به نقل از آماج، وزارت بهداشت هند در تازهترین دستورالعمل خود بار دیگر تأکید کرده است که درمان اختلال طیف اوتیسم (ASD) با سلولهای بنیادی نباید بهعنوان یک درمان معمول، استاندارد یا تجاری در کلینیکها ارائه شود. بر اساس این دستورالعمل، استفاده درمانی از سلولهای بنیادی برای اوتیسم تنها در چارچوب کارآزماییهای بالینی مورد تأیید امکانپذیر است.
موضع وزارت بهداشت هند درباره سلولهای بنیادی و اوتیسم چیست؟
وزارت بهداشت هند در دستورالعملی که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ برای ایالتها و قلمروهای اتحادیهای مشمول قانون ثبت و تنظیم مؤسسات بالینی صادر کرده، اعلام کرده است که سلولدرمانی تنها برای بیماریها و مواردی میتواند بهعنوان مراقبت بالینی استاندارد ارائه شود که در فهرست مورد تأیید وزارتخانه قرار داشته باشند.
اوتیسم در این فهرست قرار ندارد. بنابراین، استفاده درمانی از هر نوع سلول بنیادی برای افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم باید در قالب یک کارآزمایی بالینی مورد تأیید و مطابق دستورالعملهای ملی تحقیقات سلولهای بنیادی مصوب سال ۲۰۱۷ و سایر الزامات نظارتی انجام شود.
آیا تمام درمانهای سلول بنیادی در هند ممنوع شدهاند؟
خیر. دستورالعمل جدید به معنای ممنوعیت کلی استفاده پزشکی از سلولهای بنیادی نیست، بلکه میان درمان استاندارد تأییدشده و کاربرد آزمایشی در پژوهش تفاوت میگذارد.
فهرست فعلی وزارت بهداشت هند شامل ۱۸ مورد برای بزرگسالان و ۱۴ مورد برای کودکان است. این فهرست بیماریها و اختلالات مختلفی را دربرمیگیرد؛ از جمله برخی سرطانها و بیماریهای خونی و همچنین بیماریهایی مانند اماس و اسکلروز سیستمیک.
در موارد تأییدشده، استفاده از پیوند سلولهای بنیادی خونساز (Hematopoietic Stem Cell Transplantation) میتواند در شرایط مناسب بهعنوان درمان بالینی انجام شود. در مقابل، وزارتخانه اعلام کرده است که پیوند سلولهای بنیادی مزانشیمی برای هیچ بیماریای بهعنوان درمان توصیهشده در این فهرست قرار ندارد.
کلینیکهایی که سلولدرمانی اوتیسم را تبلیغ کنند چه میشوند؟
شورای ملی پزشکی هند (NMC) نیز در اطلاعیهای در ۵ سپتامبر تأکید کرده است که سلولدرمانی تنها برای موارد تأییدشده میتواند بهعنوان مراقبت استاندارد ارائه شود. تجویز، انجام، تبلیغ یا معرفی سلولدرمانی خارج از این موارد میتواند مصداق تخلف حرفهای پزشکی باشد.
در صورت احراز تخلف و طی شدن روند قانونی، شوراهای پزشکی ایالتی میتوانند شکایتها را بررسی و اقدامات انضباطی لازم را انجام دهند. همچنین در حوزه مؤسسات درمانی، وزارت بهداشت به مواد ۳۲ و ۴۰ قانون مؤسسات بالینی اشاره کرده است که در حوزههای قضایی مشمول این قانون، امکان لغو ثبت و اعمال مجازات را پیشبینی میکنند.
تکلیف بیمارانی که پیش از این سلولدرمانی دریافت کردهاند چیست؟
موضوع بیماران موجود نیز در پی حکم دیوان عالی هند در ژانویه ۲۰۲۶ مورد توجه قرار گرفته است. دادگاه شرایط دشوار خانوادههایی را که به دلیل نتیجه نگرفتن از مداخلات متعارف به دنبال درمانهای آزمایشی هستند، مورد توجه قرار داد.
بر همین اساس، برای بیمارانی که پیش از صدور حکم تحت چنین درمانهایی قرار داشتند، قرار بود سازوکاری با همکاری وزارت بهداشت، مؤسسه علوم پزشکی سراسر هند (AIIMS) و کمیسیون ملی پزشکی ایجاد شود تا ضمن جلوگیری از قطع ناگهانی درمان، امکان ادامه مسیر تحت نظارت مناسب و در نهایت انتقال بیماران به مراکز دارای کارآزمایی بالینی فراهم شود.
آیا پژوهش درباره سلولهای بنیادی و اوتیسم متوقف شده است؟
خیر. محدود شدن استفاده بالینی به معنای توقف تحقیقات علمی درباره این روش نیست. سلولهای بنیادی و کاربردهای احتمالی آنها در اوتیسم همچنان میتوانند موضوع پژوهش باشند، اما تا زمانی که شواهد کافی درباره ایمنی و اثربخشی یک روش به دست نیامده باشد، این روش باید در چارچوب پژوهش و با مجوزهای لازم بررسی شود.
برای خانوادهها، تفاوت میان این دو وضعیت اهمیت زیادی دارد: یک مرکز پژوهشی ممکن است در حال بررسی سلولهای بنیادی بهعنوان یک روش احتمالی برای اوتیسم باشد، اما این موضوع با ادعای «درمان اثباتشده اوتیسم» تفاوت دارد. بر اساس ارزیابیهای فعلی شورای تحقیقات پزشکی هند (ICMR)، سلولدرمانی در حال حاضر نباید بهعنوان درمان روتین اختلال طیف اوتیسم ارائه شود.
تفاوت درمان آزمایشی و درمان استاندارد
دستورالعمل جدید وزارت بهداشت هند در واقع بر همین مرزبندی تأکید دارد: یک مداخله آزمایشی باید در چارچوب پژوهش علمی، با نظارت اخلاقی و پزشکی و برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی انجام شود؛ در حالی که درمان استاندارد باید پشتوانه شواهد و تأییدهای نظارتی لازم را داشته باشد.
بنابراین، خانوادههایی که با پیشنهاد سلولدرمانی برای اوتیسم مواجه میشوند، باید میان شرکت در یک کارآزمایی بالینی مجاز و پرداخت هزینه برای یک درمان تجاری که بهعنوان روش اثباتشده معرفی میشود تفاوت قائل شوند. این دو از نظر علمی و نظارتی یکسان نیستند.
این دستورالعمل تازه نشان میدهد که در هند، استفاده از سلولهای بنیادی برای اوتیسم همچنان در محدوده پژوهش قرار دارد و ارائه آن بهعنوان مراقبت استاندارد یا درمان تجاری مورد تأیید نیست. برای دنبال کردن تازهترین اخبار پزشکی و علمی، به آماج مراجعه کنید.
