استان اصفهان به دلیل قرار گرفتن در اقلیم خشک و نیمهخشک ایران، بیش از بسیاری از مناطق کشور در معرض پیامدهای تغییرات اقلیمی قرار دارد. افزایش دما، کاهش منابع آب، گسترش بیابانزایی، فرونشست زمین و تشدید گردوغبار، از مهمترین چالشهایی هستند که آینده این استان را تحت تأثیر قرار دادهاند.
به گزارش آماج، به نقل از خبرگزاری مهر، کارشناسان معتقدند تغییر اقلیم دیگر یک تهدید مربوط به آینده نیست، بلکه به واقعیتی تبدیل شده که آثار آن بهوضوح در کاهش منابع آبی، تغییر الگوی بارش و افزایش دمای استان اصفهان قابل مشاهده است.
اصفهان؛ در خط مقدم بحران تغییر اقلیم
قرارگیری اصفهان در مجاورت کویر مرکزی و خشکی تدریجی زایندهرود و تالاب گاوخونی، این استان را به یکی از آسیبپذیرترین مناطق کشور در برابر تغییرات اقلیمی تبدیل کرده است. به گفته کارشناسان، در کنار گرمایش جهانی، عوامل انسانی و مدیریت منابع آب نیز نقش مهمی در تشدید این بحران داشتهاند.
بررسیها نشان میدهد میانگین بارندگی استان طی پنج دهه گذشته از حدود ۲۵۲ میلیمتر به کمتر از ۲۰۰ میلیمتر رسیده و در یک دهه اخیر تقریباً تمام مساحت استان درجاتی از خشکسالی شدید تا بسیار شدید را تجربه کرده است.
افزایش دما و رکوردشکنیهای پیدرپی
پریسا ابونصر، کارشناس اقلیم ادارهکل هواشناسی اصفهان، میگوید از سال ۱۴۰۳ روند ثبت رکوردهای دمایی در استان به شکل محسوسی افزایش یافته است. به گفته وی، افزایش دما تنها به فصل تابستان محدود نیست و حتی دماهای کمینه در فصل زمستان نیز نسبت به گذشته بالاتر ثبت میشوند.
همچنین امیر گندمکار، اقلیمشناس، اعلام کرده است که در برخی مناطق غربی استان مانند نجفآباد و فولادشهر، میانگین دما طی چهار دهه گذشته بیش از سه درجه سانتیگراد افزایش یافته و این روند در دهههای آینده نیز ادامه خواهد داشت.
کاهش منابع آب با وجود ثبات نسبی بارندگی
به گفته کارشناسان، اگرچه میزان بارندگی در بلندمدت کاهش چشمگیری نداشته، اما افزایش دما باعث رشد تبخیر و کاهش منابع آب در دسترس شده است. همچنین تغییر الگوی بارش از برف به باران و افزایش بارشهای رگباری، موجب وقوع سیلابهای مقطعی و کاهش ذخایر برفی شده است.
این شرایط سبب میشود استان در بخش زیادی از سال با کمبود آب و خشکی بیشتری روبهرو باشد.
زایندهرود؛ بیش از آنکه قربانی اقلیم باشد، قربانی مدیریت آب است
امیر گندمکار معتقد است سهم تغییرات اقلیمی در کاهش جریان زایندهرود حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد است و بخش عمده مشکلات این رودخانه به مدیریت منابع آب، برداشتهای بیش از ظرفیت و توسعههای نامتوازن مربوط میشود.
توسعه صنایع آببر؛ چالشی برای آینده استان
متخصصان هشدار میدهند توسعه صنایع پرمصرف آب در استانی که بارندگی آن کمتر از میانگین کشور است، میتواند بحران منابع آبی را تشدید کند. به همین دلیل حفاظت از منابع آب، تقویت سفرههای زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست زمین از مهمترین اولویتهای مدیریت استان عنوان شده است.
تغییر اقلیم؛ تهدیدی برای اقتصاد، کشاورزی و تنوع زیستی
منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، تغییرات اقلیمی را عامل تشدید خشکسالی، کاهش منابع آب، افزایش گردوغبار، خسارت به کشاورزی، ناپایداری تأمین انرژی و کاهش تابآوری استان میداند.
همچنین مریم کرمانی، سرپرست ادارهکل حفاظت محیطزیست اصفهان، هشدار داده است که کاهش پوشش گیاهی و فشار بر گونههای جانوری در مناطق حفاظتشده از پیامدهای مستقیم تغییر اقلیم است و حفاظت از تنوع زیستی یکی از مهمترین راهکارهای افزایش تابآوری اقلیمی به شمار میرود.
لزوم برنامهریزی برای افزایش تابآوری اقلیمی
کارشناسان بر این باورند که افزایش تابآوری اقلیمی نیازمند اجرای همزمان برنامههای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، مدیریت پایدار منابع آب، احیای زایندهرود و تالاب گاوخونی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، مقابله با بیابانزایی و مشارکت دستگاههای اجرایی، مراکز علمی، صنایع و شهروندان است.
به اعتقاد متخصصان، بدون اجرای برنامههای جامع سازگاری با تغییر اقلیم، اصفهان در دهههای آینده با کاهش بیشتر منابع آب، تشدید فرونشست زمین، افت تنوع زیستی و افزایش مخاطرات زیستمحیطی مواجه خواهد شد.
برای مطالعه تازهترین اخبار حوزه محیط زیست، تغییر اقلیم و منابع آب، آماج را دنبال کنید.
