به گزارش آماج، بسیاری از افراد در پاسخ به این پرسش که چه سریالی تماشا میکنند، با تأکید میگویند که برخی برنامهها را فقط برای «متنفرانه تماشا کردن» (Hate-Watching) دنبال میکنند؛ یعنی از سریال یا شخصیتهای آن خوششان نمیآید، اما همچنان قسمتهای جدید را از دست نمیدهند. روانشناسان معتقدند این رفتار، برخلاف تصور، دلایل علمی و روانشناختی قابل توجهی دارد.
بر اساس پژوهشها، «هیتواچینگ» به حالتی گفته میشود که فرد از تماشای اشتباهات، رفتارهای آزاردهنده، شکستها یا اتفاقات اغراقآمیز یک برنامه تلویزیونی لذت میبرد؛ حتی اگر مدعی باشد آن برنامه را دوست ندارد.
تحریک هیجانی؛ مهمتر از دوست داشتن برنامه
کارشناسان میگویند مغز انسان بیش از آنکه به مثبت یا منفی بودن احساسات اهمیت دهد، به دنبال تجربه هیجان است. احساساتی مانند خشم، تعجب، شرمندگی از طرف دیگران یا ناباوری، همان اندازه که لذت میتوانند ایجاد کنند، توانایی درگیر نگه داشتن ذهن را نیز دارند.
به همین دلیل، بسیاری از مخاطبان حتی زمانی که میگویند یک سریال «بد» است، همچنان از نظر احساسی با آن درگیر میشوند و قسمتهای بعدی را دنبال میکنند.
درام بدون هزینه واقعی
یکی دیگر از دلایل جذابیت این نوع برنامهها، تجربه تعارض و درگیری بدون پرداخت هیچ هزینهای در دنیای واقعی است. بیننده میتواند دعواها، شکستها و تصمیمهای اشتباه شخصیتها را تماشا کند، بدون آنکه خودش درگیر پیامدهای آن شود.
روانشناسان معتقدند این موضوع علاوه بر ایجاد هیجان، نوعی فرار موقت از استرسها و مشکلات روزمره نیز محسوب میشود.
چرخه پاداش مغز چگونه عمل میکند؟
هیتواچینگ از سازوکاری شبیه بسیاری از رفتارهای اعتیادآور بهره میبرد. مخاطب هر قسمت را با این امید دنبال میکند که اتفاقی غیرمنتظره، جنجالی یا خندهدار رخ دهد. همین پاداشهای غیرقابل پیشبینی باعث میشود مغز برای دریافت هیجان بعدی، بارها به سراغ همان برنامه بازگردد.
لذت از شکست دیگران
یکی دیگر از دلایل این رفتار، پدیدهای روانشناختی به نام «شادنفرویده» (Schadenfreude) است؛ یعنی لذت بردن از شکست یا شرمندگی دیگران. پژوهشگران میگویند برخی مخاطبان هنگام تماشای شخصیتهای متکبر، خودخواه یا منفور که دچار شکست میشوند، احساس رضایت میکنند و این موضوع باعث میشود نسبت به خود احساس بهتری داشته باشند.
راهی برای استراحت ذهن
کارشناسان همچنین معتقدند پس از یک روز پر از استرس و تصمیمگیری، بسیاری از افراد دیگر تمایلی به تماشای آثار پیچیده یا سنگین ندارند. در چنین شرایطی، برنامههای پرحاشیه، اغراقآمیز یا حتی ضعیف، به دلیل نیاز نداشتن به تمرکز زیاد، میتوانند نقش نوعی استراحت ذهنی را ایفا کنند.
روانشناسان تأکید میکنند اگرچه هیتواچینگ در اغلب موارد رفتاری طبیعی است، اما اگر بخش عمدهای از زمان فراغت فرد صرف تماشای محتوایی شود که تنها احساسات منفی ایجاد میکند، بهتر است در الگوی مصرف رسانهای خود تجدیدنظر کند.
برای مطالعه تازهترین اخبار علمی و روانشناسی، آماج را دنبال کنید.
