به گزارش آماج، انتخاب کفش مناسب فقط به راحتی پاها و ظاهر پوشش محدود نمی‌شود؛ نوع کفش می‌تواند بر نحوه راه رفتن و میزان فشار واردشده به زانوها، لگن و حتی کمر تأثیر بگذارد. متخصصان پا و مچ پا هشدار می‌دهند برخی کفش‌ها، به‌ویژه مدل‌های بدون ساختار مناسب یا دارای زیره‌های بیش از حد نرم و ضخیم، ممکن است درد زانو را تشدید کنند.
دکتر بابی پورزیایی، جراح پا و مچ پا و بنیان‌گذار مرکز تخصصی Palm Springs Podiatry در کالیفرنیا، می‌گوید آنچه می‌پوشیم تنها روی پاها اثر نمی‌گذارد؛ زانوها، لگن و کمر نیز با الگوی راه رفتن ارتباط دارند. به همین دلیل، کفش نامناسب می‌تواند فشار بیشتری به مفاصل وارد کند.
به گفته او، اگر فرد در طول روز با کفش ورزشی راحت باشد، اما پس از چند ساعت پوشیدن کفش رسمی یا صندل تخت دچار زانودرد شود، ممکن است کفش در بروز یا تشدید مشکل نقش داشته باشد. تغییر شیوه راه رفتن یا کوتاه‌کردن قدم‌ها برای کاهش ناراحتی نیز می‌تواند نشانه‌ای از نامناسب‌بودن کفش باشد.
بدترین کفش‌ها برای افرادی که زانودرد دارند
متخصصان تأکید می‌کنند هیچ نوع کفشی برای همه افراد ذاتاً مضر نیست؛ زیرا انتخاب مناسب به ساختار پا، شیوه راه رفتن و علت درد زانو بستگی دارد. بااین‌حال، برخی ویژگی‌های کفش می‌توانند برای افراد دارای مشکلات مفصلی دردسرساز باشند.
۱. کفش‌های تخت و دمپایی‌های بدون ساختار
کفش‌های باله‌ای بسیار تخت و دمپایی‌های لاانگشتی از جمله گزینه‌هایی هستند که متخصصان درباره استفاده طولانی‌مدت از آن‌ها هشدار می‌دهند. این کفش‌ها معمولاً حمایت و ثبات کافی برای پا فراهم نمی‌کنند و ممکن است هنگام ایستادن یا پیاده‌روی طولانی، فشار بیشتری به اندام‌های تحتانی وارد شود.
دکتر پورزیایی این گروه را از نامناسب‌ترین انتخاب‌ها برای افرادی می‌داند که ساعت‌های زیادی روی پا هستند. دکتر باب باراواریان، جراح پا و مچ پا، نیز توصیه می‌کند کفش‌هایی را که به‌راحتی از وسط تا می‌شوند یا می‌توان آن‌ها را مانند حوله پیچاند، کنار بگذارید؛ زیرا احتمالاً ساختار حمایتی کافی ندارند.
۲. کفش‌های پاشنه‌بلند
کفش‌های پاشنه‌بلند، از جمله بوت‌های پاشنه‌دار، وزن بدن را به سمت جلوی پا منتقل می‌کنند و مکانیک طبیعی راه رفتن را تغییر می‌دهند. این تغییر می‌تواند فشار بیشتری به ناحیه زانو وارد کند.
به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌کنند افراد مبتلا به زانودرد استفاده از کفش‌های پاشنه‌بلند را محدود کنند.
۳. کفش‌های ورزشی فرسوده
حتی کفش‌هایی که در ابتدا حمایت مناسبی از پا می‌کردند، با گذشت زمان خاصیت خود را از دست می‌دهند. کاهش قدرت ضربه‌گیری، فرسودگی زیره و افت پایداری کفش می‌تواند نحوه انتقال نیرو به مفاصل را تغییر دهد.
اگر کفش ورزشی همیشگی شما دیگر مانند گذشته راحت نیست یا زیره آن ساییده شده است، بهتر است وضعیت آن را بررسی کنید.
۴. کفش‌هایی با زیره بسیار ضخیم و نرم
ممکن است تصور کنید هرچه کفش نرم‌تر و دارای بالشتک بیشتری باشد، فشار کمتری به زانو وارد می‌کند؛ اما متخصصان می‌گویند همیشه این‌طور نیست.
زیره‌های بسیار ضخیم و نرم گاهی هنگام قدم‌برداشتن ناپایدار هستند و باعث می‌شوند پا در کفش فرو برود. این وضعیت می‌تواند تعادل و الگوی راه رفتن را تغییر دهد و فشار نامناسبی به زانو وارد کند.
دکتر باراواریان و دکتر سامانتا لاندائو، متخصص پا و استادیار ارتوپدی و پودیاتری در کالج پزشکی پودیاتری نیویورک، هر دو درباره استفاده بی‌رویه از کفش‌های بیش از حد نرم و حجیم هشدار داده‌اند.
۵. کفش‌های دارای زیره گهواره‌ای بسیار برجسته
زیره گهواره‌ای یا راکر (Rocker) نوعی طراحی منحنی دارد که معمولاً در قسمت پنجه به سمت بالا خم می‌شود و به حرکت چرخشی پا هنگام قدم‌برداشتن کمک می‌کند.
برخی متخصصان معتقدند ترکیب زیره ضخیم با طراحی گهواره‌ای می‌تواند ثبات کفش را کاهش دهد. لاندائو نیز درباره مدل‌هایی هشدار می‌دهد که با طراحی چندمرحله‌ای، بخش زیادی از حرکت طبیعی پا را به‌جای خود فرد انجام می‌دهند؛ زیرا در بعضی افراد ممکن است درد زانو را تشدید کنند.
بااین‌حال، درباره این نوع کفش اتفاق‌نظر کامل وجود ندارد. پورزیایی معتقد است برخی مدل‌های راکر، مانند Hoka Bondi 9، به دلیل انتقال نرم‌تر حرکت از پاشنه به پنجه می‌توانند برای بعضی افراد مبتلا به ناراحتی زانو مفید باشند.
این اختلاف‌نظر نشان می‌دهد که هیچ طراحی واحدی برای همه افراد مناسب نیست و واکنش بدن به کفش باید در انتخاب نهایی در نظر گرفته شود.
هنگام خرید کفش مناسب برای زانو به چه ویژگی‌هایی توجه کنیم؟
متخصصان توصیه می‌کنند به‌جای تمرکز صرف بر میزان نرمی یا حمایت از قوس پا، مجموعه‌ای از ویژگی‌ها را در نظر بگیرید.
- زیره پایدار: کفش باید پایه‌ای محکم داشته باشد و هنگام راه رفتن بیش از حد خم نشود یا پیچ نخورد. ثبات مناسب به حفظ تعادل پا کمک می‌کند.
- بالشتک و ضربه‌گیری متعادل: کفش نباید آن‌قدر نرم باشد که پا در آن فرو برود و نه آن‌قدر سفت که ضربه‌های ناشی از راه رفتن را به‌خوبی جذب نکند.
- اندازه و قالب مناسب: کفش باید پا را به‌خوبی نگه دارد و مانع لغزش آن در داخل کفش شود. در عین حال، فضای کافی برای تورم طبیعی پا در طول روز ضروری است.
- پنجه جادار: قسمت جلویی کفش باید فضای کافی برای حرکت طبیعی انگشتان داشته باشد. کفش‌های تنگ ممکن است راحتی پا و الگوی راه رفتن را مختل کنند.
- ارتفاع پاشنه کم: کفش‌های کم‌پاشنه معمولاً انتخاب مناسب‌تری برای افراد دارای مشکلات زانو هستند؛ البته کم‌پاشنه بودن نباید به معنای نداشتن ساختار حمایتی باشد.
بهترین کفش‌ها برای زانو از نگاه متخصصان
متخصصان معرفی‌شده در این گزارش چند مدل کفش را برای کاربردهای مختلف پیشنهاد کرده‌اند. این توصیه‌ها به معنای مناسب‌بودن قطعی کفش برای همه افراد نیست و بهتر است هنگام خرید، تناسب مدل با وضعیت پا و زانو بررسی شود.
۱. آسیکس Gel-Venture 11؛ مناسب مسیرهای خارج از آسفالت
Asics Gel-Venture 11 یکی از انتخاب‌های دکتر لاندائو است. این کفش به بالشتک ژلی برای جذب ضربه در قسمت پاشنه و زیره لاستیکی مقاوم با شیارهای برجسته مجهز شده است. طراحی آن برای پیاده‌روی در مسیرهای خاکی و فعالیت‌های سبک در طبیعت نیز کاربرد دارد.
۲. نیوبالانس 990v6؛ مناسب ایستادن و فعالیت طولانی‌مدت
New Balance 990v6 از سوی پورزیایی به‌عنوان کفشی با سکوی پایدار، بالشتک مناسب و ظاهر روزمره معرفی شده است. عرضه این مدل در عرض‌های مختلف نیز به افرادی که برای پیدا کردن کفش مناسب مشکل دارند، کمک می‌کند.
این مدل از معدود کفش‌هایی است که در گزارش مورد استناد، از سوی سه متخصص تأیید شده است.
۳. بروکس Glycerin 23؛ کفشی با بالشتک مناسب برای استفاده روزمره
Brooks Glycerin 23 برای پیاده‌روی روزانه و ورزش طراحی شده و به گفته پورزیایی، بدون آنکه تناسب و ثبات کفش را قربانی کند، بالشتک نرمی فراهم می‌کند.
این مدل نشان تأیید انجمن پزشکی پودیاتری آمریکا (APMA) را نیز دریافت کرده است؛ نشانی که به معنای ارزیابی مثبت آن از نظر کمک به سلامت پا است.
۴. آدیداس Stan Smith؛ گزینه‌ای ساده و کم‌پاشنه
Adidas Originals Stan Smith انتخاب پیشنهادی باراواریان برای افرادی است که به دنبال کفشی با ظاهر کلاسیک و روزمره هستند. ارتفاع پاشنه کم و طراحی نسبتاً تخت آن با توصیه این متخصص درباره محدودکردن ارتفاع پاشنه هماهنگ است.
۵. آسیکس Gel-Kayano 33؛ مناسب افراد دارای پرونیشن بیش از حد
Asics Gel-Kayano 33 برای افرادی پیشنهاد شده است که هنگام راه رفتن یا دویدن، پاهایشان بیش از اندازه به سمت داخل می‌چرخد. این کفش با ترکیب بالشتک و ویژگی‌های هدایت‌کننده، به کنترل بهتر حرکت پا کمک می‌کند.
پورزیایی و باراواریان هر دو این خانواده از کفش‌ها را برای افرادی که به حمایت و ثبات بیشتری نیاز دارند، مناسب می‌دانند.
۶. آلترَا Lone Peak 9؛ گزینه‌ای با افت پاشنه صفر و بالشتک متوسط
Altra Lone Peak 9 برای افرادی معرفی شده است که می‌خواهند کفش‌های دارای افت پاشنه صفر (Zero Drop) را امتحان کنند، اما به سراغ مدل‌های کاملاً مینیمال و بدون بالشتک نروند.
این کفش پنجه جاداری دارد و برای مسیرهای خاکی طراحی شده است. اگر استفاده در مسیرهای آسفالتی مدنظر باشد، مدل Torin 9 می‌تواند گزینه جایگزین باشد.
البته درباره تأثیر کفش‌های مینیمال یا پابرهنه‌مانند بر زانو اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی متخصصان نسبت به احتمال تشدید درد هشدار می‌دهند و برخی دیگر پیشنهاد می‌کنند تغییر به کفش‌های نازک‌تر به‌تدریج انجام شود.
آیا برای کاهش زانودرد فقط باید کفش را عوض کرد؟
متخصصان تأکید می‌کنند زانودرد همیشه از کفش نامناسب ناشی نمی‌شود. ضعف یا گرفتگی عضلات اطراف لگن، زانو و مچ پا نیز می‌تواند نحوه توزیع نیرو هنگام راه رفتن را تغییر دهد.
پورزیایی توصیه می‌کند افرادی که با درد زانو مواجه هستند، به‌جای تمرکز صرف بر کفش، وضعیت کلی بدن و الگوی حرکتی خود را بررسی کنند. ارزیابی شیوه راه رفتن و در صورت نیاز استفاده از فیزیوتراپی، بهبود انعطاف‌پذیری و کاهش موقت فعالیت‌های پرفشار می‌تواند بخشی از روند رسیدگی به مشکل باشد.
کفی‌های طبی یا ارتوز نیز ممکن است برای برخی افراد مفید باشند، اما استفاده از آن‌ها برای همه ضروری نیست و بهتر است بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.
چه زمانی زانودرد به بررسی پزشکی نیاز دارد؟
اگر درد زانو ادامه‌دار است یا با علائمی مانند تورم، قفل‌شدن مفصل، احساس ناپایداری یا دشواری در تحمل وزن همراه شده است، مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
انتخاب کفش مناسب می‌تواند به کاهش فشارهای اضافی کمک کند، اما جایگزین تشخیص علت اصلی درد و درمان تخصصی نیست. در صورت بازگشت مکرر درد، بررسی مکانیک راه رفتن و وضعیت عضلات و مفاصل نیز اهمیت دارد.
در نهایت، بهترین کفش برای زانو لزوماً نرم‌ترین، ضخیم‌ترین یا گران‌ترین مدل بازار نیست؛ بلکه کفشی است که با ساختار پا، شیوه حرکت و نیازهای فرد هماهنگ باشد. برای مطالعه مطالب بیشتر درباره سلامت و سبک زندگی، به آماج مراجعه کنید.
