به گزارش آماج به نقل از خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، زهره ناطقی، مترجم کتاب «الا و اوون: غار بدشانس»، معتقد است موفقیت در ترجمه آثار طنز کودک و نوجوان تنها به برگردان واژهها محدود نمیشود، بلکه مترجم باید بتواند حس طنز و تأثیر شوخیها را برای مخاطب زبان مقصد بازآفرینی کند.
این مترجم در گفتوگویی درباره تجربه ترجمه این اثر، از دلایل انتخاب کتاب، چالشهای ترجمه طنز و اهمیت حفظ فضای فانتزی و شخصیتپردازی در آثار کودک و نوجوان سخن گفت.
فضای فانتزی و پیامهای آموزشی، دلیل انتخاب «الا و اوون»
ناطقی درباره دلیل پذیرش ترجمه این کتاب گفت: «چون هم فضای فانتزی و ماجراجویانه دارد و هم رابطه خواهر و برادر را به شکل جالبی نشان میدهد. علاوه بر سرگرمکننده بودن، پیامهایی مثل همکاری، شجاعت و اعتماد به یکدیگر را منتقل میکند.»
به گفته او، مجموعه «الا و اوون» با روایت ماجراجوییهای دو اژدهای دوستداشتنی، ضمن ایجاد فضایی سرگرمکننده، مفاهیم تربیتی و اخلاقی را نیز به مخاطبان کودک و نوجوان منتقل میکند.
بازیهای زبانی؛ دشوارترین بخش ترجمه طنز
ناطقی درباره مهمترین چالش ترجمه این اثر اظهار کرد: «به نظر من طنز این کتاب بیشتر بر موقعیتهای خندهدار و بازیهای زبانی استوار است. اگر بخواهم بگویم انتقال کدام بخش دشوارتر بود، به نظرم بازیهای زبانی و اسمهای طنزآمیز سختتر هستند، چون بعضی از شوخیها به زبان اصلی وابستهاند و ممکن است در ترجمه همان تأثیر را نداشته باشند.»
وی درباره مواجهه با شوخیهای وابسته به فرهنگ مبدأ نیز گفت: «بله، در این کتاب شوخیهایی وجود دارد که به بازیهای زبانی، نامهای شخصیتها و فضای طنز فرهنگ مبدأ وابسته هستند. در چنین مواردی ترجمهٔ کلمهبهکلمه معمولاً جذابیت شوخی را از بین میبرد. بنابراین تلاش کردم به جای ترجمهٔ واژهها، حس طنز را به فارسی منتقل کنم.»
حفظ لحن شخصیتها در ترجمه
ناطقی درباره شیوه انتقال ویژگیهای شخصیتهای اصلی داستان نیز بیان کرد: «برای حفظ صدای منحصربهفرد هر شخصیت، سعی کردم ویژگیهای رفتاری آنها به خوبی منعکس شود. در مقابل، الا ماجراجو، پرانرژی و عجولتر است، در زبان فارسی هم منعکس شود. اوون شخصیتی کتابخوان، محتاط و منطقی دارد.»
او همچنین درباره بازآفرینی شوخیها در ترجمه گفت: «بله، در ترجمه آثار طنز گاهی نمیتوان شوخیها یا اصطلاحات را بهصورت تحتاللفظی منتقل کرد، چون ممکن است برای مخاطب زبان مقصد قابلفهم یا خندهدار نباشند.»
توصیهای به مترجمان جوان
این مترجم مهمترین تفاوت ترجمه آثار طنز کودک با آثار جدی را انتقال صحیح مفاهیم و ایجاد همان حس طنز در زبان مقصد دانست و گفت بازخورد مخاطبان نشان میدهد فضای فانتزی کتاب و رابطه خواهر و برادر، بیش از هر چیز مورد توجه کودکان قرار گرفته است.
ناطقی در پایان توصیه کرد: «مهمترین نکته برای مترجمان جوان در حوزه ادبیات طنز کودک و نوجوان این است که فقط به ترجمه واژهها تکیه نکنند، بلکه «اثر طنز» را منتقل کنند. در این نوع ادبیات، هدف اصلی خنداندن و سرگرم کردن مخاطب است، نه حفظ دقیق ساختار زبانی متن مبدأ.»
برای مطالعه تازهترین اخبار حوزه کتاب، ادبیات کودک و نوجوان و گفتوگو با نویسندگان و مترجمان، آماج را دنبال کنید.
