به گزارش آماج، اگر هنگام صحبت با سگ خود ناگهان صدایتان زیرتر میشود، کلمات را کشیدهتر ادا میکنید و با لحنی شبیه «بچهگانه» با او حرف میزنید، این رفتار لزوماً نشانه نابالغی یا رفتار عجیب نیست. پژوهشهای روانشناسی و علوم شناختی نشان میدهند مغز انسان هنگام برقراری ارتباط با موجودی که نمیتواند با زبان پاسخ دهد، بهطور طبیعی شیوه صحبت کردن را تغییر میدهد.
این تغییر در لحن فقط مختص سگها نیست و در تعامل با نوزادان نیز دیده میشود. با این حال، نحوه صحبت کردن با سگها تفاوتهای جالبی با گفتار مخصوص نوزادان دارد و نشان میدهد انسان بدون اینکه آگاهانه تصمیم بگیرد، خود را با تواناییهای ارتباطی شنونده هماهنگ میکند.
مغز هنگام صحبت با سگ چه تغییری میکند؟
در سال ۲۰۰۲، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی دنیس برنهام، نحوه صحبت ۱۲ مادر را در سه موقعیت بررسی کردند: هنگام صحبت با نوزاد، حیوان خانگی و یک فرد بزرگسال. پژوهشگران تغییرات در زیر و بمی صدا، میزان گرمی عاطفی و پدیدهای به نام «بیشبیانی واکهها» یا vowel hyperarticulation را اندازهگیری کردند.
نتایج نشان داد زیر و بمی صدا هنگام صحبت با نوزاد و حیوان خانگی تقریباً به یک اندازه افزایش پیدا میکند و لحن عاطفی و گرم نیز در هر دو حالت بیشتر میشود. اما یک تفاوت مهم وجود داشت: والدین هنگام صحبت با نوزاد، واکهها را واضحتر و متمایزتر ادا میکردند، در حالی که این ویژگی هنگام صحبت با حیوان خانگی دیده نشد.
بیشبیانی واکهها نوعی شیوه صحبت کردن است که در آن تفاوت میان صداهای واکهای بیشتر میشود تا شنونده بتواند آنها را آسانتر تشخیص دهد. این رفتار برای کودکی که در حال یادگیری زبان است مفید است، اما سگ نیازی به چنین آموزش زبانی ندارد.
البته مطالعهای با تنها ۱۲ نفر نمونه کوچکی محسوب میشود. اما آزمایش دیگری با حضور ۱۱ بزرگسال، گفتار خطاب به یک فرد بزرگسال، سگ، طوطی و نوزاد را مقایسه کرد. در این پژوهش، وضوح واکهها بهترتیب از گفتار خطاب به انسان تا طوطی، سگ و نوزاد افزایش پیدا کرد؛ یعنی گفتار خطاب به طوطی از گفتار خطاب به سگ واضحتر بود.
حرف زدن با حیوانات نشانه تنهایی نیست
در روانشناسی، نسبت دادن ویژگیها و ذهنیت انسانی به حیوانات یا اشیای غیرانسانی «انسانانگاری» یا anthropomorphism نام دارد. نیکلاس اپلی و همکارانش استدلال کردهاند که این رفتار از همان سازوکارهای شناختیای استفاده میکند که انسان برای درک و پیشبینی رفتار دیگران به کار میگیرد.
بر اساس این دیدگاه، سه عامل در انسانانگاری نقش دارند: اینکه توضیحات انسانی چقدر بهراحتی به ذهن فرد میرسند، فرد تا چه اندازه میخواهد موجود مقابل را پیشبینی و درک کند و میزان نیاز او به همراهی و ارتباط اجتماعی.
به همین دلیل، صحبت کردن با حیوان خانگی را نمیتوان صرفاً نشانه تنهایی دانست. تلاش برای پیشبینی رفتار حیوان و ایجاد ارتباط مؤثر با آن نیز میتواند انسان را به استفاده از لحن و رفتارهای انسانی در تعامل با حیوانات سوق دهد.
چرا هنگام صحبت با سگها آهستهتر حرف میزنیم؟
یکی از یافتههای جالبتر مربوط به سرعت گفتار است. پژوهشگران یک گروه تحقیقاتی در ژنو، سرعت صحبت کردن انسان با انسان و انسان با سگ را همراه با فعالیت مغزی بررسی کردند. این مطالعه شامل ۲۷ نفر در تعامل با انسانهای دیگر و ۲۲ نفر در تعامل با سگها، در پنج زبان مختلف بود و صداهای تولیدشده توسط ۳۰ سگ نیز مورد بررسی قرار گرفت.
انسانها هنگام صحبت با یکدیگر بهطور میانگین حدود چهار هجا در ثانیه صحبت میکردند، اما هنگام خطاب قرار دادن سگها سرعت گفتارشان به حدود سه هجا در ثانیه کاهش پیدا میکرد.
جالبتر اینکه الگوی فعالیت مغزی نیز با این تفاوت هماهنگ بود. مغز انسان گفتار را با ریتم نسبتاً سریع پردازش میکند، در حالی که ریتم عصبی مغز سگ با سرعت پایینتری هماهنگ است؛ سرعتی که به ریتم صداهای طبیعی سگ مانند پارس و ناله نزدیکتر است.
بنابراین، وقتی انسان سرعت صحبت کردن خود را هنگام خطاب قرار دادن سگ کاهش میدهد، ممکن است در واقع بدون آگاهی، گفتار خود را به کانالی نزدیک کند که مغز سگ توانایی دریافت و پردازش بهتری از آن دارد.
فقط لحن مهربان کافی نیست
مطالعهای در دانشگاه یورک در سال ۲۰۱۸ نشان داد که سگها فقط به صدای زیر و گرم واکنش نشان نمیدهند، بلکه محتوای صحبت نیز اهمیت دارد.
در این آزمایش، سگهای بالغ در برابر دو نفر قرار گرفتند. یک نفر با لحنی گرم، زیر و سرشار از کلمات مرتبط با سگ با آنها صحبت کرد، در حالی که فرد دیگر با لحن معمولی بزرگسالان صحبت میکرد. سگها توجه بیشتری به فرد اول نشان دادند و پس از آن نیز تمایل بیشتری داشتند در نزدیکی او بمانند.
اما در مرحله دوم، پژوهشگران عناصر گفتار را از هم جدا کردند. کلمات مرتبط با سگ با لحنی کاملاً عادی بیان شدند و در مقابل، محتوای مخصوص بزرگسالان با لحنی بسیار گرم و آهنگین ادا شد. این بار سگها ترجیح مشخصی نشان ندادند.
این یافته نشان میدهد ترکیب لحن مناسب و محتوای مرتبط اهمیت دارد. بنابراین صرفاً گفتن جملهای با صدای بسیار مهربان، بدون استفاده از کلمات مرتبط با سگ، لزوماً توجه بیشتری ایجاد نمیکند.
البته همه پژوهشها نتیجه یکسانی ندارند
شواهد علمی درباره این موضوع هنوز کاملاً یکدست نیست. برای مثال، مطالعهای قدیمیتر که صداهای ضبطشده را از طریق بلندگو پخش میکرد، نشان داد تولهسگها به گفتار خطاب به سگ واکنش نشان میدهند، اما سگهای بالغ چنین ترجیحی نشان نمیدهند.
در مقابل، پژوهش دانشگاه یورک از انسانهای واقعی در یک اتاق استفاده کرده بود. بنابراین ممکن است تفاوت میان نتایج این مطالعات تا حدی به شرایط آزمایش مربوط باشد.
چطور بهتر با سگ خود ارتباط برقرار کنیم؟
بر اساس این یافتهها، هنگام صحبت با سگ بهتر است از کلمات مشخص و معنادار استفاده کنید؛ کلماتی که واقعاً در زندگی روزمره او اهمیت دارند، مانند «بیرون»، «غذا»، «صبر کن»، «در» و «جای خواب».
آهستهتر صحبت کردن نیز میتواند مفید باشد. سرعت حدود سه هجا در ثانیه ممکن است در ابتدا برای انسان غیرطبیعی به نظر برسد، اما کاهش سرعت گفتار میتواند درک پیام را برای سگ آسانتر کند.
در نهایت، اگر با سگ خود مانند یک کودک صحبت میکنید، نیازی نیست بابت این رفتار احساس خجالت کنید. شواهد علمی نشان میدهد این تغییر لحن میتواند بخشی از سازوکار طبیعی مغز انسان برای برقراری ارتباط با موجودی باشد که نمیتواند با زبان پاسخ دهد.
برای مطالعه تازهترین مطالب علمی، روانشناسی و رفتارشناسی، به آماج مراجعه کنید.
