به گزارش آماج، یک مطالعه جدید نشان می‌دهد طیف متنوعی از الگوهای غذایی سالم و عمدتاً گیاه‌محور با روند کندتر پیری زیستی مرتبط هستند؛ اما هیچ‌یک از ۱۰ رژیم غذایی بررسی‌شده برتری مشخصی نسبت به دیگران نشان نداده است.
این پژوهش که در مجله Nature Communications منتشر شده، نشان می‌دهد برای سالم‌تر پیر شدن لزوماً نیازی به دنبال کردن یک رژیم غذایی خاص نیست. در عوض، بسیاری از رژیم‌های سالم ویژگی‌های مشترکی دارند؛ از جمله مصرف بیشتر سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و چربی‌های سالم.
۱۰ رژیم غذایی چگونه بررسی شدند؟
پژوهشگران پیش از این نیز ارتباط میان تغذیه سالم و طول عمر را بررسی کرده بودند، اما بخش زیادی از تحقیقات بر مواد غذایی، مواد مغذی یا یک الگوی غذایی مشخص متمرکز بوده است.
در مطالعه جدید، پژوهشگران تصمیم گرفتند چندین رژیم شناخته‌شده را در کنار یکدیگر مقایسه کنند. این رژیم‌ها شامل الگوهای غذایی منطقه‌ای مانند رژیم مدیترانه‌ای و نوردیک، و همچنین رژیم‌هایی با اهداف مشخص سلامتی بودند؛ از جمله رژیم MIND که بر سلامت مغز تمرکز دارد و رژیم DASH که برای کمک به کنترل فشار خون طراحی شده است.
چند الگوی غذایی گیاه‌محور نیز در این بررسی قرار داشتند. پژوهشگران اطلاعات غذایی و نمونه‌های خون حدود ۷۵۰۰ نفر را که در دو مطالعه آلمانی شرکت کرده بودند، مورد بررسی قرار دادند.
آن‌ها سپس الگوی غذایی افراد را با ۱۰ رژیم مورد مطالعه مقایسه کردند و با استفاده از نمونه‌های خون، «سن اپی‌ژنتیک» بدن را تخمین زدند. سن اپی‌ژنتیک شاخصی است که بر اساس تغییرات خاصی در DNA، تصویری از وضعیت زیستی بدن ارائه می‌دهد و لزوماً با سن تقویمی فرد یکسان نیست.
هیچ رژیمی برنده مطلق نبود
نتایج نشان داد رژیم‌های مختلف با الگوهای متفاوتی از تغییرات DNA مرتبط بودند؛ تغییراتی که با برخی فرایندهای مرتبط با افزایش سن، از جمله عملکرد شناختی و ارتباط میان سلول‌ها، ارتباط داشتند.
جولیانا تاوارس، پژوهشگر مرکز بیماری‌های عصبی‌تخریب‌گرای آلمان و یکی از نویسندگان مطالعه، گفت که یافته‌ها نشان می‌دهد مجموعه متنوعی از الگوهای غذایی سالم وجود دارد.
یکی از نکات جالب مطالعه این بود که برخی مسیرهای زیستی با رژیم‌های خاص ارتباط بیشتری داشتند. برای مثال، مسیرهای مرتبط با شناخت و حافظه در گروه مرتبط با رژیم MIND برجسته‌تر بودند، در حالی که مسیرهای مرتبط با قلب در ارتباط با رژیم DASH دیده شدند.
با این حال، وقتی موضوع «پیری زیستی سالم‌تر» در مجموع بررسی شد، هیچ‌یک از ۱۰ رژیم عملکردی بهتر از سایر رژیم‌ها نداشت. همه الگوهای غذایی بررسی‌شده با شاخص‌هایی از پیری زیستی آهسته‌تر مرتبط بودند.
به بیان دیگر، یافته‌های پژوهش از این ایده حمایت نمی‌کنند که یک رژیم غذایی مشخص برای سالم پیر شدن بهترین گزینه برای همه افراد است.
وجه مشترک رژیم‌های سالم چیست؟
کارشناسان تغذیه با اشاره به حجم نمونه قابل توجه مطالعه و استفاده از چند شاخص برای ارزیابی پیری اپی‌ژنتیک، نتایج آن را قابل توجه دانسته‌اند. با این حال، برای استفاده عملی از یافته‌ها شاید مهم‌تر از نام رژیم‌ها، توجه به ویژگی‌های مشترک آن‌ها باشد.
بسیاری از این الگوهای غذایی بر مصرف مقدار زیادی غذای گیاهی، غلات کامل، حبوبات، مغزها و چربی‌های سالم تأکید دارند و در مقابل، مصرف گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده، قند افزوده و سدیم را محدود می‌کنند.
بنابراین، به جای تلاش برای پیروی کامل از یک رژیم خاص، می‌توان به‌تدریج برخی از همین ویژگی‌های مشترک را وارد الگوی غذایی روزمره کرد.
تغییرات کوچک می‌تواند شروع مناسبی باشد
متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند افرادی که رژیم غذایی فعلی‌شان فاصله زیادی با این الگوها دارد، تغییرات را به‌صورت تدریجی ایجاد کنند و به جای یک تغییر ناگهانی، روی ساختن عادت‌های پایدار تمرکز داشته باشند.
برای نمونه، استفاده از روغن زیتون به جای کره هنگام پخت‌وپز، اضافه کردن مغزها و دانه‌ها به صبحانه یا سالاد و قرار دادن یک وعده میوه یا سبزیجات در کنار هر وعده غذایی می‌تواند از تغییرات ساده‌ای باشد که به افزایش سهم مواد غذایی گیاهی در رژیم روزانه کمک می‌کند.
یک نکته مهم درباره نتایج پژوهش
این مطالعه نشان نمی‌دهد که رژیم‌های مورد بررسی مستقیماً باعث کندتر شدن پیری زیستی می‌شوند. پژوهشگران در واقع یک ارتباط میان این الگوهای غذایی و شاخص‌های پیری زیستی مشاهده کرده‌اند و نمی‌توان از این داده‌ها رابطه علت و معلولی قطعی استخراج کرد.
علاوه بر این، بخشی از اطلاعات مربوط به رژیم غذایی توسط خود شرکت‌کنندگان گزارش شده بود و چنین داده‌هایی ممکن است با خطا همراه باشند. از سوی دیگر، بیشتر شرکت‌کنندگان تبار اروپایی داشتند؛ بنابراین مشخص نیست نتایج دقیقاً به همه جمعیت‌ها و گروه‌های قومی قابل تعمیم باشد.
در نهایت، پیام اصلی این پژوهش بیشتر از آنکه انتخاب یک «رژیم برتر» باشد، تأکید بر یک الگوی کلی تغذیه سالم است. افزایش مصرف مواد غذایی گیاهی و کم‌فرآوری‌شده، غلات کامل، حبوبات، مغزها و چربی‌های سالم می‌تواند بخشی از یک رژیم متعادل برای حمایت از سلامت در طول فرایند سالمندی باشد.
برای دنبال کردن تازه‌ترین یافته‌های علمی درباره تغذیه، سلامت و سالمندی، به آماج مراجعه کنید.
