پژوهشگران در مطالعهای جدید به کشف مهمی درباره تفاوت سیستم ایمنی زنان و مردان دست یافتهاند؛ تفاوتی که میتواند توضیح دهد چرا زنان بسیار بیشتر از مردان به بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس مبتلا میشوند. این تحقیق نشان میدهد سیستم ایمنی زنان فعالتر عمل میکند و همین ویژگی در کنار مزایای دفاعی، احتمال حمله اشتباه بدن به بافتهای سالم را افزایش میدهد.
بیماری لوپوس یا Lupus یکی از شناختهشدهترین بیماریهای خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به اندامها و سلولهای سالم حمله میکند. حالا دانشمندان میگویند بیش از هزار تفاوت ژنتیکی در سلولهای ایمنی زنان و مردان میتواند عامل اصلی این تفاوت بزرگ باشد.
به گزارش خبرواژه، این پژوهش تازه که توسط محققان استرالیایی انجام شده، میتواند مسیر درمانهای شخصیسازیشده برای بیماریهای خودایمنی را متحول کند.
لوپوس چیست و چرا خطرناک است؟
لوپوس یک بیماری خودایمنی مزمن است که باعث میشود سیستم دفاعی بدن به اشتباه به سلولها و بافتهای سالم حمله کند.
این بیماری میتواند اندامهای مختلفی از جمله پوست، مفاصل، کلیهها، قلب و مغز را درگیر کند.
علائم شایع لوپوس
خستگی شدید، درد مفاصل، التهاب، تب، حساسیت پوستی و مشکلات کلیوی از مهمترین علائم بیماری لوپوس هستند.
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و برخی بیماران دورههای طولانی خاموشی بیماری را تجربه میکنند.
چرا زنان بیشتر به لوپوس مبتلا میشوند؟
یکی از پرسشهای مهم در علم پزشکی این بوده که چرا بیماریهای خودایمنی، بهویژه لوپوس، در زنان بسیار شایعتر از مردان است.
بر اساس آمارها، احتمال ابتلای زنان به لوپوس تا ۹ برابر بیشتر از مردان است.
نقش سیستم ایمنی فعالتر
دانشمندان میگویند سیستم ایمنی زنان نسبت به مردان واکنشپذیری بیشتری دارد.
این ویژگی اگرچه به زنان کمک میکند بهتر با ویروسها و عفونتها مقابله کنند، اما خطر حمله سیستم ایمنی به بدن خود را نیز افزایش میدهد.
پژوهش جدید چگونه انجام شد؟
این مطالعه توسط پژوهشگران مؤسسه گاروان و دانشگاه نیو ساوث ولز سیدنی در استرالیا انجام شد.
دانشمندان بیش از یک میلیون و ۲۵۰ هزار سلول ایمنی را از نزدیک به هزار فرد سالم بررسی کردند.
استفاده از فناوری تکسلولی
پژوهشگران از فناوری پیشرفته تکسلولی استفاده کردند تا رفتار ژنتیکی سلولهای ایمنی را با دقت بسیار بالا تحلیل کنند.
این روش امکان شناسایی تفاوتهای بسیار ریز میان سیستم ایمنی زنان و مردان را فراهم کرده است.
تفاوت سلولهای ایمنی زنان و مردان
نتایج این تحقیق نشان داد برخی سلولهای ایمنی در مردان و زنان عملکرد متفاوتی دارند.
این تفاوتها میتواند نقش مهمی در میزان مقاومت بدن در برابر بیماریها داشته باشد.
سلولهای مونوسیت در مردان
مردان تعداد بیشتری از سلولهای مونوسیت دارند؛ سلولهایی که اولین خط دفاعی بدن در برابر عوامل بیماریزا محسوب میشوند.
فعالیت این سلولها بیشتر بر حفظ عملکرد پایه سلول و تولید پروتئین تمرکز دارد.
فعالیت بیشتر لنفوسیتها در زنان
در زنان، سلولهای لنفوسیت B و T فعالتر هستند.
لنفوسیتهای B مسئول تولید پادتن و لنفوسیتهای T مسئول نابودی سلولهای آلوده هستند.
فعالیت بیشتر این سلولها باعث تقویت دفاع بدن در برابر ویروسها میشود، اما احتمال بروز بیماریهای خودایمنی را نیز افزایش میدهد.
کشف بیش از هزار تفاوت ژنتیکی
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، شناسایی بیش از هزار کلید ژنتیکی متفاوت میان زنان و مردان بود.
این تفاوتها در عملکرد سیستم ایمنی نقش مهمی دارند.
تفاوت فقط مربوط به کروموزومهای جنسی نیست
برخلاف تصور قبلی، بسیاری از این تفاوتها روی کروموزومهای غیرجنسی قرار دارند.
این یعنی تفاوت عملکرد سیستم ایمنی فقط به کروموزوم X و Y محدود نمیشود.
ارتباط ژنها با التهاب
پژوهشگران میگویند ژنهایی که در زنان فعالتر هستند، بیشتر با التهاب ارتباط دارند.
همین موضوع میتواند توضیح دهد چرا سیستم ایمنی زنان راحتتر دچار خطا میشود.
حمله سیستم ایمنی به بدن
در بیماریهای خودایمنی، سیستم دفاعی بدن به اشتباه سلولهای سالم را دشمن تصور میکند.
فعالیت بیشازحد برخی ژنهای التهابی میتواند احتمال این واکنش اشتباه را افزایش دهد.
ارتباط مستقیم با بیماری لوپوس
دانشمندان در این تحقیق چندین تغییر ژنتیکی مرتبط با بیماری لوپوس را شناسایی کردند.
این تغییرات در زنان فعالتر بودند و احتمال ابتلا به بیماری را افزایش میدادند.
توضیح علمی شیوع بالاتر لوپوس
این یافته میتواند یکی از مهمترین توضیحات علمی برای شیوع بالاتر لوپوس در زنان باشد.
کارشناسان میگویند شناخت این تفاوتها میتواند به تشخیص زودهنگام بیماری کمک کند.
تفاوت سیستم ایمنی مردان و زنان چه پیامدی دارد؟
فعالتر بودن سیستم ایمنی زنان همیشه هم نقطه ضعف نیست.
این ویژگی باعث میشود زنان در مقابله با بسیاری از ویروسها عملکرد دفاعی بهتری داشته باشند.
مردان و خطر بیشتر عفونت و سرطان
در مقابل، سیستم ایمنی مردان آرامتر عمل میکند و همین موضوع آنها را در برابر برخی عفونتها و سرطانها آسیبپذیرتر میکند.
کارشناسان میگویند تفاوت عملکرد سیستم ایمنی میتواند دلیل بخشی از تفاوتهای سلامتی میان زنان و مردان باشد.
آینده درمان بیماریهای خودایمنی
پژوهشگران معتقدند نتایج این تحقیق میتواند مسیر درمان بیماریهای خودایمنی را تغییر دهد.
در حال حاضر بسیاری از درمانها بدون در نظر گرفتن تفاوتهای ژنتیکی و جنسیتی انجام میشوند.
درمان شخصیسازیشده
دانشمندان میگویند در آینده درمان بیماریهای خودایمنی باید بر اساس جنسیت و ویژگیهای ژنتیکی هر فرد طراحی شود.
این رویکرد میتواند اثربخشی درمانها را افزایش داده و عوارض جانبی را کاهش دهد.
چرا شناخت تفاوتهای ژنتیکی مهم است؟
شناخت دقیق تفاوتهای ژنتیکی میتواند به پزشکان کمک کند بیماریها را بهتر پیشبینی و کنترل کنند.
همچنین این اطلاعات در تولید داروهای جدید و هدفمند نقش مهمی خواهد داشت.
گامی مهم در پزشکی نوین
متخصصان میگویند پزشکی آینده به سمت درمانهای دقیق و متناسب با ویژگیهای ژنتیکی هر فرد حرکت میکند.
این پژوهش نیز یکی از گامهای مهم در همین مسیر محسوب میشود.
جمعبندی
پژوهش جدید دانشمندان استرالیایی نشان میدهد تفاوتهای ژنتیکی و عملکرد متفاوت سیستم ایمنی زنان و مردان میتواند دلیل اصلی شیوع بالاتر بیماری لوپوس در زنان باشد.
فعالتر بودن سیستم ایمنی زنان اگرچه به مقابله بهتر با ویروسها کمک میکند، اما احتمال ابتلا به بیماریهای خودایمنی را نیز افزایش میدهد. کارشناسان معتقدند این یافتهها میتواند زمینهساز درمانهای شخصیسازیشده و دقیقتر برای بیماریهای خودایمنی در آینده باشد.
“`
