به نقل از آماج، یک مطالعه جدید نشان می‌دهد فضانوردانی که مأموریت‌های فضایی بیش از ۹۰ روز را پشت سر می‌گذارند، پس از بازگشت با نرخ بالاتری از شکستگی لگن مواجه می‌شوند؛ موضوعی که اهمیت بررسی دقیق‌تر سلامت استخوان‌ها پس از سفرهای طولانی به فضا را نشان می‌دهد.
نتایج این پژوهش که در مجله Mayo Clinic Proceedings منتشر شده، نشان می‌دهد آسیب‌های اسکلتی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در محیط ریزگرانش ممکن است پیامدهایی فراتر از دوران حضور فضانورد در فضا داشته باشد.
ریزگرانش چگونه استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
کاهش بار مکانیکی روی بدن در محیط ریزگرانش باعث می‌شود عضلات و استخوان‌ها بخشی از فشار معمول زندگی روی زمین را تجربه نکنند. در نتیجه، کاهش توده استخوانی و عضلانی از پیامدهای شناخته‌شده سفرهای فضایی است و می‌تواند استخوان‌ها را در برابر آسیب و شکستگی آسیب‌پذیرتر کند.
اهمیت این موضوع با توجه به برنامه‌های آینده اکتشافات فضایی بیشتر شده است. مأموریت‌های طولانی‌تر، فعالیت‌های تجاری در مدار پایین زمین و برنامه‌های بازگشت انسان به ماه و در نهایت سفر به مریخ، به معنای افزایش مدت حضور انسان در محیط‌هایی است که فشار متفاوتی بر سیستم اسکلتی وارد می‌کنند.
ژان دی. سیبونگا، پژوهشگر اصلی این مطالعه در مرکز فضایی جانسون ناسا، تأکید کرده است که افراد معمولاً کاهش توده استخوانی را احساس نمی‌کنند. بنابراین ممکن است فضانورد پس از بازگشت و احساس بهبودی، فعالیت‌های بدنی سنگین را از سر بگیرد؛ در حالی که استخوان‌های او هنوز به شرایط پیش از پرواز بازنگشته باشند.
مأموریت‌های بیش از ۹۰ روز و افزایش شکستگی لگن
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، اطلاعات مربوط به شکستگی‌های گزارش‌شده توسط فضانوردان آمریکایی در معاینات پزشکی سالانه را بررسی کردند و برای تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی احتمالاتی بیزی استفاده کردند.
نتایج نشان داد نرخ کلی بروز همه انواع شکستگی‌ها در میان فضانوردان افزایش معناداری نداشت؛ با این حال، شکستگی لگن در افرادی که مأموریت‌های فضایی بیش از ۹۰ روز داشتند، با نرخ بالاتری مشاهده شد.
نکته قابل توجه این بود که شکستگی‌های لگن در این گروه در سنین پایین‌تری نسبت به آنچه در جمعیت غیرفضانورد انتظار می‌رود رخ داده بود. همچنین نرخ این شکستگی‌ها در مقایسه با دوره پیش از مأموریت‌های طولانی یا فضانوردانی که سابقه حضور در فضا نداشتند، بیشتر بود.
متیو تی. دریک، از پژوهشگران حوزه غدد و بیماری‌های متابولیک استخوان و یکی از نویسندگان مقاله همراه این پژوهش، یادآور شده است که اندازه کوچک گروه فضانوردان و نادر بودن مأموریت‌های فضایی، بررسی آماری دقیق آثار سفر فضایی بر استخوان‌ها را دشوار می‌کند.
شکستگی زودهنگام؛ زنگ خطری برای سلامت بلندمدت استخوان
پژوهشگران معتقدند مشاهده شکستگی لگن در سنین پایین‌تر پس از مأموریت‌های طولانی، شواهد بالینی مهمی درباره پیامدهای احتمالی کاهش توده استخوانی ناشی از سفر فضایی ارائه می‌کند.
با این حال، یافته‌های مطالعه به این معنا نیست که هر فضانورد پس از یک مأموریت طولانی دچار شکستگی خواهد شد. بلکه نتایج از افزایش نرخ شکستگی لگن در گروه مورد بررسی حکایت دارد و نشان می‌دهد ارزیابی سلامت استخوان پس از بازگشت از مأموریت باید با دقت بیشتری انجام شود.
ناسا به دنبال تصویری دقیق‌تر از وضعیت استخوان فضانوردان
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، گسترش برنامه پایش سلامت استخوان فضانوردان فراتر از اندازه‌گیری تراکم مواد معدنی استخوان با روش سنجش تراکم استخوان است.
ناسا اخیراً استفاده از اسکن‌های توموگرافی کامپیوتری کمی یا QCT را پیش و پس از سفر فضایی آغاز کرده است. این روش می‌تواند اطلاعات جزئی‌تری درباره بخش‌های مختلف استخوان ارائه دهد و به متخصصان کمک کند بررسی کنند آیا ساختار استخوان پس از بازگشت واقعاً به وضعیت پیش از پرواز نزدیک شده است یا خیر.
این ارزیابی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است فضانورد در ظاهر احساس بهبودی کامل داشته باشد، اما استخوان‌های او هنوز به مقاومت و شرایط پیش از مأموریت نرسیده باشند. در چنین شرایطی، بازگشت سریع به فعالیت‌های فیزیکی سنگین می‌تواند فشار بیشتری بر استخوان‌های آسیب‌پذیر وارد کند.
ورزش، دارو و تغذیه؛ راهکارهای احتمالی برای محافظت از استخوان
پژوهشگران بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه برای حفظ سلامت اسکلتی فضانوردان از پیش از آغاز مأموریت تأکید دارند. شناخت دقیق‌تر تغییرات ایجادشده در توده، تراکم، ساختار و ریزساختار استخوان می‌تواند به تعیین مؤثرترین روش‌های مقابله با این آسیب‌ها کمک کند.
از جمله گزینه‌هایی که برای بررسی بیشتر مطرح شده‌اند می‌توان به برنامه‌های ورزشی، مداخلات دارویی و اصلاحات تغذیه‌ای اشاره کرد. با این حال، تعیین اینکه کدام روش یا ترکیبی از روش‌ها برای کاهش خطر شکستگی پس از مأموریت‌های طولانی مناسب‌تر است، به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
چرا این یافته برای سفر به ماه و مریخ مهم است؟
با طولانی‌تر شدن مأموریت‌های فضایی، سلامت استخوان به یکی از موضوعات مهم برای سفرهای آینده تبدیل می‌شود. مأموریت‌هایی که ماه‌ها یا حتی بیشتر طول می‌کشند، می‌توانند فرصت بیشتری برای کاهش توده استخوانی ایجاد کنند و در نتیجه، نیاز به پایش دقیق‌تر وضعیت اسکلتی فضانوردان را افزایش دهند.
بنابراین، محافظت از استخوان‌ها فقط مسئله‌ای مربوط به دوران حضور در فضا نیست؛ بلکه بازگشت ایمن به زمین و ادامه فعالیت‌های روزمره نیز به میزان بازیابی سیستم اسکلتی وابسته است. مطالعه جدید بر همین ضرورت تأکید دارد و نشان می‌دهد برنامه‌ریزی برای مأموریت‌های طولانی آینده باید سلامت استخوان را در تمام مراحل، از پیش از پرواز تا مدت‌ها پس از بازگشت، در نظر بگیرد.
برای دنبال کردن تازه‌ترین مطالب علمی درباره سلامت، فضا و فناوری، به آماج مراجعه کنید.
