به گزارش آماج، نتایج یک کارآزمایی بالینی جدید نشان می‌دهد مصرف روزانه ویتامین C ممکن است برای افرادی که به اختلالات خونی پیش‌سرطانی یا برخی انواع کم‌خطر بدخیمی‌های مغز استخوان مبتلا هستند، با پیامدهای امیدوارکننده‌ای همراه باشد. بر اساس تحلیل اکتشافی این پژوهش، مصرف روزانه هزار میلی‌گرم ویتامین C در یک دوره پیگیری سه‌ساله با کاهش ۶۵ درصدی خطر مرگ در مقایسه با گروه دارونما ارتباط داشته است.
این مطالعه که با مشارکت پژوهشگران دانشگاه کپنهاگ دانمارک و مؤسسه ون آندل انجام شده، یک کارآزمایی بالینی فاز دوم با حضور ۱۰۹ شرکت‌کننده بوده است. نتایج آن در مجله علمی Cancer منتشر شده است.
پژوهشگران می‌گویند این یافته‌ها می‌تواند به توسعه رویکردی برای مداخله زودهنگام در بیماری‌های پیش‌سرطانی خون کمک کند؛ با این حال، نتایج هنوز مقدماتی هستند و برای تأیید اثر واقعی ویتامین C به مطالعات بزرگ‌تر نیاز است.
چه افرادی در این مطالعه شرکت داشتند؟
شرکت‌کنندگان به یکی از دو وضعیت خونی مبتلا بودند: سیتوپنی کلونال با اهمیت نامشخص (CCUS) یا نوعی بدخیمی میلوئیدی با خطر پایین، مانند سندرم میلودیسپلاستیک (MDS). این اختلالات در برخی بیماران می‌توانند در ادامه به سرطان خون حاد میلوئیدی (AML) تبدیل شوند؛ نوعی سرطان خون که معمولاً تهاجمی است.
در حال حاضر، درمان تأییدشده‌ای برای جلوگیری قطعی از تبدیل CCUS به لوسمی حاد میلوئیدی وجود ندارد. در برخی بیماران مبتلا به MDS نیز پیوند سلول‌های بنیادی می‌تواند یکی از گزینه‌های درمانی باشد، اما این روش برای همه افراد مناسب نیست.
به همین دلیل، رویکرد معمول در بسیاری از بیماران مبتلا به اختلالات خونی پیش‌سرطانی، پایش منظم شمارش سلول‌های خونی و بررسی تغییرات بیماری در طول زمان است. این وضعیت می‌تواند برای بیماران دشوار باشد؛ زیرا با وجود افزایش خطر ابتلا به لوسمی، ممکن است در مراحل اولیه گزینه درمانی مشخصی در دسترس نباشد.
ویتامین C چگونه ممکن است از سلول‌های خونی محافظت کند؟
یکی از دلایل توجه پژوهشگران به ویتامین C، نقش آن در عملکرد آنزیمی به نام TET2 است. این آنزیم در تنظیم فعالیت ژن‌ها و کنترل فرایندهای طبیعی سلول نقش دارد و می‌تواند در مهار شکل‌گیری و رشد سلول‌های سرطانی مؤثر باشد.
عملکرد TET2 در برخی اختلالات خونی مورد بررسی، دچار مشکل می‌شود. پژوهشگران این فرضیه را مطرح کرده‌اند که تأمین مقدار کافی ویتامین C ممکن است به حفظ عملکرد طبیعی این آنزیم کمک کند و در نتیجه، احتمال پیشرفت تغییرات پیش‌سرطانی را کاهش دهد.
ویتامین C در فعالیت مجموعه‌ای از آنزیم‌های تنظیم‌کننده عملکرد طبیعی سلول‌ها نقش دارد. با این حال، در کارآزمایی اخیر عملکرد مستقیم TET2 به‌طور مشخص اندازه‌گیری نشده است؛ بنابراین، سازوکار پیشنهادی همچنان به بررسی‌های آزمایشگاهی و بالینی بیشتری نیاز دارد.
مهم‌ترین نتایج کارآزمایی بالینی ویتامین C
در تحلیل اکتشافی نتایج طی سه سال پیگیری، گروهی که روزانه هزار میلی‌گرم ویتامین C خوراکی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروه دارونما با خطر مرگ ۶۵ درصد کمتر مواجه شدند. این نتیجه یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش بود، اما به دلیل ماهیت تحلیل و محدود بودن تعداد شرکت‌کنندگان، نباید آن را اثبات قطعی اثر محافظتی ویتامین C در نظر گرفت.
همچنین تعداد افرادی که در گروه ویتامین C به انواع تهاجمی‌تر و پرخطرتر سرطان خون مبتلا شدند، پنج نفر بود؛ در حالی که این تعداد در گروه دارونما به ۹ نفر رسید. با وجود این تفاوت، تعداد کل شرکت‌کنندگان برای اثبات معناداری آماری این نتیجه کافی نبود.
از دیگر یافته‌های پژوهش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تغییرات کمتر برخی نشانگرهای التهابی: افزایش چند شاخص التهابی در گروه دریافت‌کننده ویتامین C کمتر از گروه دارونما بود.
- بهبود سطح ویتامین C: افرادی که در ابتدای مطالعه کمبود این ویتامین را داشتند، پس از دریافت مکمل به سطح طبیعی‌تری رسیدند.
- تفاوت در پیشرفت بیماری: تعداد کمتری از افراد گروه ویتامین C به سرطان‌های خونی پرخطرتر مبتلا شدند، هرچند این اختلاف از نظر آماری قطعی نبود.
آیا مصرف ویتامین C می‌تواند از ابتلا به لوسمی جلوگیری کند؟
پژوهشگران معتقدند نتایج اولیه می‌تواند زمینه‌ساز بررسی ویتامین C به‌عنوان روشی کم‌هزینه و نسبتاً ساده برای مداخله پیش از پیشرفت برخی اختلالات خونی باشد. این رویکرد که با عنوان «مهار یا پیشگیری زودهنگام از سرطان» شناخته می‌شود، بر شناسایی و کنترل تغییرات سلولی پیش از شکل‌گیری سرطان آشکار تمرکز دارد.
با این حال، مطالعه حاضر برای اثبات اینکه مصرف مکمل ویتامین C می‌تواند از بروز لوسمی جلوگیری کند یا طول عمر بیماران را افزایش دهد، کافی نیست. تعداد شرکت‌کنندگان محدود بوده و برای بررسی دقیق‌تر پیامدهای درمانی، انجام کارآزمایی بالینی فاز سوم با نمونه بزرگ‌تر ضروری است.
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات بعدی، نحوه تعامل ویتامین C با سلول‌های پیش‌سرطانی را دقیق‌تر بررسی کنند؛ از جمله اینکه آیا این ویتامین می‌تواند عملکرد طبیعی سازوکارهای اپی‌ژنتیکی را در سلول‌های خونی مستعد ابتلا به لوسمی بازیابی کند یا خیر.
نکته مهم درباره مصرف مکمل ویتامین C
هرچند ویتامین C یک ماده مغذی ضروری برای بدن است، نتایج این پژوهش به معنای توصیه عمومی مصرف روزانه هزار میلی‌گرم از این مکمل برای پیشگیری از سرطان نیست. شرکت‌کنندگان مطالعه گروه مشخصی از بیماران با اختلالات خونی پیش‌سرطانی یا بدخیمی‌های کم‌خطر بودند و نمی‌توان نتایج را به همه افراد تعمیم داد.
افرادی که با اختلالات خونی یا خطر ابتلا به لوسمی مواجه هستند، باید درباره مصرف مکمل و مقدار مناسب آن با پزشک خود مشورت کنند و پایش و درمان‌های توصیه‌شده را جایگزین مصرف خودسرانه ویتامین نکنند.
برای پیگیری تازه‌ترین یافته‌های علمی درباره سرطان، روش‌های پیشگیری و درمان بیماری‌ها، مطالب آماج را دنبال کنید.
