بسیاری از افراد تجربه کردهاند که خاطرات تلخ گذشته با گذشت زمان دیگر مانند روزهای نخست دردناک نیستند. آماج به نقل از نتایج مجموعهای از پژوهشهای روانشناسی گزارش میدهد که مغز انسان بهطور طبیعی تمایل دارد بار احساسی خاطرات منفی را سریعتر از خاطرات مثبت کاهش دهد؛ پدیدهای که میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت روان و سازگاری با چالشهای زندگی داشته باشد.
چرا احساسات منفی با گذشت زمان کمرنگ میشوند؟
پژوهشگران این پدیده را «سوگیری محوشدن احساسات» (Fading Affect Bias) مینامند. بر اساس این نظریه، جزئیات یک خاطره ممکن است برای سالها در ذهن باقی بماند، اما شدت احساسات منفی مرتبط با آن بهتدریج کاهش پیدا میکند، در حالی که احساسات مثبت دوام بیشتری دارند.
به باور محققان، یکی از دلایل این موضوع، بازگو کردن مکرر خاطرات است. زمانی که افراد تجربههای خود را با دیگران به اشتراک میگذارند، خاطرات خوش معمولاً شیرینتر و خاطرات تلخ به مرور از شدت بار احساسی خود فاصله میگیرند. بسیاری از اتفاقات ناخوشایند پس از گذشت سالها، به روایتهایی تبدیل میشوند که حتی گاهی لبخند یا حس غرور از پشت سر گذاشتن سختیها را به همراه دارند.
بازسازی ذهنی؛ راهی برای ادامه زندگی
متخصصان معتقدند ذهن انسان بهمرور اتفاقات دشوار را در چارچوب بزرگتر زندگی قرار میدهد. برای مثال، از دست دادن یک شغل ممکن است بعدها به نقطه آغاز موفقیتهای جدید تبدیل شود یا یک سال سخت به دورهای بدل شود که فرد از پشت سر گذاشتن آن احساس قدرت و افتخار میکند.
این فرایند معمولاً آگاهانه نیست، بلکه بهطور طبیعی و تحت تأثیر گذر زمان، تعاملات اجتماعی و تمایل انسان به ساختن روایتی قابلتحمل از زندگی شکل میگیرد.
آیا این الگو برای همه یکسان است؟
پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها یک الگوی آماری در میان گروههای مختلف افراد است و برای همه به یک شکل عمل نمیکند. در افرادی که علائم افسردگی را تجربه میکنند، این روند ممکن است ضعیفتر باشد یا حتی بهطور کامل از بین برود.
بررسیها نشان داده است افرادی که نمرات بالاتری در شاخصهای افسردگی دارند، معمولاً کاهش مشابهی در شدت احساسات منفی تجربه نمیکنند و حتی ممکن است احساسات مثبت آنها سریعتر از احساسات منفی کمرنگ شود.
این یافته چه معنایی برای زندگی روزمره دارد؟
به گفته پژوهشگران، این نتایج به معنای کماهمیت بودن تجربههای تلخ یا فراموش شدن رنجهای گذشته نیست. همچنین این یافتهها نمیتوانند درد یک اتفاق سخت را در همان لحظه کاهش دهند. بلکه نشان میدهند حافظه سالم انسان بهطور طبیعی با گذشت زمان بخشی از بار عاطفی رویدادهای دشوار را کاهش میدهد تا فرد بتواند با امید بیشتری به آینده نگاه کند.
در مقابل، اگر خاطرات تلخ حتی پس از گذشت سالها همچنان با همان شدت اولیه آزاردهنده باشند، متخصصان توصیه میکنند این موضوع جدی گرفته شود و در صورت نیاز از روانشناس یا پزشک کمک گرفته شود.
پژوهشگران در پایان تأکید میکنند که حافظه و احساسات همیشه با یک سرعت حرکت نمیکنند؛ ممکن است یک خاطره برای سالها در ذهن باقی بماند، اما احساس درد ناشی از آن، آرامآرام رنگ ببازد.
برای مطالعه تازهترین اخبار حوزه سلامت روان و یافتههای علمی، آماج را دنبال کنید.
