به گزارش آماج، پژوهشگران در یک دستاورد مهم موفق شدهاند سلولهای رگهای خونی شبکیه را از سلولهای بنیادی انسانی در آزمایشگاه تولید کنند؛ روشی که میتواند مسیر درمان نابینایی ناشی از دیابت و توسعه درمانهای نوین بیماریهای چشمی را متحول کند.
این پژوهش که توسط محققان دانشگاه دوک انجام شده، نشان میدهد سلولهای تولیدشده در آزمایشگاه قادرند رگهای خونی آسیبدیده شبکیه را بازسازی کرده و جریان خون را در بافتهای آسیبدیده احیا کنند.
دستاوردی نوین برای درمان رتینوپاتی دیابتی
به نقل از آماج، رتینوپاتی دیابتی یکی از مهمترین علل نابینایی در بزرگسالان به شمار میرود. در این بیماری، رگهای خونی ظریف شبکیه بهتدریج آسیب میبینند و کاهش بینایی را به دنبال دارند.
پژوهشگران موفق شدند سلولهای تخصصی رگهای خونی شبکیه موسوم به iREC را از سلولهای بنیادی انسانی تولید کنند. آزمایشها نشان داد این سلولها پس از تزریق به شبکیه موشهای مبتلا، در شبکه رگهای خونی ادغام شده و به ترمیم رگهای آسیبدیده کمک میکنند.
سلولهای iREC چگونه ساخته شدند؟
محققان برای تولید این سلولها، فرآیند طبیعی رشد رگهای خونی شبکیه در دوران جنینی را در محیط آزمایشگاه شبیهسازی کردند. در این روش، پروتئین Norrin و گیرنده Frizzled4 نقش کلیدی در هدایت سلولهای بنیادی به سمت تبدیل شدن به سلولهای تخصصی شبکیه ایفا کردند.
سلولهای تولیدشده تمام ویژگیهای ژنتیکی و عملکردی سلولهای طبیعی رگهای خونی شبکیه را حفظ کردند و توانستند عملکرد سد محافظ داخلی چشم را نیز بازسازی کنند.
نتایج امیدوارکننده در آزمایش روی موشها
در مدل حیوانی رتینوپاتی دیابتی، تزریق سلولهای iREC باعث کاهش تخریب رگهای خونی، جلوگیری از رشد غیرطبیعی عروق و کاهش نشت عروقی شد. همچنین بررسیها نشان داد این سلولها بهصورت فعال در ساختار رگهای شبکیه ادغام شده و عملکرد طبیعی آنها را بازیابی کردهاند.
شبکه رگهای ایجادشده نیز از نظر ساختار و عملکرد شباهت زیادی به مویرگهای سالم شبکیه داشت که نشاندهنده توانایی بالای این سلولها در بازسازی بافت آسیبدیده است.
شبیهسازی بیماری چشم روی تراشه
پژوهشگران علاوه بر کاربرد درمانی، از سلولهای iREC برای ساخت یک مدل کوچک از سد خونی داخلی چشم روی تراشه استفاده کردند. این فناوری امکان مطالعه دقیقتر رتینوپاتی دیابتی و ارزیابی داروهای جدید را بدون نیاز به نمونههای انسانی فراهم میکند.
در شرایط شبیهسازیشده دیابت، این سلولها همان تغییراتی را نشان دادند که در بیماران مبتلا مشاهده میشود؛ موضوعی که دقت بالای این مدل تحقیقاتی را تأیید میکند.
گامی به سوی درمانهای شخصیسازیشده
یکی از مهمترین مزایای این فناوری، امکان تولید نامحدود سلولهای تخصصی شبکیه از سلولهای بنیادی است. برخلاف سلولهای طبیعی که دسترسی به آنها دشوار است، سلولهای iREC قابلیت تکثیر بالا داشته و ویژگیهای تخصصی خود را حفظ میکنند.
پژوهشگران معتقدند در آینده میتوان این سلولها را از سلولهای خود هر بیمار تولید کرد؛ رویکردی که زمینه را برای درمانهای سلولی شخصیسازیشده و افزایش شانس حفظ بینایی بیماران مبتلا به دیابت فراهم میکند.
این دستاورد میتواند علاوه بر توسعه روشهای درمانی جدید، روند تحقیقات درباره بیماریهای چشمی را نیز سرعت ببخشد و امید تازهای برای میلیونها بیمار در سراسر جهان ایجاد کند.
اگر به اخبار حوزه سلامت، پزشکی و فناوریهای نوین علاقهمند هستید، تازهترین مطالب را در آماج دنبال کنید.
