به گزارش آماج، یک پژوهشگر برجسته حوزه اقتصاد رفتاری در مقالهای که در نشریه معتبر Nature منتشر شده، پیشنهاد کرده است که دانشمندان برای افزایش اعتبار و کاربرد نتایج تحقیقات، افراد را در شرایط واقعی زندگی و نه صرفاً در محیطهای آزمایشگاهی مطالعه کنند.
به گفته نویسنده، اگرچه در سالهای اخیر بحران «تکرارپذیری» نتایج علمی مورد توجه گسترده قرار گرفته است، اما مشکل مهم دیگری نیز وجود دارد؛ اینکه بسیاری از یافتههای علوم رفتاری در شرایط واقعی یا در جوامع دیگر قابل تعمیم نیستند.
چرا بسیاری از پژوهشها در دنیای واقعی موفق نیستند؟
در این مقاله به نمونههایی از سیاستها و برنامههایی اشاره شده که در مطالعات اولیه موفق به نظر میرسیدند، اما پس از اجرای گسترده نتوانستند همان نتایج را تکرار کنند. برای مثال، برنامه «Scared Straight» در آمریکا که با هدف کاهش بزهکاری نوجوانان طراحی شده بود، در اجرای سراسری نهتنها موفق نبود، بلکه در برخی مناطق حتی موجب افزایش رفتارهای مجرمانه شد.
نمونههای مشابهی نیز در برنامههای سلامت و آموزش، از جمله طرحهای مبارزه با انگلهای رودهای یا برنامههای تغذیه مدارس در کشورهای مختلف مشاهده شده است؛ طرحهایی که موفقیت آنها در یک منطقه، الزاماً در مناطق دیگر تکرار نشده است.
مشکل اصلی؛ تفاوت انسانها و شرایط زندگی
به باور نویسنده، رفتار انسانها به شدت تحت تأثیر محیط اجتماعی، فرهنگ، انگیزهها، شرایط اقتصادی و موقعیتهای روزمره قرار دارد. در حالی که بسیاری از تحقیقات علوم رفتاری روی گروههای محدودی از افراد، بهویژه دانشجویان کشورهای غربی، انجام میشود؛ گروههایی که نمیتوانند نماینده تمام جوامع باشند.
به همین دلیل، نتایج چنین پژوهشهایی ممکن است برای سایر فرهنگها، کشورها یا حتی گروههای اجتماعی دیگر قابل تعمیم نباشد.
آزمایشهای میدانی طبیعی؛ راهکاری برای افزایش اعتبار تحقیقات
نویسنده پیشنهاد میکند پژوهشگران از «آزمایشهای میدانی طبیعی» بیشتر استفاده کنند. در این روش، افراد بدون آنکه بدانند بخشی از یک مطالعه هستند، فعالیتهای روزمره خود را انجام میدهند و پژوهشگران تنها برخی شرایط محیطی را تغییر داده و نتایج را بررسی میکنند.
برای نمونه، میتوان واکنش مشتریان به تغییر محل قرارگیری کالاها در فروشگاه، نحوه پاسخ افراد به نامههای خیریه یا تأثیر شیوههای مختلف یادآوری برای تعیین وقت پزشکی را بررسی کرد.
به اعتقاد نویسنده، چنین مطالعاتی رفتار واقعی افراد را بهتر منعکس میکنند و احتمال تعمیم نتایج به همان جامعه هدف را افزایش میدهند.
سه عامل مهم در کاهش قابلیت تعمیم پژوهشها
در این مقاله سه عامل اصلی که باعث کاهش اعتبار نتایج پژوهشهای رفتاری میشوند، معرفی شدهاند:
- انتخاب جامعه آماری نامناسب که نماینده جامعه هدف نیست.
- انتخاب داوطلبانه شرکتکنندگان که باعث ایجاد سوگیری در نمونهها میشود.
- انجام آزمایش در محیطهای مصنوعی که با شرایط واقعی زندگی تفاوت دارد.
رعایت اصول اخلاقی همچنان ضروری است
در عین حال نویسنده تأکید میکند که استفاده از آزمایشهای میدانی طبیعی باید کاملاً مطابق اصول اخلاق پژوهش باشد. این مطالعات نباید افراد را در معرض خطر یا شرایطی فراتر از تجربههای معمول زندگی قرار دهند و در صورت استفاده از اطلاعرسانی ناقص، باید ضوابط اخلاقی و استانداردهای بینالمللی بهطور کامل رعایت شود.
به اعتقاد نویسنده، ترکیب پژوهشهای آزمایشگاهی با مطالعات میدانی طبیعی میتواند به تولید شواهد علمی قابل اعتمادتر، تصمیمگیریهای دقیقتر و سیاستگذاریهای مؤثرتر در حوزه سلامت، آموزش و علوم اجتماعی منجر شود.
برای مطالعه جدیدترین اخبار علمی و پژوهشی، آماج را دنبال کنید.
