سبز شدن آب استخر یکی از مشکلات رایج در نگهداری استخر های خانگی و عمومی است. این تغییر رنگ معمولاً به دلیل رشد جلبک ها اتفاق می‌افتد؛ اما همیشه نمی توان جلبک را عامل اصلی دانست. گاهی وجود فلزات محلول مانند مس، کاهش کلر آزاد یا اختلال در سیستم تصفیه نیز باعث تغییر رنگ آب می‌شوند. برای رفع این مشکل، ابتدا باید علت آن مشخص شود و سپس با توجه به وضعیت شیمیایی آب و عملکرد تجهیزات، اقدامات مناسب انجام گیرد.
سبز شدن آب استخر به چه علت اتفاق می‌افتد؟
طبق تحربه کارشناس تاسیسات استخر در کرج ، رایج ترین علت سبز شدن آب استخر، رشد و تکثیر جلبک های میکروسکوپی است. این موجودات ممکن است از طریق هوا، آب ورودی، وسایل شنا یا تجهیزات آلوده وارد استخر شوند. اگر میزان مواد ضدعفونی کننده کافی نباشد و شرایط مناسبی برای رشد جلبک‌ها وجود داشته باشد، آن‌ها به سرعت تکثیر می‌شوند و رنگ آب را تغییر می دهند.
البته عوامل دیگری نیز می‌توانند در این وضعیت نقش داشته باشند. کاهش کلر آزاد، تنظیم نبودن pH، ضعف گردش آب و وجود فلزات محلول از جمله مواردی هستند که باید هنگام بررسی علت سبز شدن آب استخر در نظر گرفته شوند.
۱. کاهش میزان کلر آزاد آب
کلر یکی از اصلی ترین مواد ضدعفونی‌کننده آب استخر است و به کنترل رشد جلبک ها و میکروارگانیسم‌ها کمک می‌کند. زمانی که میزان کلر آزاد کاهش پیدا می‌کند، توانایی آب برای مقابله با آلودگی ها کمتر می‌شود و جلبک ها فرصت رشد پیدا می‌کنند.
تابش نور خورشید، افزایش تعداد شناگران، ورود مواد آلی و آلودگی های محیطی و مصرف نامناسب مواد شیمیایی می‌توانند باعث کاهش کلر مؤثر شوند. به همین دلیل، میزان کلر باید به‌صورت منظم با کیت یا تجهیزات آزمایش آب اندازه گیری شود. بوی شدید کلر نیز معیار قابل اعتمادی برای تشخیص مقدار کلر آزاد نیست.
۲. تنظیم نبودن pH آب استخر
pH یکی از مهم ترین شاخص های شیمیایی آب استخر است و بر عملکرد کلر تأثیر می گذارد. هنگامی که pH بیش از اندازه بالا باشد، بخشی از قدرت ضد عفونی کنندگی کلر کاهش پیدا می‌کند و کنترل جلبک‌ها دشوارتر می‌شود. یک کارشناس مرکز خرید کلر استخر کرج می گوید ، محدوده توصیه شده pH برای آب استخر معمولاً بین ۷ تا ۷.۸ است. پایین بودن بیش از حد این مقدار نیز می‌تواند به خوردگی تجهیزات و آسیب به سطوح استخر منجر شود. بنابراین تنظیم pH باید بر اساس نتیجه آزمایش آب انجام شود، نه با افزودن حدسی مواد شیمیایی.
۳. عملکرد نامناسب پمپ و فیلتر تصفیه
سیستم تصفیه وظیفه گردش آب و جداسازی ذرات معلق و آلودگی ها را بر عهده دارد. اگر پمپ به درستی کار نکند، فیلتر مسدود شده باشد یا گردش آب در بخش‌هایی از استخر کافی نباشد، احتمال تجمع آلودگی و رشد جلبک افزایش پیدا می‌کند.
نقاطی مانند گوشه‌ها، پله ها و بخش هایی که جریان آب ضعیفی دارند، بیشتر در معرض تجمع جلبک هستند. به همین دلیل، حتی با وجود استفاده از کلر، اختلال در سیستم گردش آب می‌تواند روند پاک‌سازی استخر را دشوار کند.
۴. ورود آلودگی ها و مواد مغذی به آب
گرد و غبار، برگ درختان، خاک، بقایای مواد آلی و آلودگی هایی که همراه شناگران وارد آب می شوند، می توانند شرایط رشد جلبک ها را فراهم کنند. این مسئله در استخر های روباز اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا آب به‌طور مستقیم در معرض عوامل محیطی قرار می‌گیرد.
دمای بالاتر آب و تابش نور خورشید نیز می توانند رشد جلبک‌ها را تسریع کنند. در نتیجه، استخر هایی که به طور منظم تمیز نمی‌شوند یا برنامه مشخصی برای ضدعفونی و تصفیه ندارند، بیشتر در معرض سبز شدن آب قرار می‌گیرند.
۵. وجود فلزات محلول مانند مس و آهن
گاهی تغییر رنگ آب به سبز یا سبز متمایل به آبی، ناشی از وجود فلزات محلول است و ارتباط مستقیمی با رشد جلبک ندارد. مس موجود در آب ورودی یا ناشی از خوردگی برخی تجهیزات می‌تواند در شرایط اکسید شدن باعث تغییر رنگ آب و ایجاد لکه روی سطوح شود. اگر آب استخر سبز شده اما دیواره ها و کف آن حالت لزج ندارند، بهتر است احتمال وجود فلزات نیز بررسی شود. در این شرایط، افزودن کلر بیشتر بدون آزمایش آب ممکن است مشکل را برطرف نکند و حتی باعث تشدید تغییر رنگ شود.
روش های اصولی رفع سبز شدن آب استخر
برای برطرف کردن سبزی آب، ابتدا باید مشخص شود که علت آن رشد جلبک است یا وجود فلزات و اختلالات شیمیایی. پس از تشخیص، می‌توان مراحل پاک‌سازی را متناسب با شرایط استخر انجام داد.
۱. آزمایش آب و بررسی پارامترهای شیمیایی
اولین اقدام، اندازه گیری کلر آزاد و pH است. در صورت امکان، قلیائیت کل و میزان اسید سیانوریک نیز باید بررسی شوند؛ زیرا این پارامترها بر تعادل آب و عملکرد کلر تأثیر می‌گذارند. اگر احتمال وجود فلزات مطرح باشد، آزمایش مس و آهن نیز ضروری است. نتایج آزمایش مشخص می‌کنند که چه نوع اصلاحی برای آب لازم است و از مصرف بی دلیل مواد شیمیایی جلوگیری می‌کنند.
۲. تمیز کردن دیواره ها و کف استخر
اگر رشد جلبک عامل تغییر رنگ آب باشد، باید دیواره ها، کف و گوشه های استخر با برس مناسب تمیز شوند. برس‌کشی به جدا شدن لایه‌های جلبک از سطوح کمک می‌کند و تماس مواد ضدعفونی‌کننده با آن‌ها را بهبود می‌بخشد. برگ‌ها، حشرات و سایر آلودگی های قابل مشاهده نیز باید با ابزار مناسب جمع‌آوری شوند. تمیزکاری فیزیکی بخش مهمی از فرایند رفع جلبک است و نباید تنها به افزودن کلر اکتفا کرد.
۳. تنظیم pH و انجام کلر زنی شوک
پس از بررسی وضعیت آب، در صورت نیاز باید pH در محدوده مناسب تنظیم شود. اگر رشد جلبک تأیید شده باشد، ممکن است کلرزنی شوک برای از بین بردن آلودگی ضروری باشد. مقدار کلر مورد نیاز به حجم آب، میزان آلودگی، غلظت محصول و شرایط شیمیایی استخر بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای تمام استخرها یک مقدار ثابت تعیین کرد. دستورالعمل سازنده و نتایج آزمایش آب باید مبنای محاسبه میزان مصرف باشند.
۴. راه اندازی و بررسی سیستم تصفیه
پس از انجام عملیات ضدعفونی، سیستم گردش آب باید مطابق دستورالعمل سازنده به فعالیت خود ادامه دهد تا ذرات جلبک و آلودگی‌های باقی‌مانده از آب جدا شوند. در این مرحله باید عملکرد پمپ، فشار فیلتر و وضعیت مسیرهای گردش آب بررسی شود. در فیلترهای شنی، ممکن است به دلیل تجمع ذرات و آلودگی‌ها، انجام بک‌واش ضروری باشد. شست و شوی فیلتر باید متناسب با نوع دستگاه و شرایط کاری آن انجام شود.
۵. آزمایش مجدد آب پیش از استفاده از استخر
پس از پاک‌سازی، باید دوباره میزان کلر آزاد و pH اندازه گیری شوند. شفاف شدن آب به تنهایی به معنی ایمن بودن آن نیست؛ زیرا ممکن است آب ظاهر مناسبی داشته باشد اما پارامترهای ضدعفونی هنوز در محدوده مطلوب قرار نگرفته باشند.
تا زمانی که شرایط شیمیایی و بهداشتی آب تأیید نشده است، نباید از استخر استفاده شود. همچنین در تمام مراحل کار باید از مخلوط کردن کلر با سایر مواد شیمیایی خودداری کرد؛ زیرا برخی ترکیبات می توانند واکنش های خطرناک ایجاد کنند.
چگونه از سبز شدن دوباره آب استخر جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از رشد جلبک معمولاً ساده‌تر و کم هزینه تر از پاک‌سازی استخری است که آب آن کاملاً سبز شده است. برای کاهش احتمال تکرار این مشکل، رعایت چند نکته ضروری است:
• کنترل منظم کلر و pH : میزان کلر آزاد و pH باید متناسب با شرایط استخر و دفعات استفاده از آن اندازه‌گیری شوند.
• بررسی عملکرد پمپ و فیلتر: سیستم گردش و تصفیه باید متناسب با حجم آب استخر کار کند و هرگونه افت عملکرد آن به‌موقع برطرف شود.
• تمیز کردن سطوح : برس کشی منظم دیواره‌ها و کف به جلوگیری از تشکیل لایه‌های جلبکی کمک می‌کند.
• جمع آوری آلودگی های محیطی: برگ، خاک و سایر مواد خارجی باید مرتب از سطح و کف استخر خارج شوند.
• استفاده اصولی از مواد شیمیایی: کلر و تنظیم‌کننده‌های pH باید بر اساس آزمایش آب و دستورالعمل سازنده مصرف شوند.
• بررسی دوره‌ای کیفیت آب ورودی: در مناطقی که احتمال وجود فلزات در آب وجود دارد، بررسی ترکیبات آب ورودی نیز اهمیت دارد.
توصیه آخر
سبز شدن آب استخر معمولاً به دلیل رشد جلبک ها و کاهش اثر مواد ضدعفونی کننده اتفاق می‌افتد؛ اما وجود فلزات محلول نیز می‌تواند در بعضی شرایط باعث تغییر رنگ آب شود. بنابراین پیش از افزودن مواد شیمیایی، باید علت اصلی مشکل مشخص شود.
اندازه گیری کلر و pH، تمیز کردن سطوح، کلرزنی اصولی و اطمینان از عملکرد مناسب پمپ و فیلتر، مهم ترین اقدامات برای رفع این مشکل هستند. همچنین نگهداری منظم آب و تجهیزات می تواند احتمال رشد مجدد جلبک ها را کاهش دهد و کیفیت آب استخر را در شرایط مناسب حفظ کند.
