به گزارش آماج، در قلب بیابان قره‌قوم ترکمنستان، گودالی عظیم و آتشین قرار دارد که به «دروازه جهنم» معروف شده است. این پدیده شگفت‌انگیز که با نام دهانه گاز داروازا نیز شناخته می‌شود، از دهه ۱۹۷۰ میلادی تاکنون توجه گردشگران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. شعله‌های برخاسته از این گودال، منظره‌ای غیرمعمول در دل بیابان ایجاد کرده‌اند.
دروازه جهنم چگونه به وجود آمد؟
داستان شکل‌گیری دهانه داروازا به سال ۱۹۷۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که مهندسان شوروی در منطقه برای یافتن ذخایر گاز طبیعی حفاری می‌کردند. بر اساس روایت رایج، زمین زیر تجهیزات حفاری فروریخت و حفره‌ای بزرگ شکل گرفت. در پی این حادثه، گاز طبیعی از دهانه خارج شد و تصمیم گرفته شد گاز موجود را آتش بزنند تا انتشار آن متوقف شود.
تصور اولیه این بود که گاز طی مدت کوتاهی می‌سوزد و شعله‌ها خاموش می‌شوند؛ اما آتش برای سال‌ها ادامه یافت. با وجود شهرت این روایت، جزئیات دقیق شکل‌گیری دهانه و زمان آغاز آتش‌سوزی همچنان با ابهام‌هایی همراه است.
ویژگی‌های شگفت‌انگیز دهانه داروازا
دروازه جهنم گودالی بزرگ در منطقه‌ای دورافتاده از بیابان قره‌قوم است. ابعاد آن در منابع مختلف متفاوت گزارش شده، اما قطر دهانه حدود ۷۰ متر و عمق آن نزدیک به ۲۰ متر عنوان می‌شود. خروج گازهای قابل اشتعال و سوختن آن‌ها، شعله‌هایی ایجاد می‌کند که به‌ویژه در تاریکی شب جلوه‌ای چشمگیر دارند.
گرمای شدید اطراف دهانه، صدای ناشی از سوختن گاز و چشم‌انداز شعله‌ها در میان زمین‌های خشک، این مکان را به یکی از پدیده‌های غیرمعمول منطقه تبدیل کرده است. با این حال، نزدیک شدن بیش از حد به لبه گودال خطرناک است و بازدیدکنندگان باید فاصله ایمن را رعایت کنند.
چرا آتش این گودال خاموش نشده است؟
ادامه شعله‌ور بودن دهانه به وجود گاز طبیعی قابل اشتعال و تداوم خروج آن از بخش‌هایی از گودال وابسته است. تا زمانی که سوخت و شرایط لازم برای احتراق فراهم باشد، آتش می‌تواند ادامه پیدا کند. بنابراین، خاموش کردن آن صرفاً به معنای خاموش کردن شعله‌های قابل مشاهده نیست و به مدیریت جریان گاز نیز نیاز دارد.
سوختن گاز طبیعی، به‌ویژه متان، می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی داشته باشد. متان در صورت انتشار مستقیم به جو، گاز گلخانه‌ای قدرتمندی است؛ ازاین‌رو، کاهش نشت گاز و کنترل انتشار آن می‌تواند در مقایسه با سوزاندن مداوم گاز، اهمیت زیست‌محیطی زیادی داشته باشد.
تلاش برای خاموش کردن دروازه جهنم
مقام‌های ترکمنستان در سال‌های گذشته درباره کاهش شعله‌های این دهانه و مهار انتشار گاز اظهارنظر کرده‌اند. در سال ۲۰۲۲ نیز قربانقلی بردی‌محمدوف، رئیس‌جمهور وقت ترکمنستان، خواستار اقدام برای خاموش کردن آتش شد. نگرانی درباره هدررفت منابع گاز طبیعی، آثار زیست‌محیطی و سلامت ساکنان مناطق اطراف از دلایل مطرح‌شده برای این تلاش‌ها بود.
با این حال، مهار چنین پدیده‌ای به بررسی دقیق مسیرهای خروج گاز، شرایط زمین‌شناسی و روش‌های فنی مناسب نیاز دارد. خاموش کردن شعله‌ها بدون کنترل منبع گاز ممکن است به انتشار گاز در محیط منجر شود؛ بنابراین، هرگونه اقدام باید با ارزیابی‌های مهندسی و زیست‌محیطی همراه باشد.
دروازه جهنم؛ جاذبه‌ای گردشگری در دل بیابان
دهانه داروازا به یکی از جاذبه‌های شناخته‌شده ترکمنستان تبدیل شده است و برخی گردشگران برای تماشای شعله‌های آن در شب به این منطقه سفر می‌کنند. دورافتاده بودن محل، شرایط بیابانی و نیاز به برنامه‌ریزی برای رفت‌وآمد، بازدید از آن را به تجربه‌ای ماجراجویانه تبدیل کرده است.
با وجود جذابیت بصری این پدیده، دروازه جهنم یادآور پیامدهای احتمالی فعالیت‌های صنعتی و اهمیت مدیریت منابع طبیعی نیز هست. این گودال آتشین نه‌تنها منظره‌ای کم‌نظیر در بیابان قره‌قوم ایجاد کرده، بلکه پرسش‌هایی درباره چگونگی مهار نشت گاز و کاهش اثرات زیست‌محیطی آن مطرح می‌کند.
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره پدیده‌های شگفت‌انگیز زمین، جاذبه‌های طبیعی و دانستنی‌های علمی، به آماج مراجعه کنید.
