به گزارش آماج، یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۱۱ هزار فرد ۶۰ تا ۸۵ ساله نشان می‌دهد فعالیت‌های ساده و روزمره مانند مطالعه، حل جدول و پازل، گوش دادن به موسیقی، یادگیری مهارت جدید و تعاملات اجتماعی می‌توانند با بهبود عملکرد شناختی در سالمندان همراه باشند.
پژوهشگران در این مطالعه بررسی کردند که آیا فعالیت‌های کوتاه و قابل‌اجرا در زندگی روزمره می‌توانند به حفظ توانایی‌های شناختی در افرادی که درجاتی از اختلال شناختی دارند کمک کنند. نتایج نشان داد حتی مداخلات نسبتاً ساده برای تشویق افراد به فعالیت‌های تحریک‌کننده مغز، با بهبود عملکرد شناختی طی یک سال همراه بوده است.
مطالعه روی ۱۱ هزار و ۵۰۰ نفر انجام شد
در این پژوهش، ۱۱ هزار و ۵۰۰ نفر در بازه سنی ۶۰ تا ۸۵ سال بررسی شدند که بر اساس یک آزمون رایانه‌ای کوتاه، درجاتی از اختلال شناختی خفیف تا شدید داشتند. این آزمون توانایی‌هایی مانند درک مطلب و استدلال را ارزیابی می‌کرد.
توانایی استدلال یکی از بخش‌های مهم عملکرد شناختی است و در فعالیت‌های روزمره‌ای مانند مدیریت امور مالی، خرید و تصمیم‌گیری نقش دارد. این توانایی همچنین می‌تواند برای ارزیابی تغییرات شناختی در طول زمان مورد استفاده قرار گیرد.
شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. گروه نخست توصیه‌های کوتاهی درباره حفظ سلامت مغز دریافت کرد و درباره فعالیت‌هایی مانند مطالعه، حل جدول، بازی‌های فکری، گوش دادن به موسیقی، نواختن ساز، فعالیت‌های اجتماعی و یادگیری زبان از آنها پرسش شد.
گروه دوم علاوه بر دریافت همین توصیه‌ها، به یک وب‌سایت اختصاصی دسترسی پیدا کردند که برای تشویق به انجام تمرین‌های ذهنی و رعایت سبک زندگی سالم طراحی شده بود. گروه سوم نیز علاوه بر این موارد، از حمایت محدود یک تسهیل‌گر، معمولاً پرستار، از طریق تماس تلفنی، ایمیل یا ملاقات کوتاه برخوردار شدند.
بهبود عملکرد شناختی در هر سه گروه
پس از ۱۲ ماه، عملکرد شناختی همه شرکت‌کنندگان دوباره ارزیابی شد. نتایج نشان داد در هر سه گروه بهبودهایی مشاهده شده است.
در گروه نخست که نقش گروه کنترل را داشت، حدود ۲۸ درصد افراد دیگر نشانه‌ای از اختلال شناختی نداشتند. این رقم در گروه دوم اندکی کمتر از ۳۳ درصد و در گروه سوم حدود ۳۲ درصد بود.
دو گروهی که علاوه بر توصیه‌های معمول، از ابزارهای دیجیتال و حمایت بیشتر برخوردار بودند، در امتیاز آزمون شناختی نیز بهبودهای کوچکی نسبت به گروه نخست نشان دادند. در گروه دریافت‌کننده حمایت اضافی، تعداد افرادی که دچار اختلال شناختی خفیف بودند حدود ۸ درصد کمتر از گروه کنترل بود. همچنین در میان افرادی که در آغاز مطالعه دچار اختلال شناختی بودند، تعداد موارد اختلال شناختی شدید حدود ۱۸ درصد کمتر گزارش شد.
مطالعه، موسیقی و فعالیت اجتماعی چه نقشی دارند؟
فعالیت‌هایی مانند خواندن کتاب، حل جدول و پازل، بازی‌های فکری، گوش دادن به موسیقی، نواختن ساز، دیدار با دوستان، شرکت در گروه‌های اجتماعی و یادگیری مهارت یا زبان جدید، همگی می‌توانند مغز را درگیر کنند.
پژوهشگران معتقدند از آنجا که شرکت‌کنندگان در آغاز مطالعه نیز رژیم غذایی نسبتاً سالمی داشتند و از نظر بدنی فعال بودند، بخشی از تغییرات مشاهده‌شده ممکن است با افزایش فعالیت‌های تحریک‌کننده شناختی مرتبط باشد.
با این حال، این نتیجه به معنای آن نیست که یک فعالیت مشخص می‌تواند به‌تنهایی از زوال شناختی یا زوال عقل جلوگیری کند. یافته‌ها بیشتر نشان می‌دهند که درگیر نگه داشتن ذهن از طریق مجموعه‌ای از فعالیت‌های روزمره می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی حمایت‌کننده از سلامت مغز باشد.
چرا نتایج مطالعه باید با احتیاط تفسیر شود؟
پژوهشگران چند محدودیت مهم را نیز مطرح کرده‌اند. نخست اینکه گروه اول یک گروه کنترل کاملاً کلاسیک نبود. افراد این گروه نیز درباره سلامت مغز آموزش دریافت کردند، عملکرد شناختی‌شان سنجیده شد و درباره فعالیت‌های ذهنی روزانه از آنها سؤال شد. همین فرایند ممکن است باعث شده باشد برخی از آنها رفتار خود را تغییر دهند.
بنابراین، مقایسه میان گروه‌ها نمی‌تواند اثر خالص یک مداخله را به همان شکلی که در یک کارآزمایی با گروه کنترل بدون مداخله سنجیده می‌شود، مشخص کند.
محدودیت دیگر این است که هنوز تحلیل کاملی انجام نشده تا مشخص شود دقیقاً کدام عوامل بیشترین نقش را در تغییرات مشاهده‌شده داشته‌اند. همچنین برای مشخص شدن اینکه این فعالیت‌ها در بلندمدت چه اثری بر سلامت شناختی و خطر ابتلا به زوال عقل دارند، به پیگیری طولانی‌تر نیاز است.
مغز در سالمندی همچنان توانایی یادگیری دارد
این مطالعه به مجموعه‌ای از پژوهش‌های قبلی اضافه می‌شود که نشان داده‌اند تمرین‌های شناختی و تغییرات سبک زندگی می‌توانند با بهبود برخی جنبه‌های عملکرد شناختی همراه باشند. اهمیت مطالعه جدید در مقیاس بزرگ آن و تمرکز بر فعالیت‌های ساده‌ای است که می‌توان آنها را در زندگی روزمره انجام داد.
پیام اصلی پژوهش این است که توانایی یادگیری و سازگاری مغز با افزایش سن کاملاً از بین نمی‌رود. مطالعه، معاشرت، موسیقی، بازی‌های فکری و یادگیری مهارت‌های تازه می‌توانند راه‌هایی ساده برای فعال نگه داشتن ذهن باشند؛ هرچند میزان تأثیر آنها و نقش دقیق هر فعالیت نیازمند بررسی‌های طولانی‌تر است.
برای آگاهی از تازه‌ترین مطالب علمی و سلامت، به آماج مراجعه کنید.
