به نقل از آماج، روانشناسان معتقدند افرادی که هر لحظه سکوت و خلوت خود را با گوشی، صدا، شبکههای اجتماعی یا فعالیتهای مختلف پر میکنند، همیشه صرفاً حواسپرت نیستند؛ بلکه ممکن است در حال مدیریت نوعی ناراحتی درونی باشند که تنها زمانی آشکار میشود که همهچیز آرام میگیرد.
بررسیهای روانشناختی نشان میدهد مشکل بسیاری از افراد با سکوت، نبود سرگرمی نیست؛ بلکه مواجهشدن با افکاری است که در زمان شلوغی و سروصدا فرصت بروز پیدا نمیکنند. به همین دلیل، برخی افراد حتی چند ثانیه انتظار در آسانسور یا صف را نیز با نگاهکردن به تلفن همراه پر میکنند.
چرا انسانها از تنها ماندن با افکار خود فرار میکنند؟
در یکی از مطالعات شناختهشده دانشگاه ویرجینیا، پژوهشگران در مجموعهای از آزمایشها از افراد خواستند چند دقیقه در اتاقی ساده و بدون هیچ وسیلهای تنها بنشینند و فقط فکر کنند. نتایج نشان داد بسیاری از شرکتکنندگان این تجربه را ناخوشایند دانستند و ترجیح دادند به هر فعالیت بیرونی، حتی فعالیتهای خستهکننده، روی بیاورند.
در بخشی از این آزمایش، تعدادی از شرکتکنندگان حتی ترجیح دادند به خودشان یک شوک الکتریکی خفیف وارد کنند تا اینکه همچنان در سکوت با افکار خود تنها بمانند. این موضوع نشان میدهد برای برخی افراد، انجام دادن کاری—even اگر ناخوشایند باشد—آسانتر از مواجهه با ذهن خودشان است.
سروصدا آرامش کوتاهمدت میدهد اما عادت ایجاد میکند
روانشناسان از مفهومی به نام «اجتناب تجربهای» استفاده میکنند؛ یعنی تلاش برای دور شدن از احساسات، افکار یا تجربههای ناخوشایند درونی.
وقتی فکری ناراحتکننده ظاهر میشود، فرد ممکن است سریع سراغ پادکست، شبکه اجتماعی، کارهای روزمره یا هر نوع سرگرمی دیگری برود. این روش معمولاً در کوتاهمدت احساس ناراحتی را کاهش میدهد، اما مغز یاد میگیرد که هر بار برای رهایی از احساسات ناخوشایند، همین مسیر را تکرار کند.
به همین دلیل، فردی که همیشه چند منبع صدا و سرگرمی همزمان دارد، لزوماً فردی تنبل یا بیتمرکز نیست؛ ممکن است فردی فعال و مسئولیتپذیر باشد که به شکل ناخودآگاه تلاش میکند از روبهروشدن با افکار خود جلوگیری کند.
ذهن در سکوت به کجا میرود؟
پژوهشگران دانشگاه هاروارد در مطالعهای درباره سرگردانی ذهن دریافتند که ذهن انسان بخش قابلتوجهی از زمان بیداری را خارج از لحظه حال سپری میکند. این سرگردانی ذهنی اغلب با کاهش احساس رضایت همراه است، حتی زمانی که موضوع افکار مثبت باشد.
وقتی محیط اطراف آرام میشود، ذهن ممکن است به سمت موضوعات ناتمام برود؛ یک گفتوگوی حلنشده، تصمیمی که به تعویق افتاده، نگرانی درباره آینده یا مسئلهای شخصی که مدتها نادیده گرفته شده است.
سکوت انتخابی بهتر از سکوت اجباری است
تحقیقات درباره تنهایی نشان میدهد زمانی که فرد خودش انتخاب میکند تنها باشد، این تجربه میتواند باعث کاهش استرس و ایجاد آرامش شود. اما سکوتی که به فرد تحمیل شود، ممکن است احساس ناخوشایندی ایجاد کند.
به همین دلیل، تمرین حضور در سکوت باید بهصورت انتخابی و تدریجی انجام شود؛ نه بهعنوان یک اجبار. چند لحظه بدون گوشی در آسانسور، هنگام نوشیدن چای یا پیش از شروع یک جلسه میتواند فرصتی برای آشنایی دوباره با افکار شخصی باشد.
چگونه با سکوت راحتتر کنار بیاییم؟
- لحظههای کوتاه انتظار مانند آسانسور، صف یا چند دقیقه پیش از جلسه را بدون پرکردن با گوشی تجربه کنید.
- وقتی فکری نگرانکننده ظاهر شد، آن را در یک جمله ساده بنویسید تا از حالت مبهم خارج شود.
- برای نگرانیهای خود زمان مشخصی تعیین کنید تا احساس نکنید هر لحظه ممکن است غافلگیر شوید.
- گاهی بدون هدفون و تنها برای تجربه سکوت قدم بزنید.
کارشناسان معتقدند بسیاری از افکاری که در سکوت ظاهر میشوند، آنقدر بزرگ و ترسناک نیستند که ذهن تصور میکند. اغلب آنها موضوعاتی معمولی مانند یک تصمیم عقبافتاده، یک گفتوگوی لازم یا احساسی بیاننشده هستند که با کمی توجه قابل مدیریت خواهند بود.
برای مطالعه تازهترین مطالب علمی، روانشناسی و سبک زندگی، به آماج مراجعه کنید.
