اریک فروم: راز رضایت واقعی در زندگی «داشتن بیشتر» نیست؛ چرا شیوه «بودن» احساس خوشبختی پایدارتری ایجاد می‌کند؟

به گزارش آماج، بسیاری تصور می‌کنند دستیابی به دارایی‌های بیشتر، موفقیت و رضایت را تضمین می‌کند، اما دیدگاهی که «اریک فروم»، روان‌شناس و فیلسوف اجتماعی آلمانی-آمریکایی، دهه‌ها پیش مطرح کرد، همچنان مورد توجه پژوهشگران و علاقه‌مندان به روان‌شناسی قرار دارد. او معتقد بود کیفیت زندگی بیش از آنکه به میزان دارایی‌ها وابسته باشد، به شیوه مواجهه انسان با زندگی بستگی دارد.

فروم در کتاب To Have or To Be? دو شیوه اصلی برای زندگی را معرفی می‌کند: «حالت داشتن» و «حالت بودن». در نگاه او، افرادی که هویت خود را بر پایه دارایی‌ها، موقعیت اجتماعی یا موفقیت‌های بیرونی بنا می‌کنند، در صورت از دست دادن این موارد، احساس بحران هویتی را تجربه خواهند کرد. در مقابل، کسانی که رشد فردی، خلاقیت، تجربه‌های معنادار و ارتباط با دیگران را محور زندگی قرار می‌دهند، رضایت عمیق‌تر و پایدارتری را تجربه می‌کنند.

دو رویکرد متفاوت برای زندگی

به نقل از آماج، فروم «حالت داشتن» را شیوه‌ای می‌داند که در آن ارزش فرد با میزان دارایی‌ها، مقام یا دستاوردهایش سنجیده می‌شود. در چنین شرایطی، از دست دادن یک شغل، سرمایه یا موقعیت اجتماعی می‌تواند احساس ناامنی و بی‌هویتی ایجاد کند.

در مقابل، «حالت بودن» بر تجربه، یادگیری، خلاقیت، عشق، مشارکت و رشد شخصی استوار است. در این نگرش، انسان ارزش خود را از آنچه هست به دست می‌آورد، نه از آنچه مالک آن است.

چرا تجربه‌ها ماندگارتر از دارایی‌ها هستند؟

پژوهش‌های جدید نیز تا حدی از این دیدگاه حمایت می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهد تجربه‌هایی مانند سفر، یادگیری یک مهارت جدید یا گذراندن زمان با خانواده و دوستان، در مقایسه با خرید کالاهای مادی، رضایت طولانی‌مدت‌تری ایجاد می‌کنند. یکی از دلایل این موضوع آن است که تجربه‌ها کمتر با دیگران مقایسه می‌شوند، در حالی که دارایی‌ها همواره زمینه مقایسه اجتماعی را فراهم می‌کنند.

مینیمالیسم همیشه پاسخ نهایی نیست

فروم در عین حال هشدار می‌دهد که حتی تلاش افراطی برای کمتر داشتن نیز می‌تواند به نوعی وابستگی تبدیل شود. از نگاه او، هدف اصلی کنار گذاشتن همه دارایی‌ها نیست، بلکه وابسته نکردن هویت و احساس ارزشمندی به آن‌هاست.

به بیان دیگر، انسان می‌تواند صاحب وسایل و امکانات باشد، اما نباید احساس هویت و خوشبختی خود را تنها بر پایه آن‌ها بنا کند.

جمع‌بندی

دیدگاه اریک فروم یادآور می‌شود که رضایت پایدار از زندگی، بیش از آنکه از انباشت دارایی‌ها حاصل شود، از کیفیت تجربه‌ها، روابط انسانی، رشد فردی و معنا بخشیدن به زندگی سرچشمه می‌گیرد. شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که آیا آنچه در اختیار داریم، هویت ما را تعریف می‌کند یا آنچه هر روز به آن تبدیل می‌شویم.

نظر شما چیست؟ آیا خوشبختی را بیشتر در داشتن می‌بینید یا در بودن؟ دیدگاه خود را با مخاطبان آماج به اشتراک بگذارید.