به گزارش آماج، استفاده زیاد از ایموجی در پیامهای روزمره همیشه به معنای شوخطبعی یا صمیمیت بیشتر نیست. برخی یافتههای پژوهشی نشان میدهد افرادی که بیشتر از ایموجی استفاده میکنند ممکن است توجه بیشتری به لحن عاطفی پیامها داشته باشند و تلاش کنند بخشی از اطلاعاتی را که در ارتباط متنی از بین میرود، دوباره به پیام اضافه کنند.
در گفتوگوی حضوری، لحن صدا، حالت چهره، مکث و زبان بدن به ما کمک میکند منظور عاطفی طرف مقابل را تشخیص دهیم. اما در یک پیام کوتاه، همین نشانهها حذف میشوند و حتی جملهای ساده مانند «باشه» میتواند بسته به برداشت مخاطب، دوستانه، بیتفاوت یا حتی سرد به نظر برسد.
پژوهش درباره ایموجی و هوش هیجانی چه میگوید؟
در دسامبر ۲۰۲۴، پژوهشگران به سرپرستی سایمون دوبه از مؤسسه کینزی، مطالعهای را در مجله PLOS ONE منتشر کردند که در آن ۳۲۰ بزرگسال بررسی شدند.
پژوهشگران میزان استفاده افراد از ایموجی هنگام پیام دادن به دوستان، اعضای خانواده و شریک عاطفی را بررسی و آن را با ویژگیهایی مانند سبک دلبستگی و هوش هیجانی مقایسه کردند.
نتایج نشان داد هوش هیجانی بالاتر با استفاده بیشتر از ایموجی در ارتباط با دوستان همراه بود. در مقابل، افرادی با سبک دلبستگی اجتنابی، یعنی افرادی که ممکن است با صمیمیت و تکیه کردن به دیگران راحت نباشند، در پیامهای خود به دوستان و شریک عاطفی کمتر از ایموجی استفاده میکردند.
همچنین زنان در این نمونه بیشتر از مردان از ایموجی استفاده کردند؛ البته این تفاوت بیشتر در ارتباط با دوستان و اعضای خانواده مشاهده شد.
با این حال، این پژوهش تنها یک مطالعه همبستگی است و نمیتواند نشان دهد که استفاده از ایموجی باعث افزایش هوش هیجانی میشود یا برعکس. علاوه بر این، بیشتر شرکتکنندگان سفیدپوست، تحصیلکرده، متأهل، انگلیسیزبان و آمریکایی بودند؛ بنابراین نمیتوان نتایج را به همه افراد و فرهنگها تعمیم داد.
چرا لحن در پیامهای متنی بهراحتی تغییر میکند؟
یکی از مشکلات ارتباط نوشتاری این است که فرستنده معمولاً لحن موردنظر خود را هنگام نوشتن در ذهن دارد، اما گیرنده همان نشانهها را در اختیار ندارد. پژوهشهای قدیمیتر درباره ایمیل نیز نشان دادهاند افراد معمولاً بیش از حد تصور میکنند که مخاطب شوخی یا کنایه آنها را بهدرستی متوجه خواهد شد.
یکی از توضیحهای مطرحشده برای این مسئله، «خودمحوری» در پیشبینی برداشت دیگران است. فرد هنگام نوشتن، لحن و تأکیدهایی را که در ذهن خودش وجود دارد نیز در نظر میگیرد، اما مخاطب ممکن است همان جمله را بدون آن نشانههای عاطفی دریافت کند.
حتی نقطه پایان جمله هم میتواند برداشت را تغییر دهد
لحن پیام فقط به واژهها وابسته نیست و نشانههای نگارشی نیز میتوانند بر برداشت مخاطب تأثیر بگذارند. در پژوهشی که در سال ۲۰۱۶ توسط دنیل گانراج و همکارانش در دانشگاه بینگهمتون انجام شد، دانشجویان پیامهای کوتاه را ارزیابی کردند.
در این آزمایش، پاسخهای کوتاهی مانند «Sure» یا «Yup» هنگامی که با نقطه تمام میشدند، نسبت به همان واژهها بدون نقطه، کمتر صمیمانه ارزیابی شدند. پژوهشهای بعدی همین گروه نیز نشان داد علامت تعجب میتواند برداشت متفاوتی ایجاد کند.
این یافتهها نشان میدهد قواعدی که در نوشتار رسمی اهمیت دارند، لزوماً در پیامرسانها همان معنای سنتی را منتقل نمیکنند. به عبارت دیگر، مخاطب ممکن است یک علامت نگارشی ساده را بخشی از لحن عاطفی پیام تفسیر کند.
ایموجیها چه چیزی را به پیام اضافه میکنند؟
ایموجیها میتوانند بخشی از اطلاعات غیرکلامی حذفشده در ارتباط متنی را جبران کنند. در یک گفتوگوی حضوری، حالت چهره یا لحن صدا میتواند نشان دهد که یک جمله با شوخی، محبت یا جدیت بیان شده است؛ ایموجی در پیام متنی میتواند تا حدی چنین نقشی را بر عهده بگیرد.
به همین دلیل، فردی که مرتب از ایموجی استفاده میکند ممکن است تلاش داشته باشد احتمال برداشت اشتباه از پیام خود را کاهش دهد. این رفتار الزاماً یک راهبرد آگاهانه نیست و میتواند به مرور زمان به یک عادت ارتباطی تبدیل شده باشد.
از سوی دیگر، یافته مربوط به سبک دلبستگی اجتنابی نیز با این ایده سازگار است که برخی افراد ممکن است کمتر تمایل داشته باشند گرمی و صمیمیت عاطفی خود را در پیامها نشان دهند. البته برای توضیح دقیق این رابطه، به پژوهشهای بیشتر و نمونههای متنوعتر نیاز است.
ایموجی در محیط کاری همیشه نتیجه مثبتی ندارد
کاربرد ایموجی در روابط دوستانه و خانوادگی با محیط حرفهای یکسان نیست. پژوهشی در سال ۲۰۱۸ که توسط الا گلیکسان، آریک چشین و گِربن فان کلیف انجام شد و ۵۴۹ شرکتکننده از ۲۹ کشور را دربر میگرفت، نشان داد استفاده از شکلک لبخند در ایمیل کاری رسمی میتواند بر برداشت مخاطب از شایستگی فرستنده تأثیر منفی بگذارد.
در این پژوهش، گیرندگان چنین ایمیلهایی همچنین اطلاعات جزئی کمتری در پاسخ ارائه کردند. در مقابل، استفاده از تصویر چهره خندان در برخی شرایط اثر متفاوتی داشت و همزمان برداشت از صمیمیت و شایستگی را افزایش داد.
یک مطالعه بزرگتر و از پیش ثبتشده در سال ۲۰۲۳ با ۸۴۷ شرکتکننده، بخشی از این نتایج را پیچیدهتر کرد. این پژوهش نشان داد ایموجیهای لبخند میتوانند برداشت از گرمی و صمیمیت را افزایش دهند، اما همچنان ممکن است از میزان شایستگی ادراکشده بکاهند؛ اثری که هم در محیطهای رسمی و هم غیررسمی مشاهده شد.
بنابراین، تأثیر ایموجی به زمینه ارتباط بستگی دارد. چیزی که در گفتوگو با یک دوست میتواند پیام را گرمتر کند، ممکن است در اولین ایمیل به یک مشتری یا همکار حرفهای، برداشت متفاوتی ایجاد کند.
چگونه بهتر از ایموجیها استفاده کنیم؟
اگر فردی در پیامهایش از ایموجیهای زیادی استفاده میکند، بهتر است این رفتار را فوراً نشانه نابالغی یا شوخیگویی بیش از حد ندانیم. ممکن است او بیش از دیگران به نحوه برداشت مخاطب از پیام توجه داشته باشد و تلاش کند لحن موردنظرش را واضحتر منتقل کند.
در مقابل، افرادی که پیامهای بسیار کوتاه و خنثی میفرستند نیز باید بدانند که خنثی بودن از نظر فرستنده، لزوماً برای گیرنده خنثی به نظر نمیرسد. تفاوت میان «باشه» و یک پاسخ کوتاه همراه با نشانهای از صمیمیت میتواند در برخی روابط قابل توجه باشد.
در نهایت، انتخاب لحن باید با نوع رابطه هماهنگ باشد. در ارتباط با دوستان و خانواده میتوان آزادانهتر از نشانههای عاطفی استفاده کرد، در نخستین ارتباطهای حرفهای بهتر است محتاطتر بود و با شکلگیری رابطه، لحن را متناسب با فضای ارتباط تنظیم کرد.
با این حال، هیچ ایموجیای نمیتواند جای گفتوگوی واقعی را در مسائل حساس بگیرد. وقتی موضوعی جدی است یا احتمال سوءبرداشت وجود دارد، تماس تلفنی یا گفتوگوی مستقیم معمولاً اطلاعات عاطفی بیشتری منتقل میکند. گاهی نیز سادهترین راه برای رفع ابهام این است که مستقیماً بپرسیم: «از دستم ناراحتی؟»
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره روانشناسی، ارتباطات انسانی و تأثیر فناوری بر زندگی روزمره، به آماج مراجعه کنید.
