به نقل از آماج؛ بازنشستگی فقط پایان یک دوره شغلی نیست؛ بلکه میتواند ساختار روابط اجتماعی، میزان ارتباط با دیگران و حتی سبک زندگی افراد را تغییر دهد. یک بررسی در استرالیا نشان داده است که این تغییر برای مردان و زنان یکسان نیست؛ مردان پس از بازنشستگی زمان کمتری را با دوستان و بستگان خارج از خانه سپری میکنند، در حالی که زنان افزایش ارتباطات اجتماعی را تجربه میکنند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها به معنای یک قانون قطعی درباره همه مردان و زنان نیست. این مطالعه بر اساس مقایسه گروههای مختلف در یک مقطع زمانی انجام شده و افراد را قبل و بعد از بازنشستگی بهصورت مستقیم دنبال نکرده است.
بازنشستگی چگونه شبکه اجتماعی افراد را تغییر میدهد؟
محیط کار علاوه بر درآمد، یک شبکه اجتماعی روزمره نیز ایجاد میکند؛ همکارانی که بدون برنامهریزی قبلی دیده میشوند، گفتوگوهای کوتاه روزانه و ارتباطاتی که بهطور طبیعی در جریان کار شکل میگیرند.
بر اساس تحلیل دادههای اجتماعی استرالیا، حذف این محیط برای برخی افراد میتواند به معنای از دست دادن بخشی از ارتباطات روزمره باشد. در مقابل، برخی دیگر پس از بازنشستگی زمان بیشتری برای تقویت روابط خانوادگی و دوستانه پیدا میکنند.
نتایج مطالعه درباره زمان اجتماعی مردان و زنان
این پژوهش با استفاده از دادههای سال ۲۰۰۶ اداره آمار استرالیا، دو مجموعه داده ملی را بررسی کرد: پیمایش عمومی اجتماعی و پیمایش استفاده از زمان.
در بخش مربوط به زمانسنجی فعالیتها، افراد میزان زمانی را که با دوستان، بستگان خارج از خانه، اعضای خانواده و سایر افراد سپری میکردند ثبت کرده بودند.
نتایج نشان داد مردان غیر بازنشسته بهطور متوسط روزانه حدود ۷۰ دقیقه با دوستان و بستگان خارج از خانه وقت میگذراندند، در حالی که این میزان برای زنان حدود ۷۵ دقیقه بود.
پس از بازنشستگی، این عدد برای مردان به حدود ۵۳ دقیقه کاهش یافت؛ یعنی نزدیک به ۱۷ دقیقه کمتر از مردان شاغل. در مقابل، زنان بازنشسته حدود ۱۰۲ دقیقه در روز را به ارتباط با دوستان و بستگان خارج از خانه اختصاص میدادند؛ رقمی نزدیک به دو برابر مردان بازنشسته.
نقش کار در روابط اجتماعی مردان
پژوهشگران احتمال میدهند یکی از دلایل این تفاوت، وابستگی بیشتر برخی مردان به شبکههای اجتماعی شکلگرفته در محیط کار باشد.
محیط کاری معمولاً فرصتهای ارتباطی فراوانی ایجاد میکند؛ از گفتوگوهای کوتاه در محل کار گرفته تا تعامل با همکاران و آشنایانی که بدون نیاز به برنامهریزی قبلی اتفاق میافتد. پس از خروج از این فضا، ایجاد همان میزان ارتباط ممکن است نیازمند تلاش بیشتری باشد.
با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که این توضیح هنوز یک فرضیه است و این مطالعه بهطور مستقیم بررسی نکرده که آیا دوستیهای کاری پس از بازنشستگی حفظ شدهاند یا خیر.
بازنشستگی فقط به معنای کاهش یا افزایش ارتباط نیست
دادهها نشان میدهد تغییرات اجتماعی پس از بازنشستگی پیچیدهتر از یک تقسیمبندی ساده میان «افراد اجتماعی» و «افراد منزوی» است.
برای مثال، مردان بازنشسته زمان بیشتری را در کنار اعضای خانواده داخل خانه سپری میکردند، در حالی که زنان بازنشسته علاوه بر افزایش ارتباطات خارج از خانه، زمان بیشتری را نیز تنها سپری میکردند.
به گفته کارشناسان، میزان ارتباط اجتماعی همیشه به معنای کیفیت روابط، احساس حمایت یا کاهش تنهایی نیست. ممکن است فردی ارتباطات زیادی داشته باشد اما همچنان احساس انزوا کند.
آیا بازنشستگی باعث این تغییرات شده است؟
از آنجا که این پژوهش افراد را پیش و پس از بازنشستگی بررسی نکرده، نمیتوان با قطعیت گفت که بازنشستگی عامل مستقیم این تغییرات بوده است.
عواملی مانند سن، سلامت جسمی، وضعیت مالی، محل زندگی، دلیل بازنشستگی و شرایط اجتماعی نسلهای مختلف نیز میتوانند بر میزان ارتباطات افراد اثرگذار باشند.
همچنین دادههای این مطالعه مربوط به سال ۲۰۰۶ است و تغییراتی مانند گسترش شبکههای اجتماعی، پیامرسانها، دورکاری و تغییر الگوهای اشتغال ممکن است تصویر امروز را متفاوت کرده باشد.
ضرورت توجه به زندگی اجتماعی در دوران بازنشستگی
بازنشستگی معمولاً بهعنوان یک تصمیم مالی برنامهریزی میشود، اما بخش اجتماعی آن کمتر مورد توجه قرار میگیرد. در حالی که شغل برای بسیاری از افراد علاوه بر درآمد، هویت، برنامه روزانه و ارتباطات انسانی ایجاد میکند.
متخصصان معتقدند برنامهریزی برای دوران بازنشستگی باید شامل حفظ روابط اجتماعی، ایجاد فعالیتهای جدید و پیدا کردن مسیرهایی برای ادامه تعامل با دیگران باشد.
پرسش مهمی که این پژوهش مطرح میکند این است: وقتی محیط کار از زندگی فرد حذف میشود، کدام روابط بدون آن ساختار همچنان باقی میمانند؟
برای دنبال کردن تازهترین گزارشهای علمی، اجتماعی و سبک زندگی، به آماج مراجعه کنید.
