به گزارش آماج، پژوهشی تازه نشان می‌دهد تفاوت میان افراد فعال و کم‌تحرک فقط در قدرت عضلات و وضعیت سوخت‌وساز بدن دیده نمی‌شود؛ بلکه فعالیت بدنی منظم ممکن است عملکرد سیستم ایمنی را نیز در سطح سلولی تغییر دهد.
پژوهشگران با بررسی داده‌های ۴۰۰ فرد بزرگسال دریافتند افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند، در مقایسه با افراد کم‌تحرک، تفاوت‌هایی در فعالیت ژن‌ها، وضعیت متابولیک و آمادگی برخی سلول‌های ایمنی برای واکنش به عوامل بیماری‌زا دارند.
بررسی ۴۰۰ فرد با سبک زندگی متفاوت
برای انجام این پژوهش، دانشمندان از داده‌های «اطلس چندلایه سامانه ایمنی چین» یا CIMA استفاده کردند. این مجموعه شامل نمونه‌های خون و اطلاعات مربوط به سبک زندگی ۴۰۰ فرد بزرگسال است.
پژوهشگران برای آشکارتر شدن تفاوت‌ها، افرادی را بررسی کردند که در دو انتهای طیف فعالیت بدنی قرار داشتند. گروه فعال دست‌کم سه بار در هفته ورزش می‌کرد و میزان فعالیت آن‌ها بیش از ۱۵۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه ورزش شدید در هفته بود. در مقابل، افراد گروه کم‌تحرک اعلام کرده بودند که هیچ فعالیت ورزشی منظمی ندارند.
تفاوت در سوخت‌وساز و فعالیت سلول‌های ایمنی
بررسی نمونه‌های خون نشان داد افراد فعال نشانه‌هایی از وضعیت متفاوت در سوخت‌وساز قند و چربی، فعالیت متابولیکی بیشتر در عضلات و سطح بالاتر برخی مولکول‌های آنتی‌اکسیدانی دارند.
پژوهشگران برای بررسی عمیق‌تر این تفاوت‌ها از رویکردی موسوم به «مولتی‌اومیکس» استفاده کردند. در این روش، چندین لایه از اطلاعات زیستی به‌طور هم‌زمان بررسی می‌شود و داده‌های مربوط به متابولیت‌ها، چربی‌ها، پروتئین‌ها و RNA در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
ورزش و افزایش فعالیت سلول‌های دفاعی
یکی از یافته‌های قابل توجه پژوهش، تفاوت در عملکرد برخی سلول‌های مهم سیستم ایمنی بود. در افراد فعال، سلول‌های T کشنده و سلول‌های کشنده طبیعی یا NK فعالیت بیشتری نسبت به افراد کم‌تحرک نشان دادند.
این سلول‌ها از اجزای مهم سیستم دفاعی بدن هستند و در شناسایی و از بین بردن سلول‌های آلوده یا غیرطبیعی نقش دارند. بنابراین، تفاوت مشاهده‌شده می‌تواند نشان‌دهنده ارتباط میان فعالیت بدنی منظم و آماده‌به‌کار بودن برخی بخش‌های سیستم ایمنی باشد.
تغییر در دسترسی ژن‌های مرتبط با ایمنی
پژوهشگران همچنین «دسترس‌پذیری کروماتین» را بررسی کردند. DNA درون سلول‌ها به شکل فشرده بسته‌بندی شده است و تمام بخش‌های آن در هر لحظه به یک اندازه در دسترس نیستند. هنگامی که بخشی از کروماتین بازتر باشد، دسترسی سلول به ژن‌های موجود در آن ناحیه آسان‌تر می‌شود.
نتایج نشان داد در برخی از سلول‌های ایمنی افراد فعال، به‌ویژه سلول‌های ایمنی خام، کروماتین مربوط به ژن‌های مرتبط با دفاع ایمنی بازتر بود. این وضعیت از نظر زیستی می‌تواند به معنای دسترسی سریع‌تر به برخی ژن‌های مورد نیاز برای پاسخ ایمنی باشد.
سلول‌های ایمنی خام را می‌توان مانند یک ذخیره انعطاف‌پذیر در سیستم دفاعی بدن در نظر گرفت که هنوز برای مقابله با یک تهدید مشخص تخصصی نشده‌اند. بازتر بودن بخش‌هایی از کروماتین در این سلول‌ها ممکن است ظرفیت آن‌ها برای فعال شدن در برابر محرک‌های مختلف را تحت تأثیر قرار دهد.
آیا ورزش مستقیماً سیستم ایمنی را تقویت می‌کند؟
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد فعالیت بدنی منظم با تفاوت‌هایی در عملکرد و وضعیت مولکولی سلول‌های ایمنی همراه است، اما این نتیجه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ورزش مستقیماً باعث تغییرات مشاهده‌شده شده است.
از آنجا که پژوهش بر اساس داده‌های افراد با سبک زندگی متفاوت انجام شده، عواملی مانند رژیم غذایی، خواب، وضعیت سلامت و سایر ویژگی‌های سبک زندگی نیز می‌توانند در تفاوت‌های مشاهده‌شده نقش داشته باشند. برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی، مطالعات مداخله‌ای و بلندمدت بیشتری لازم است.
با این حال، این یافته‌ها تصویر دقیق‌تری از ارتباط میان فعالیت بدنی و سیستم ایمنی ارائه می‌کنند و نشان می‌دهند آثار ورزش ممکن است فراتر از افزایش قدرت عضلات یا بهبود آمادگی قلبی‌عروقی باشد و در سطح سلولی و مولکولی نیز دیده شود.
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره سلامت، ورزش و یافته‌های جدید پزشکی، به آماج مراجعه کنید.
