به گزارش آماج، یک مطالعه جدید در چین نشان میدهد والدین، بهطور میانگین، نسبت به افرادی که فرزند ندارند احساس خوشبختی بیشتری گزارش میکنند. در میان والدین نیز، داشتن تعداد بیشتری فرزند با سطح بالاتر شادی ارتباط داشت؛ البته این الگو عمدتاً در افراد ۶۰ ساله و بالاتر مشاهده شد.
نکته جالب این پژوهش آن بود که والدینی که همه فرزندانشان دختر بودند، در مقایسه با والدینی که فقط پسر داشتند، احساس خوشبختی بیشتری گزارش کردند. این ارتباط در میان والدین دارای دقیقاً دو دختر پررنگتر بود. با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این نتایج به معنای آن نیست که داشتن دو دختر مستقیماً باعث افزایش شادی میشود.
رابطه تعداد و جنسیت فرزندان با خوشبختی والدین
خوشبختی یکی از مؤلفههای مهم کیفیت زندگی است و میتواند تحت تأثیر شرایط فردی، اقتصادی و اجتماعی قرار گیرد. ساختار خانواده نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشد؛ زیرا فرزندان میتوانند در مراحل مختلف زندگی حمایت عاطفی، مالی و عملی در اختیار والدین قرار دهند.
در مقابل، فرزندآوری ممکن است هزینهها، مسئولیتهای روزمره و تعارض میان کار و زندگی خانوادگی را نیز افزایش دهد. به همین دلیل، رابطه میان داشتن فرزند و احساس خوشبختی میتواند در دورههای مختلف زندگی تغییر کند.
نقش دختران و پسران نیز ممکن است تحت تأثیر هنجارهای فرهنگی و اجتماعی متفاوت باشد. برای مثال، در برخی جوامع دختران مشارکت بیشتری در حفظ ارتباطات خانوادگی و حمایت عاطفی از والدین دارند، در حالی که از پسران ممکن است انتظار بیشتری برای حمایت مالی یا انجام امور عملی وجود داشته باشد.
بررسی نزدیک به ۵۰ هزار نفر در چین
ژونگ فِی و وِنچین جین، پژوهشگران این مطالعه، برای بررسی ارتباط تعداد و جنسیت فرزندان با خوشبختی والدین از دادههای «پیمایش اجتماعی عمومی چین» یا CGSS استفاده کردند.
این مجموعه داده حاصل چندین مرحله پیمایش در فاصله سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۱ بود و اطلاعات ۴۹ هزار و ۷۵۲ نفر را دربر میگرفت که ۴۵ هزار و ۱۰۸ نفر از آنها فرزند داشتند. شرکتکنندگان درباره میزان احساس خوشبختی خود، تعداد فرزندان و تعداد پسران و دختران پاسخ داده بودند و اطلاعات جمعیتشناختی دیگری نیز در تحلیل مورد استفاده قرار گرفت.
دو دختر؛ الگوی متفاوت در میان برخی والدین
نتایج نشان داد والدین بهطور میانگین نسبت به افراد بدون فرزند، خوشبختی بیشتری گزارش کردند. همچنین در میان افراد ۶۰ ساله و بالاتر، تعداد بیشتر فرزندان با احساس خوشبختی بیشتر ارتباط داشت.
در بررسی ترکیب جنسیتی فرزندان نیز والدینی که فقط دختر داشتند، نسبت به والدینی که فقط پسر داشتند، سطح بالاتری از خوشبختی گزارش کردند. این ارتباط در میان والدین میانسال و بهویژه افرادی که دقیقاً دو دختر داشتند، قویتر بود.
در مقابل، افرادی که هم دختر و هم پسر داشتند، تفاوت آماری معناداری در خوشبختی نسبت به والدینی که فقط پسر داشتند نشان ندادند.
پژوهشگران همچنین دریافتند ارتباط میان تعداد بیشتر فرزندان و خوشبختی در مردان، ساکنان مناطق شهری و افرادی که مستمری بازنشستگی دریافت میکردند، پررنگتر بود. ارتباط میان داشتن تنها دختران و خوشبختی نیز در میان ساکنان مناطق روستایی، والدین میانسال و افراد دارای همسر بیشتر مشاهده شد.
چرا دختران ممکن است با حمایت عاطفی بیشتر مرتبط باشند؟
یکی از توضیحهای مطرحشده در زمینه این یافتهها به تفاوت نقشهای خانوادگی و هنجارهای فرهنگی بازمیگردد. در برخی جوامع، دختران پس از تشکیل زندگی مستقل نیز ارتباط نزدیکتری با والدین حفظ میکنند و ممکن است در حمایت عاطفی و مراقبت از آنها نقش بیشتری داشته باشند.
با این حال، این الگوها میتوانند بهشدت تحت تأثیر فرهنگ، وضعیت اقتصادی، نظام تأمین اجتماعی، محل زندگی و شرایط خانوادگی قرار بگیرند. بنابراین نمیتوان نتیجه این مطالعه در چین را به همه خانوادهها در کشورهای دیگر تعمیم داد.
پژوهش ثابت نمیکند فرزند داشتن باعث خوشبختی میشود
یکی از مهمترین محدودیتهای این مطالعه، ماهیت مشاهدهای دادههاست. پژوهشگران تنها ارتباط میان ویژگیهای خانواده و میزان خوشبختی گزارششده را بررسی کردهاند و از چنین دادههایی نمیتوان رابطه علت و معلولی استخراج کرد.
برای مثال، این امکان وجود دارد که داشتن فرزند بر خوشبختی والدین اثر بگذارد؛ اما احتمالهای دیگری نیز مطرح است. شاید افراد شادتر بیشتر تمایل به فرزندآوری داشته باشند یا عوامل دیگری مانند وضعیت اقتصادی، سلامت، روابط خانوادگی و شرایط اجتماعی همزمان بر هر دو متغیر اثر گذاشته باشند.
همچنین میزان خوشبختی در این پژوهش با یک سؤال واحد سنجیده شد؛ بنابراین مشخص نیست این ارزیابی تا چه اندازه پایدار است و آیا در طول زمان نیز همان الگو را نشان میدهد.
نتیجهگیری پژوهشگران
نویسندگان مقاله تأکید کردهاند که یافته مربوط به خانوادههای دارای دو دختر باید در چارچوب جامعه معاصر چین تفسیر شود و نمیتوان بدون پژوهشهای بیشتر آن را به فرهنگها یا دورههای زمانی دیگر تعمیم داد.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد رابطه میان ساختار خانواده و خوشبختی والدین پیچیده است و عواملی مانند سن، جنسیت والدین، محل زندگی، وضعیت اقتصادی، داشتن همسر و نظامهای حمایت اجتماعی میتوانند در این رابطه نقش داشته باشند. بنابراین، یافته پژوهش را نباید به این معنا تعبیر کرد که یک ترکیب خاص از فرزندان برای همه والدین الزاماً شادی بیشتری به همراه دارد.
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره روانشناسی، خانواده و تازهترین یافتههای علمی، به آماج مراجعه کنید.
