به گزارش آماج، یافتههای یک مطالعه بزرگ نشان میدهد سطح بالاتر زایلیتول در خون ممکن است با افزایش خطر حمله قلبی، سکته مغزی و مرگ مرتبط باشد. این ماده که بهعنوان جایگزین قند در محصولاتی مانند آدامس، مربا، ماست، بستنی و خمیردندان استفاده میشود، در سالهای اخیر به دلیل تصور عمومی درباره سالمتر بودن شیرینکنندههای کمکالری، محبوبیت بیشتری پیدا کرده است.
زایلیتول یا گزیلیتول نوعی الکل قند است که مقدار کمی از آن بهطور طبیعی در برخی مواد غذایی وجود دارد. با این حال، در محصولات صنعتی میتوان مقادیر بسیار بیشتری از آن استفاده کرد؛ به همین دلیل میزان دریافت زایلیتول از طریق رژیم غذایی ممکن است بسیار بالاتر از مقدار طبیعی موجود در مواد غذایی باشد.
زایلیتول با افزایش خطر حوادث قلبیعروقی مرتبط شد
پژوهشگران در این مطالعه ۱۷ هزار و ۷۱۰ نفر را بررسی کردند و افرادی را که بالاترین سطح زایلیتول را در خون خود داشتند، با افرادی که پایینترین سطح را داشتند مقایسه کردند.
نتایج نشان داد افرادی که در بالاترین گروه از نظر سطح خونی زایلیتول قرار داشتند، طی شش سال ۵۷ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ یا ابتلا به حمله قلبی و سکته مغزی قرار گرفتند.
حتی در بررسیهای طولانیمدتتر نیز این ارتباط کاملاً از بین نرفت. پس از گذشت ۳۰ سال، احتمال وقوع یکی از این حوادث قلبیعروقی در گروه دارای سطح بالاتر زایلیتول همچنان حدود ۱۸ درصد بیشتر بود.
هرچه سطح زایلیتول بیشتر باشد، خطر نیز بالاتر میرود
یکی از نکات قابلتوجه مطالعه، مشاهده رابطهای موسوم به وابسته به دوز بود. پژوهشگران با بررسی گروههای میانی دریافتند هرچه سطح زایلیتول در خون بالاتر باشد، میزان وقوع حوادث مهم قلبیعروقی نیز افزایش پیدا میکند.
این ارتباط پس از در نظر گرفتن ویژگیهایی مانند سن و جنسیت همچنان مشاهده شد. پژوهشگران همچنین اعلام کردند که ارتباط میان سطح زایلیتول و حوادث قلبیعروقی مستقل از برخی عوامل خطر مهم از جمله شاخص توده بدنی، فشار خون بالا، دیابت و سطح چربی خون باقی مانده است.
چرا زایلیتول در محصولات غذایی و بهداشتی استفاده میشود؟
زایلیتول به دلیل شیرینی مشابه قند و ویژگیهای تغذیهای متفاوت، در بسیاری از محصولات بهعنوان جایگزین شکر مورد استفاده قرار میگیرد. آدامس، مربا، ماست، بستنی و برخی محصولات بهداشت دهان و دندان از جمله مواردی هستند که ممکن است حاوی این شیرینکننده باشند.
برخی مصرفکنندگان نیز به دلیل کالری کمتر یا تصور سالمتر بودن شیرینکنندههای جایگزین، بهجای محصولات حاوی قند معمولی به سراغ فرآوردههای حاوی زایلیتول میروند.
با این حال، پژوهشگران میگویند پیامدهای بلندمدت مصرف مقادیر بالای زایلیتول تاکنون به اندازه کافی بررسی نشده است و یافتههای جدید ضرورت انجام تحقیقات بیشتر درباره اثر این ماده بر سلامت قلب و عروق را مطرح میکند.
آیا این مطالعه ثابت میکند زایلیتول باعث سکته میشود؟
خیر. نتایج این پژوهش ارتباط میان سطح بالاتر زایلیتول و افزایش خطر حوادث قلبیعروقی را نشان میدهد، اما بهتنهایی ثابت نمیکند که مصرف زایلیتول مستقیماً باعث حمله قلبی یا سکته مغزی میشود.
همچنین سطح زایلیتول خون الزاماً معادل میزان مصرف این ماده از طریق غذا یا محصولات صنعتی نیست و عوامل دیگری نیز میتوانند بر سطح این ترکیب در بدن تأثیر بگذارند. بنابراین برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی، به مطالعات بیشتری نیاز است.
هشدار درباره تصور «بیخطر بودن» شیرینکنندههای جایگزین
اهمیت این یافتهها از آن جهت است که زایلیتول و سایر شیرینکنندههای جایگزین قند اغلب با تصور سالمتر بودن مصرف میشوند. نتایج مطالعه جدید نشان میدهد که صرفاً جایگزین کردن قند با یک شیرینکننده دیگر لزوماً به معنای بیخطر بودن آن برای سلامت قلب در بلندمدت نیست.
با توجه به اینکه پژوهش حاضر یک ارتباط آماری را شناسایی کرده است، نه رابطه علت و معلولی را، نمیتوان بر اساس آن توصیهای برای حذف کامل زایلیتول از رژیم غذایی ارائه کرد. با این حال، یافتهها میتوانند زمینهساز بررسی دقیقتر ایمنی مصرف طولانیمدت این ماده و سایر شیرینکنندههای جایگزین قند باشند.
برای دنبال کردن تازهترین یافتههای علمی و اخبار سلامت و پزشکی، به آماج مراجعه کنید.
