نقل از آماج، پژوهشی تازه با مقایسه استخوان پاشنه نئاندرتالها و انسانهای امروزی نشان میدهد استفاده مداوم از کفش، بهویژه کفشهای سفت، در کنار کاهش تحرک و تغییر سبک زندگی، ممکن است در ظریفتر شدن پای انسان مدرن نقش داشته باشد.
پژوهشگران در این مطالعه هفت استخوان پاشنه متعلق به نئاندرتالها را با ۶۴ نمونه از انسان خردمند مقایسه کردند. این نمونهها به گروههای مختلفی تعلق داشتند؛ از شکارچیگردآورندگان دوره پارینهسنگی و جوامع عصر آهن گرفته تا انسانهایی که پس از انقلاب صنعتی در ایتالیا زندگی میکردند.
پاشنه نئاندرتالها چه تفاوتی با انسان امروزی داشت؟
نتایج نشان داد استخوان پاشنه نئاندرتالها نسبت به انسانهای امروزی کوتاهتر، اما ضخیمتر، پهنتر و حجیمتر بوده است. این ساختار احتمالاً باعث میشد پاشنه و در نتیجه کل پا هنگام راه رفتن آزادی بیشتری برای چرخش به طرفین داشته باشد.
انعطاف بیشتر پا میتوانست برای نئاندرتالهایی که بدن سنگینتری داشتند، مزیت مهمی باشد. آنها هنگام حرکت روی سطوح سنگی، شیبدار و ناهموار، با کمک این ساختار احتمالاً میتوانستند تعادل خود را بهتر حفظ کنند.
با این حال، پاشنه پهن و حجیم احتمالاً برای دویدن طولانی و یکنواخت چندان مناسب نبوده است. پژوهشگران میگویند این ویژگی با این دیدگاه سازگار است که نئاندرتالها هنگام شکار بخش زیادی از مسیر را با راه رفتن طی میکردند و کمتر به دویدن استقامتی و تعقیب طولانیمدت شکار وابسته بودند.
کفش؛ یکی از عوامل تغییر شکل پای انسان
بخش قابلتوجه مطالعه زمانی آشکار شد که استخوانهای انسانهای باستانی با نمونههای انسانهای امروزی مقایسه شدند. به نوشته آیافالساینس، استخوان پاشنه افرادی که پیش از رواج گسترده کفش زندگی میکردند، در برخی ویژگیها شباهت بیشتری به استخوان پاشنه نئاندرتالها داشت.
برای مثال، عرض و ارتفاع استخوان پاشنه در شکارچیگردآورندگان و برخی جوامع عصر آهن که عمدتاً پابرهنه بودند، تفاوت چشمگیری با نمونههای نئاندرتال نداشت. در مقابل، استخوان پاشنه انسانهایی که در جوامع پساصنعتی زندگی میکردند، باریکتر و ظریفتر بود.
پژوهشگران بر اساس این تفاوتها احتمال میدهند پای انسان مدرن نسبت به پای انسانهای باستانی آزادی کمتری برای چرخش به طرفین داشته باشد. یکی از توضیحهای احتمالی برای این تغییر، استفاده طولانیمدت از کفشهای سفت است؛ کفشهایی که میتوانند حرکت طبیعی پا، بهویژه چرخش آن به سمت بیرون، را محدود کنند.
کاهش تحرک نیز در تغییر پا نقش دارد
کاهش میزان فعالیت بدنی روزانه نیز میتواند یکی دیگر از عوامل مؤثر باشد. سبک زندگی انسان مدرن در مقایسه با زندگی شکارچیگردآورندگان باستانی معمولاً با پیادهروی کمتر و حرکت محدودتر در محیطهای طبیعی و ناهموار همراه است.
در چنین شرایطی، استخوانهای پا فشارهای مکانیکی متفاوتی را تجربه میکنند و همین تغییر در میزان و نوع فشار میتواند در طول زمان بر شکل و ساختار استخوانها اثر بگذارد.
آیا کفش تنها دلیل ظریفتر شدن پای انسان است؟
پژوهشگران تأکید میکنند که تفاوت میان پای نئاندرتالها و انسانهای امروزی را نمیتوان تنها به استفاده از کفش نسبت داد. نئاندرتالها بدن تنومندتر و وزن بیشتری داشتند و همین تفاوت میتوانسته به شکلگیری استخوانهایی ضخیمتر و مقاومتر در پاهای آنها کمک کند.
عوامل دیگری مانند تفاوتهای ژنتیکی، محیط زندگی، رژیم غذایی و میزان فعالیت بدنی نیز احتمالاً در شکلگیری استخوان پاشنه نقش داشتهاند.
در نهایت، نویسندگان مطالعه میگویند استخوان پاشنه ظریفتر بیشتر در جمعیتهای کمتحرک و پساصنعتی مشاهده میشود و استفاده از کفش، همراه با کاهش تحرک در محیطهای طبیعی، احتمالاً در شکلگیری این تفاوت سهم داشته است.
به بیان ساده، شکل پای انسان مدرن تنها نتیجه تغییرات ژنتیکی در روند تکامل نیست؛ شیوه راه رفتن، نوع سطوحی که روی آنها حرکت کردهایم و حتی کفشی که طی هزاران سال پوشیدهایم نیز ممکن است ردپای خود را بر استخوانهای ما باقی گذاشته باشد.
برای مطالعه تازهترین یافتههای علمی و پژوهشهای مربوط به تاریخ و تکامل انسان، به آماج مراجعه کنید.
