به گزارش آماج، واکسیناسیون فقط مختص دوران کودکی نیست و بزرگسالان نیز برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی جدی و کاهش خطر عوارض آن‌ها به دریافت واکسن‌های مختلف نیاز دارند. این موضوع به‌ویژه برای سالمندان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا با افزایش سن، احتمال ابتلا به عفونت‌های شدید و مرگ‌بار افزایش پیدا می‌کند.
کارشناسان سلامت تأکید می‌کنند که واکسن‌هایی مانند آنفلوانزا، کووید ۱۹، زونا و ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV) می‌توانند نقش مهمی در محافظت از سلامت بزرگسالان داشته باشند. بااین‌حال، نوع واکسن و زمان دریافت آن به عواملی مانند سن، وضعیت سلامت، سابقه واکسیناسیون و شرایط پزشکی هر فرد بستگی دارد.
چرا بزرگسالان نباید واکسیناسیون را فراموش کنند؟
با وجود کاهش استقبال از برخی واکسن‌ها در سال‌های اخیر، بیماری‌های عفونی همچنان می‌توانند سلامت افراد را تهدید کنند. کاهش تمایل به دریافت واکسن تنها به کووید ۱۹ محدود نیست و واکسن آنفلوانزا، سرخک و برخی بیماری‌های دیگر نیز با تردید بخشی از جامعه روبه‌رو شده‌اند.
برخی افراد تصور می‌کنند ابتلا به بیماری و ایجاد ایمنی طبیعی، بهتر از واکسیناسیون است؛ اما ایمنی حاصل از عفونت قابل پیش‌بینی نیست و هزینه جسمی و پزشکی ابتلا به بیماری می‌تواند بسیار سنگین باشد.
برای نمونه، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۲۰۰ مورد ابتلا به سرخک گزارش شد؛ بیماری‌ای که با واکسیناسیون قابل پیشگیری است و چند دهه پیش حذف‌شده اعلام شده بود.
واکسن‌ها نیز مانند هر مداخله پزشکی دیگری محافظت صددرصدی ایجاد نمی‌کنند، اما دریافت آن‌ها معمولاً بسیار ایمن‌تر از ابتلا به بیماری‌ای است که واکسن برای پیشگیری از آن طراحی شده است. واکسن‌ها پیش از دریافت مجوز، مراحل آزمایش و ارزیابی دقیق را پشت سر می‌گذارند و پس از ورود به برنامه واکسیناسیون نیز از نظر ایمنی و عوارض احتمالی تحت نظارت قرار دارند.
سالمندان به کدام واکسن‌ها توجه بیشتری داشته باشند؟
با افزایش سن، سیستم ایمنی بدن ممکن است در مقابله با عفونت‌ها ضعیف‌تر عمل کند. به همین دلیل، احتمال بستری شدن، ابتلا به عوارض شدید و مرگ ناشی از بیماری‌های عفونی در سالمندان بیشتر است.
واکسن زونا و واکسن RSV از جمله واکسن‌هایی هستند که برای گروه‌های سنی بالاتر اهمیت ویژه‌ای دارند. زونا ممکن است حتی پس از برطرف شدن علائم اولیه، درد و مشکلات طولانی‌مدت ایجاد کند. عفونت RSV نیز می‌تواند در سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای به مشکلات جدی تنفسی منجر شود.
هزینه واکسن، نگرانی درباره ایمنی و دشواری مراجعه حضوری به مراکز درمانی از جمله موانعی هستند که ممکن است سالمندان را از واکسیناسیون بازدارند.
مهم‌ترین واکسن‌های توصیه‌شده برای بزرگسالان
بر اساس راهنمای ارائه‌شده برای بزرگسالان در ایالات متحده، واکسن‌های زیر از جمله گزینه‌های مهم در برنامه واکسیناسیون این گروه سنی هستند. زمان‌بندی و شرایط دریافت آن‌ها ممکن است بر اساس دستورالعمل‌های به‌روز و وضعیت پزشکی افراد تغییر کند.
۱. واکسن آنفلوانزا
واکسن آنفلوانزا برای بزرگسالان توصیه می‌شود و معمولاً باید سالانه دریافت شود. افراد ۶۵ سال به بالا بهتر است درباره واکسن‌های تقویت‌شده یا اختصاصی سالمندان با پزشک خود مشورت کنند؛ زیرا این گروه در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عوارض شدید آنفلوانزا قرار دارند.
۲. واکسن کووید ۱۹
فرمولاسیون واکسن کووید ۱۹ با توجه به تغییر سویه‌های ویروس به‌روزرسانی می‌شود. توصیه‌های مربوط به دریافت دوز سالانه و دوزهای تکمیلی ممکن است بر اساس سن و شرایط فرد تغییر کند. بزرگسالان، به‌ویژه افراد سالمند و دارای بیماری‌های زمینه‌ای، باید دستورالعمل‌های جدید را بررسی کنند.
۳. واکسن کزاز، دیفتری و سیاه‌سرفه
واکسن ترکیبی کزاز، دیفتری و سیاه‌سرفه یا Tdap برای بزرگسالان اهمیت دارد. پس از دریافت دوزهای اولیه، معمولاً یادآور این واکسن هر ۱۰ سال یک‌بار توصیه می‌شود. این واکسن در برخی شرایط خاص، از جمله دوران بارداری، نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
۴. واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت‌های ناشی از انواع پرخطر این ویروس و برخی سرطان‌های مرتبط با آن استفاده می‌شود. در راهنمای مورد اشاره، واکسیناسیون به‌طور معمول برای افراد ۱۱ تا ۲۶ سال توصیه شده و تعداد دوزها به سن شروع واکسیناسیون بستگی دارد. برخی بزرگسالان در سنین بالاتر نیز ممکن است با مشورت پزشک از دریافت آن سود ببرند.
۵. واکسن زونا
واکسن زونا برای بزرگسالان ۵۰ سال به بالا و همچنین افراد ۱۹ سال به بالا که به دلیل بیماری یا شرایط خاص در معرض خطر بیشتری هستند، توصیه می‌شود. برنامه رایج واکسیناسیون شامل دو دوز است.
این واکسن خطر ابتلا به زونا و عوارضی مانند درد عصبی طولانی‌مدت پس از بیماری را کاهش می‌دهد.
۶. واکسن پنوموکوک
واکسن‌های پنوموکوک برای پیشگیری از برخی عفونت‌های ناشی از باکتری پنوموکوک، از جمله ذات‌الریه و عفونت‌های تهاجمی، استفاده می‌شوند. در راهنمای بزرگسالان، واکسیناسیون برای افراد ۵۰ سال به بالا و برخی افراد جوان‌تر دارای بیماری زمینه‌ای توصیه شده است. تعداد دوزها و نوع واکسن به سابقه واکسیناسیون و شرایط فرد بستگی دارد.
۷. واکسن ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV)
واکسن RSV برای گروه‌های سنی مشخصی از سالمندان و افراد در معرض خطر بیماری شدید توصیه می‌شود. در راهنمای ارائه‌شده، دریافت یک دوز برای افراد ۷۵ سال به بالا و همچنین افراد ۵۰ تا ۷۴ ساله دارای خطر بالاتر بیماری شدید مطرح شده است.
این واکسن با هدف کاهش خطر ابتلا به عفونت شدید تنفسی و عوارض ناشی از آن در گروه‌های آسیب‌پذیر استفاده می‌شود.
آیا واکسن‌ها برای همه افراد برنامه یکسانی دارند؟
خیر. برنامه واکسیناسیون بزرگسالان برای همه افراد یکسان نیست. سن، بیماری‌های زمینه‌ای، ضعف سیستم ایمنی، بارداری، شغل، سابقه سفر و دوزهای واکسن دریافت‌شده در گذشته می‌توانند بر نوع و زمان واکسیناسیون تأثیر بگذارند.
همچنین توصیه‌های واکسیناسیون در کشورهای مختلف متفاوت است. برنامه معرفی‌شده در این گزارش بر اساس راهنمای بزرگسالان در ایالات متحده تنظیم شده و نباید بدون بررسی دستورالعمل‌های ملی به‌عنوان برنامه قطعی واکسیناسیون در ایران یا سایر کشورها در نظر گرفته شود.
متخصصان توصیه می‌کنند افرادی که درباره ضرورت یا ایمنی واکسن‌ها تردید دارند، نگرانی‌های خود را با پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی در میان بگذارند. دریافت اطلاعات معتبر و بررسی شرایط فردی می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه کمک کند.
در نهایت، واکسیناسیون در بزرگسالی بخش مهمی از مراقبت‌های پیشگیرانه سلامت است. بررسی منظم سوابق واکسن و مشورت با پزشک، به‌ویژه در سنین بالاتر، می‌تواند از ابتلا به بیماری‌های قابل پیشگیری و عوارض جدی آن‌ها بکاهد. برای مطالعه تازه‌ترین مطالب سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها، گزارش‌های آماج را دنبال کنید.
