پژوهش جدیدی نشان میدهد فروکتوز، یکی از قندهای رایج در رژیم غذایی، ممکن است در انتشار سلولهای سرطانی نقش داشته باشد. محققان دریافتند سلولهای سرطان تخمدان که پس از شیمیدرمانی زنده میمانند، میتوانند با آزاد کردن فروکتوز، به سلولهای سرطانی مجاور پیام دهند و توانایی آنها برای جدا شدن، حرکت و گسترش در بدن را افزایش دهند.
به گزارش آماج، یافتههای این پژوهش که در مجله Nature Aging منتشر شده، ارتباط تازهای میان مصرف قند فروکتوز و فرآیند متاستاز (گسترش سرطان به بخشهای دیگر بدن) در یکی از تهاجمیترین انواع سرطان تخمدان نشان میدهد.
سلولهای باقیمانده پس از شیمیدرمانی چگونه سرطان را تقویت میکنند؟
پژوهشگران دریافتند برخی سلولهای سرطانی که از شیمیدرمانی جان سالم به در میبرند، اگرچه دیگر تقسیم نمیشوند، اما همچنان از نظر زیستی فعال هستند و با ترشح مولکولهای مختلف، به سلولهای اطراف خود پیام ارسال میکنند.
آیدان کول (Aidan Cole)، پژوهشگر فوقدکتری در آزمایشگاه کاترین اِیرد (Katherine Aird) در مؤسسه ویستار و نویسنده اول این مطالعه، گفت: «برخی سلولهای سرطانی که از شیمیدرمانی جان سالم به در میبرند، دیگر تقسیم نمیشوند، اما همچنان از نظر زیستی فعال هستند. در عوض، آنها به آزاد کردن مولکولهایی ادامه میدهند که به سلولهای مجاور پیام ارسال میکنند. مطالعه ما یکی از نخستین پژوهشهایی است که نشان میدهد یک ماده مغذی مانند فروکتوز میتواند به عنوان یکی از این پیامرسانها عمل کند.»
چرا سرطان تخمدان اغلب بازمیگردد؟
تقریباً همه بیماران مبتلا به سرطان تخمدان تحت شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین قرار میگیرند و در بسیاری از موارد پاسخ اولیه درمان مثبت است. با این حال، سرطان در بیشتر بیماران دوباره بازمیگردد و معمولاً در حفره شکمی گسترش پیدا میکند.
محققان میگویند متاستاز عامل اصلی حدود ۹۰ درصد مرگومیرهای ناشی از این بیماری است. مطالعات پیشین نشان داده بودند سلولهای مقاوم به شیمیدرمانی ممکن است با آزاد کردن ترکیبی از پیامرسانهای شیمیایی، در بازگشت سرطان نقش داشته باشند.
در این مطالعه، پژوهشگران موادی را که سلولهای مقاوم پس از درمان آزاد میکنند، جدا کرده و روی سلولهای دیگر سرطان آزمایش کردند. نتایج نشان داد همین مواد بهتنهایی میتوانند توانایی انتشار سلولهای سرطانی را به میزان قابلتوجهی افزایش دهند.
فروکتوز؛ پیامرسانی که مسیر انتشار سرطان را فعال میکند
تحلیلهای انجامشده نشان داد فروکتوز یکی از مواد ترشحشده توسط سلولهای سرطانی مقاوم به درمان است و این قند میتواند به عنوان سیگنالی عمل کند که سلولهای سرطانی اطراف را برای گسترش بیشتر تحریک میکند.
پژوهشگران همچنین دریافتند مقادیر بالای فروکتوز موجود در رژیم غذایی، مشابه میزان مصرفشده در نوشیدنیهای شیرین، میتواند حتی بدون انجام شیمیدرمانی نیز احتمال انتشار سلولهای سرطانی را افزایش دهد.
این یافته اهمیت ویژهای دارد، زیرا فروکتوز در بسیاری از محصولات غذایی، بهخصوص نوشیدنیهای شیرینشده با شربت ذرت با فروکتوز بالا، به میزان زیادی مصرف میشود. با این حال، محققان تأکید میکنند هنوز مشخص نیست کاهش مصرف فروکتوز در بیماران مبتلا به سرطان میتواند روند بیماری را تغییر دهد یا خیر.
کاهش کلسترول چگونه به فرار سلولهای سرطانی کمک میکند؟
محققان برای بررسی سازوکار این فرآیند، از روشهای گسترده آزمایشگاهی از جمله غربالگری CRISPR استفاده کردند. نتایج نشان داد فروکتوز باعث کاهش تولید کلسترول در سلولهای سرطانی مجاور میشود.
کلسترول به حفظ اتصال سلولها به یکدیگر کمک میکند و مانند یک چسب زیستی عمل میکند. زمانی که سطح کلسترول کاهش پیدا کند، پیوند میان سلولها ضعیفتر شده و سلولهای سرطانی راحتتر میتوانند جدا شده و به مناطق دیگر بدن مهاجرت کنند.
ارتباط احتمالی داروهای کاهشدهنده کلسترول با روند سرطان
این کشف درباره نقش کاهش تولید کلسترول، پرسشهای تازهای درباره تأثیر داروهای استاتین که برای کاهش کلسترول استفاده میشوند، ایجاد کرده است. پژوهشگران دریافتند استاتینها در شرایط آزمایشگاهی میتوانند اتصال میان سلولهای سرطانی را ضعیف کرده و جدا شدن آنها را آسانتر کنند.
با این حال، محققان تأکید دارند این نتایج به هیچ عنوان به معنای قطع مصرف استاتینها یا داروهای تجویزشده توسط پزشک نیست.
کاترین اِیرد، استاد مؤسسه ویستار و نویسنده ارشد این پژوهش، گفت: «ما هنوز این اثر را در بیماران آزمایش نکردهایم، اما این موضوع پرسشهایی را درباره ترکیب داروهای کاهشدهنده کلسترول با شیمیدرمانی ایجاد میکند، بهویژه اینکه سرطان تخمدان بیشتر در زنان پس از یائسگی دیده میشود که بسیاری از آنها ممکن است از قبل داروهای استاتین مصرف کنند.»
احتمال نقش مشابه فروکتوز در سرطانهای دیگر
پژوهشگران معتقدند این مسیر وابسته به فروکتوز ممکن است تنها به سرطان تخمدان محدود نباشد. آنها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا سرطانهایی مانند سرطان پانکراس، روده بزرگ و کبد نیز ممکن است از همین سازوکار برای گسترش استفاده کنند.
به گفته محققان، برای تأیید این ارتباطها به مطالعات بیشتری نیاز است، اما این یافتهها نشان میدهد رژیم غذایی و مواد مغذی میتوانند در روند پیشرفت سرطان نقشهایی داشته باشند که پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
برای دنبال کردن تازهترین یافتههای علمی و پزشکی، آماج را دنبال کنید.
