به گزارش آماج، پژوهشگران دانشگاه کمبریج و دانشگاه علوم و سلامت اورگن سازوکار تازه‌ای را شناسایی کرده‌اند که به سلول‌های سرطانی اجازه می‌دهد از حمله سیستم ایمنی فرار کنند. بر اساس این مطالعه، تومورها با ترشح مقادیر زیادی از یک پروتئین آنتی‌اکسیدانی طبیعی به نام «پراکسایردوکسین ۱» (PRDX1)، سیگنال‌های شیمیایی موردنیاز سلول‌های ایمنی برای مقابله با سرطان را مختل می‌کنند.
نتایج این پژوهش که در نشریه علمی Science منتشر شده، نشان می‌دهد برخی سلول‌های ایمنی برای شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی به مقدار محدودی از مولکول‌های موسوم به گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) نیاز دارند. تومورها با حذف این مولکول‌ها، توان دفاعی سلول‌های ایمنی را کاهش می‌دهند. پژوهشگران معتقدند این سازوکار می‌تواند هدف تازه‌ای برای بهبود اثربخشی درمان‌های ایمنی‌درمانی سرطان باشد.
سرطان چگونه از آنتی‌اکسیدان‌ها برای مهار سیستم ایمنی استفاده می‌کند؟
سلول‌های T از مهم‌ترین اجزای سیستم ایمنی هستند که می‌توانند سلول‌های غیرطبیعی و سرطانی را شناسایی و نابود کنند. این سلول‌ها برای فعال شدن و آغاز حمله به تومورها به پیام‌های شیمیایی مشخصی نیاز دارند. گونه‌های فعال اکسیژن یکی از عوامل مؤثر در ارسال این پیام‌ها هستند.
پژوهشگران با بررسی مایع اطراف سلول‌ها در تومورهای ایجادشده در موش‌ها دریافتند که سلول‌های سرطانی محیط شیمیایی اطراف خود را به شکلی تغییر می‌دهند که مانع فعال شدن سلول‌های T می‌شود. عامل اصلی این فرایند، پروتئین آنتی‌اکسیدانی PRDX1 است که سلول‌های سرطانی آن را در مقادیر زیاد به محیط اطراف تومور ترشح می‌کنند.
این پروتئین گونه‌های فعال اکسیژن را حذف می‌کند؛ مولکول‌هایی که سلول‌های T برای فعال شدن به آن‌ها نیاز دارند. در نتیجه، سلول‌های ایمنی توان کمتری برای حمله به تومور پیدا می‌کنند. به بیان دیگر، سرطان از ویژگی آنتی‌اکسیدانی این پروتئین به‌عنوان نوعی سپر شیمیایی برای محافظت از خود استفاده می‌کند.
حذف پروتئین PRDX1 رشد تومورها را کاهش داد
برای بررسی امکان مختل کردن این سازوکار، محققان از فناوری ویرایش ژن CRISPR استفاده کردند تا سلول‌های سرطانی در موش‌ها دیگر قادر به تولید پروتئین PRDX1 نباشند.
نتایج آزمایش نشان داد با حذف این پروتئین، فعالیت سلول‌های ایمنی افزایش یافت و رشد تومورها کاهش پیدا کرد. این یافته بیانگر آن بود که جلوگیری از ترشح PRDX1 می‌تواند بخشی از توان سیستم ایمنی برای مقابله با سرطان را بازیابی کند.
پژوهشگران سپس بررسی کردند که آیا سرطان‌های انسانی نیز از همین روش استفاده می‌کنند یا خیر. آن‌ها داده‌های مربوط به پروتئین‌های ترشح‌شده از رده‌های سلولی سرطان انسان، الگوهای فعالیت ژن در هزاران تومور انسانی و نمونه مایع جمع‌آوری‌شده از تومورهای خارج‌شده طی جراحی را بررسی کردند.
هر سه مجموعه داده شواهدی در تأیید نقش PRDX1 در سرطان‌های انسانی ارائه کردند. بر این اساس، به نظر می‌رسد برخی تومورهای انسانی نیز این پروتئین را در محیط اطراف خود آزاد می‌کنند تا گونه‌های فعال اکسیژن موردنیاز سلول‌های T را از بین ببرند.
دکتر زان وسولوفسکی، از نویسندگان اصلی پژوهش در دپارتمان آسیب‌شناسی دانشگاه کمبریج، توضیح داد که گونه‌های فعال اکسیژن صرفاً محصولات جانبی آسیب‌زای سوخت‌وساز سلولی نیستند و نقش‌های مهمی در عملکرد سلول‌ها دارند. به گفته او، سلول‌های T برای فعال شدن به این مولکول‌ها وابسته‌اند و تومورها می‌توانند از همین وابستگی برای فرار از نابودی استفاده کنند.
امید به افزایش اثربخشی ایمنی‌درمانی سرطان
ایمنی‌درمانی یکی از رویکردهای مهم درمان سرطان است که با تقویت توان سیستم ایمنی برای شناسایی و نابودی سلول‌های بدخیم عمل می‌کند. با وجود موفقیت این روش در برخی بیماران، گروهی دیگر پاسخ مناسبی به درمان نمی‌دهند یا تومورهای آن‌ها در برابر این شیوه مقاومت نشان می‌دهند.
یافته‌های جدید احتمال می‌دهند ترشح PRDX1 یکی از عوامل مقاومت برخی تومورها در برابر حمله سیستم ایمنی و درمان‌های ایمنی‌درمانی باشد. محققان در مدل‌های آزمایشگاهی مشاهده کردند که جلوگیری از تولید این پروتئین می‌تواند پاسخ تومورها به ایمنی‌درمانی را بهبود دهد. حتی برخی تومورهایی که پیش‌تر به درمان پاسخ نمی‌دادند، پس از مختل شدن این سازوکار نسبت به درمان حساس شدند.
پروفسور راهول رویچودوری از دانشگاه کمبریج این مسیر را هدفی امیدوارکننده برای توسعه درمان‌های آینده دانست. او توضیح داد که با مسدود کردن این فرایند، برخی تومورهای مقاوم به ایمنی‌درمانی دوباره به درمان پاسخ نشان داده‌اند.
دکتر رابرت ایل از دانشگاه علوم و سلامت اورگن نیز مطرح کرد که شاید بتوان به‌جای استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها، از ترکیبات اکسیدکننده برای تحریک فعالیت سلول‌های T و تقویت حمله آن‌ها به تومورها بهره گرفت. البته این ایده همچنان در مرحله پژوهش قرار دارد.
آیا مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی می‌توانند بر مقابله با سرطان اثر بگذارند؟
این یافته‌ها پرسش‌های تازه‌ای درباره نقش مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی در سلامت و پیشگیری از سرطان مطرح می‌کنند. آنتی‌اکسیدان‌ها معمولاً به دلیل توانایی خنثی کردن گونه‌های فعال اکسیژن و کاهش آسیب سلولی مورد توجه قرار گرفته‌اند. به همین دلیل، در گذشته این احتمال بررسی شده است که مصرف مکمل‌های حاوی این ترکیبات بتواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد.
با این حال، چندین کارآزمایی بالینی تصادفی بزرگ نتوانسته‌اند اثر محافظتی مشخصی برای این مکمل‌ها در برابر سرطان اثبات کنند و در برخی موارد، مصرف مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی با پیامدهای نامطلوب‌تری همراه بوده است.
پژوهش تازه می‌تواند یکی از توضیحات احتمالی این موضوع را روشن کند: گونه‌های فعال اکسیژن علاوه بر نقش احتمالی در آسیب سلولی، برای فعال شدن بخشی از دفاع طبیعی بدن در برابر سرطان نیز ضروری هستند. بنابراین، حذف بیش از اندازه این مولکول‌ها ممکن است ناخواسته عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند.
البته این مطالعه ثابت نمی‌کند که مصرف مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی به‌طور کلی موجب افزایش سرطان می‌شود. اثر این ترکیبات به شرایط زیستی و نوع بافت وابسته است و برای نتیجه‌گیری قطعی به پژوهش‌های بیشتری نیاز داریم.
نتایج امیدوارکننده، اما هنوز در مرحله پیش‌بالینی
محققان تأکید می‌کنند که بخش درمانی این پژوهش هنوز در مرحله پیش‌بالینی قرار دارد. اگرچه شواهدی از وجود سازوکار مشابه در سرطان‌های انسانی به دست آمده است، روش‌های پیشنهادی برای هدف قرار دادن PRDX1 هنوز از نظر ایمنی و اثربخشی در بیماران تأیید نشده‌اند.
ازاین‌رو، افراد مبتلا به سرطان نباید بر اساس این یافته‌ها به‌صورت خودسرانه رژیم غذایی، مصرف مکمل‌ها یا روند درمان خود را تغییر دهند و لازم است هرگونه تصمیم درمانی را با پزشک معالج در میان بگذارند.
این پژوهش با حمایت نهادهایی از جمله شورای تحقیقات پزشکی بریتانیا، شورای تحقیقات اروپا، بنیاد ولکام و مؤسسه ملی سلامت آمریکا انجام شده است. مطالعه با عنوان «آنتی‌اکسیدان‌های منشأگرفته از تومور با محروم کردن سلول‌های T از گونه‌های فعال اکسیژن، پاسخ ایمنی را سرکوب می‌کنند» در نشریه Science منتشر شده است.
برای دنبال کردن تازه‌ترین یافته‌های علمی درباره سرطان، ایمنی‌درمانی و پیشرفت‌های پزشکی، گزارش‌های علمی و سلامت را در آماج دنبال کنید.
