به گزارش آماج، یک پژوهش جدید روانشناختی نشان میدهد که نوع مقایسه افراد با شریک عاطفی خود در طول رابطه تغییر میکند. افراد در روابط تازهتر بیشتر تواناییها و میزان مشارکت خود را با شریکشان مقایسه میکنند، در حالی که در روابط طولانیتر، مقایسه دیدگاهها و نظرات برای درک بهتر یکدیگر اهمیت بیشتری پیدا میکند.
این پژوهش که در Journal of Personality and Social Psychology منتشر شده، به بررسی این موضوع پرداخته است که چه ویژگیهایی از افراد و روابط عاطفی، با انواع مختلف مقایسه میان زوجها ارتباط دارد.
چرا افراد شریک عاطفی خود را با خود مقایسه میکنند؟
مقایسه اجتماعی یکی از ویژگیهای بنیادی روان انسان است. نظریهای که در سال ۱۹۵۴ مطرح شد، نشان میدهد انسانها تمایل دارند تواناییها و باورهای خود را با اطرافیانشان مقایسه کنند تا ارزیابی دقیقتری از خود داشته باشند.
این مقایسهها بهویژه زمانی که فرد احساس کند از دیگران عقبتر است، میتوانند بار عاطفی زیادی داشته باشند. با این حال، مقایسه همیشه پیامد منفی ندارد و در برخی شرایط میتواند به یادگیری، خودشناسی و تصمیمگیری بهتر کمک کند.
رابطه مدتزمان رابطه با نوع مقایسه
پژوهشگران به سرپرستی زکری ای. ریس، استادیار روانشناسی در دانشگاه سانفرانسیسکو، دادههای سه نمونه پژوهشی قبلی را بررسی کردند. در مجموع، ۸۰۸ فرد بزرگسال که در یک رابطه عاطفی بودند، در این بخش از پژوهش شرکت داشتند.
شرکتکنندگان درباره میزان مقایسه تواناییهای خود با شریک عاطفیشان پرسشنامههایی را تکمیل کردند. پژوهشگران همچنین سن، عزتنفس، مدت رابطه و میزان رضایت از رابطه را بررسی کردند و برای ارزیابی میزان نزدیکی عاطفی، از شرکتکنندگان خواستند میزان درهمتنیدگی هویت خود با شریکشان را مشخص کنند.
نتایج نشان داد افراد جوانتر و کسانی که عزتنفس پایینتری داشتند، بیشتر تمایل داشتند تواناییهای خود را با شریک عاطفیشان مقایسه کنند. همچنین افراد در روابط جدیدتر و کسانی که رضایت کمتری از رابطه داشتند، مقایسه تواناییها را بیشتر تجربه میکردند.
با این حال، میزان نزدیکی کلی زوجها بهتنهایی نتوانست مقایسه تواناییها را پیشبینی کند.
با افزایش سن، مقایسهها چه تغییری میکنند؟
پژوهشگران معتقدند بخشی از این الگو میتواند به افزایش اعتمادبهنفس با بالا رفتن سن مربوط باشد. ریس درباره این موضوع گفت:
“I think this is a helpful reminder that there’s a lot we’re trying to figure out about life in early adulthood, and one of those things is the value we bring to a romantic relationship,” Reese said. “It can be reassuring to know that, with age, you do seem to gain value in your confidence, and this seems to lead to less evaluative comparison.”
در بررسی تفاوتهای جنسیتی نیز پژوهشگران تفاوت مشخصی میان مردان و زنان در روابط دگرجنسگرا از نظر میزان مقایسه پیدا نکردند. با این حال، در روابط همجنسگرا الگویی متفاوت مشاهده شد.
ریس در این باره گفت:
“I always expect gender to matter more than it ever actually does,” Reese told PsyPost. “We did find one really interesting gender matching effect: men in relationships with men reported making more ability-based comparisons than any other gender pairing. But this effect was based on a small sample of only 37 men, so take this finding with a grain of salt.”
در روابط طولانی، مقایسه از رقابت به یادگیری تغییر میکند
برای بررسی دقیقتر این موضوع، پژوهشگران مطالعه دوم را با مشارکت ۳۰۰ فرد بزرگسال در رابطه عاطفی انجام دادند. این بار علاوه بر مقایسه تواناییها، میزان مقایسه نظرات و نگرشها با شریک عاطفی نیز بررسی شد.
نتایج مطالعه دوم، یافتههای اصلی پژوهش نخست را تأیید کرد. سن پایینتر، عزتنفس کمتر و کوتاهتر بودن مدت رابطه با مقایسه بیشتر تواناییها ارتباط داشت. اما درباره مقایسه دیدگاهها، نتیجه کاملاً متفاوت بود.
افرادی که در روابط طولانیتر، رضایتبخشتر و نزدیکتری قرار داشتند، بیشتر تمایل داشتند نظرات و قضاوتهای خود را با شریکشان مقایسه کنند. این یافته نشان میدهد با بالغتر شدن رابطه، زوجها ممکن است از ارزیابی اینکه «چه کسی بهتر است» فاصله بگیرند و بیشتر به دنبال این باشند که از دیدگاه یکدیگر یاد بگیرند.
ریس درباره این یافته گفت:
«مطالعه ما نشان میدهد افرادی که در روابط طولانیمدت و موفق هستند، اغلب یکدیگر را با خود مقایسه میکنند. البته این مقایسه از جنس ارزیابی نیست؛ مثلاً اینکه چه کسی جذابتر است یا درآمد بیشتری دارد. بلکه بیشتر با هدف یادگیری انجام میشود؛ یعنی فرد از خود میپرسد: چگونه میتوانم با فکر کردن به اینکه شریک عاطفیام در این موقعیت چه تصمیمی میگرفت، قضاوتها و تصمیمهای بهتری داشته باشم؟»
مقایسه زوجها همیشه برای رقابت نیست
پاسخهای تشریحی شرکتکنندگان نشان داد افراد به دلایل مختلفی خود را با شریک عاطفیشان مقایسه میکنند. برخی از این مقایسهها برای ارزیابی خود و استفاده از شریک بهعنوان یک معیار انجام میشد و برخی دیگر با هدف یادگیری مهارتهای جدید یا بهبود عملکرد شخصی صورت میگرفت.
گروه قابلتوجهی از شرکتکنندگان نیز از مقایسه برای بررسی عدالت و توازن در رابطه استفاده میکردند؛ برای مثال، اینکه آیا هر دو نفر به یک اندازه برای رابطه تلاش میکنند یا سهم هر یک از مسئولیتها منصفانه است.
برخی افراد نیز از مقایسه برای ارزیابی ثبات و مسیر آینده رابطه استفاده میکردند. تحلیلهای آماری نیز نشان داد افرادی که بیشتر تواناییهای خود را با شریکشان مقایسه میکردند، انگیزه بیشتری برای ارزیابی میزان عدالت در رابطه داشتند.
آیا مقایسه همیشه به رابطه آسیب میزند؟
مقایسه اجتماعی گاهی میتواند ناخوشایند باشد، اما پژوهشگران معتقدند لزوماً نباید آن را پدیدهای منفی دانست. یک مقایسه ممکن است در کوتاهمدت احساس ناکافی بودن ایجاد کند، اما در بلندمدت میتواند اطلاعاتی برای تصمیمگیری بهتر و شناخت تواناییهای هر یک از طرفین در اختیار زوجها قرار دهد.
برای مثال، فرد ممکن است متوجه شود شریکش در آرام کردن یک کودک مضطرب عملکرد بهتری دارد. چنین مقایسهای اگر به رقابت ناسالم تبدیل نشود، میتواند به فرد کمک کند از شریک خود یاد بگیرد و در شرایط مشابه عملکرد بهتری داشته باشد.
ریس توضیح داد:
«مردم همیشه میگویند “مقایسه، دزد شادی است.” اما من فکر میکنم این دیدگاه بسیار محدود است. مقایسه ممکن است در یک لحظه آزاردهنده باشد، اما در بلندمدت به ما کمک میکند تصمیمهای بهتری بگیریم و روابط و محیطهای اجتماعیای بسازیم که به گمان من، در نهایت بسیار شادتر خواهند بود.»
محدودیتهای این پژوهش
پژوهش حاضر نیز مانند هر مطالعه علمی محدودیتهایی دارد. دادههای این تحقیق مقطعی بودند؛ به این معنا که متغیرهای موردنظر در یک مقطع زمانی اندازهگیری شدند. بنابراین پژوهش نمیتواند رابطه علت و معلولی میان عزتنفس و مقایسه با شریک عاطفی را مشخص کند.
برای مثال، مشخص نیست آیا عزتنفس پایین باعث میشود فرد بیشتر تواناییهای خود را با شریکش مقایسه کند یا اینکه احساس ناکافی بودن در نتیجه مقایسههای مکرر، عزتنفس فرد را کاهش میدهد.
علاوه بر این، دادهها بر اساس گزارش خود افراد جمعآوری شدهاند و الزاماً نشاندهنده تمام مقایسههایی نیستند که افراد در زندگی روزمره تجربه میکنند. پژوهشهای آینده میتوانند با استفاده از روشهایی مانند ثبت روزانه افکار و احساسات، این مقایسهها را در زمان وقوع بررسی کنند.
جمعبندی
یافتههای این پژوهش نشان میدهد مقایسه با شریک عاطفی در همه مراحل رابطه یکسان نیست. در روابط جدیدتر و در میان افراد جوانتر یا دارای عزتنفس پایینتر، مقایسه تواناییها و میزان مشارکت بیشتر دیده میشود؛ اما در روابط طولانیتر و رضایتبخشتر، مقایسه دیدگاهها میتواند بیشتر با هدف شناخت بهتر شریک و یادگیری از او انجام شود.
در نتیجه، مقایسه در یک رابطه عاطفی لزوماً نشانه نارضایتی یا رقابت نیست؛ نوع و هدف این مقایسه اهمیت زیادی دارد و ممکن است در روابط سالم، به ابزاری برای شناخت متقابل و تصمیمگیری بهتر تبدیل شود.
برای مطالعه تازهترین مطالب روانشناسی، سلامت و سبک زندگی، به آماج مراجعه کنید.
