به گزارش آماج، پژوهشگران در یک مطالعه آزمایشگاهی موفق شدهاند ترکیبی دارویی را شناسایی کنند که توانسته است بیش از ۹۰ درصد از مهاجرت سلولهای سرطان پانکراس را متوقف کند. این یافته میتواند گامی مهم در توسعه درمانهای هدفمند برای یکی از کشندهترین انواع سرطان باشد، هرچند این دارو هنوز در مراحل اولیه تحقیق قرار دارد و روی انسان آزمایش نشده است.
سرطان آدنوکارسینوم مجرای پانکراس (PDAC) شایعترین نوع سرطان لوزالمعده به شمار میرود و به دلیل رشد سریع، تشخیص دیرهنگام و مقاومت بالا در برابر درمان، یکی از مرگبارترین سرطانها محسوب میشود. بیشتر این تومورها به جهشهایی در ژن KRAS وابسته هستند؛ ژنی که سالها به عنوان هدفی «غیرقابل درمان» شناخته میشد.
داروی جدید چگونه عمل میکند؟
این پژوهش توسط محققان کالج داروسازی و علوم دارویی دانشگاه فلوریدا A&M انجام شده است. آنها گروهی از ترکیبات موسوم به مهارکنندههای سیستئینیل آمید پلیایزوپرنیله شده (PCAI) را بررسی کردند که به جای هدف قرار دادن یک نوع خاص از جهش KRAS، تعاملات غیرطبیعی پروتئینهای مرتبط با این ژن را مختل میکنند.
به گفته پژوهشگران، کمبود داروهای مؤثر برای سرطانهای ناشی از جهشهای KRAS همچنان یکی از چالشهای مهم درمان سرطان است و بسیاری از داروهای موجود نیز به مرور زمان با مقاومت سلولهای سرطانی مواجه میشوند.
مهار بیش از ۹۰ درصدی مهاجرت سلولهای سرطانی
در آزمایشهای انجامشده روی سلولهای سرطان پانکراس، چندین ترکیب از خانواده PCAI عملکرد امیدوارکنندهای از خود نشان دادند. در میان آنها، ترکیبی با نام NSL-YHJ-2-27 توانست حتی در غلظتهای پایین، بیش از ۹۰ درصد از مهاجرت سلولهای سرطانی را مهار کند.
بررسیهای بیشتر نشان داد این ترکیب با فعال کردن ژنهای سرکوبکننده سرطان و غیرفعال کردن ژنهای مؤثر در گسترش تومور، از پیشروی بیماری جلوگیری میکند. همچنین این دارو سطح پروتئینهای دخیل در حرکت سلولی را کاهش داده و ساختار داخلی سلولهای سرطانی را که برای تهاجم به بافتهای اطراف ضروری است، مختل میکند.
نتایج امیدوارکننده در مدلهای سهبعدی تومور
پژوهشگران این ترکیبات را روی مدلهای سهبعدی مینیاتوری تومور نیز آزمایش کردند. نتایج نشان داد PCAIها علاوه بر کاهش رشد تومور، باعث تخریب سلولهای سرطانی نیز میشوند.
نکته جالب توجه این بود که برخلاف انتظار محققان، مسیرهای پیامرسانی مرتبط با رشد سرطان خاموش نشدند، بلکه بیشفعال شدند و همین افزایش غیرعادی سیگنالها به تخریب سلولهای سرطانی منجر شد. با این حال، سازوکار دقیق این پدیده هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
آیا این دارو آماده استفاده در بیماران است؟
پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج تنها در شرایط آزمایشگاهی و روی سلولهای سرطانی به دست آمده است. بنابراین، پیش از آغاز آزمایشهای بالینی روی انسان باید مطالعات بیشتری درباره ایمنی، نحوه عملکرد، احتمال آسیب به بافتهای سالم و اثربخشی این ترکیبات در مدلهای حیوانی انجام شود.
با این وجود، یافتههای این پژوهش نشان میدهد ترکیبات PCAI میتوانند علیه طیف گستردهای از جهشهای ژن KRAS از جمله KRAS-G12C، KRAS-G12D و KRAS-G12V مؤثر باشند.
امیدی برای درمان انواع دیگر سرطان
اهمیت این کشف تنها به سرطان پانکراس محدود نمیشود. ژن KRAS در حدود ۳۰ درصد از سرطانهای دارای تومورهای جامد، از جمله سرطان ریه، روده بزرگ، پستان و پروستات نیز نقش دارد. به همین دلیل، پژوهشگران امیدوارند این رویکرد بتواند زمینهساز توسعه درمانهای هدفمند برای طیف وسیعتری از سرطانها باشد.
با وجود امیدبخش بودن این نتایج، متخصصان تأکید میکنند که این دارو هنوز در مرحله تحقیقات آزمایشگاهی قرار دارد و تا تبدیل شدن به یک درمان قابل استفاده برای بیماران، مسیر مطالعات بالینی و ارزیابیهای ایمنی را باید طی کند.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار حوزه سلامت و دستاوردهای علمی، آماج را دنبال کنید.
