به گزارش آماج، نوشیدن قهوه برای بسیاری از افراد بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه روزانه است؛ عادتی که علاوه بر افزایش انرژی و کاهش خواب‌آلودگی، می‌تواند فوایدی برای سلامت مغز، قلب و کبد داشته باشد. متخصصان تغذیه می‌گویند مصرف متعادل قهوه ممکن است با کاهش خطر ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن و حتی افزایش طول عمر ارتباط داشته باشد؛ بااین‌حال، زیاده‌روی در مصرف کافئین می‌تواند عوارضی مانند اضطراب، اختلال خواب و افزایش ضربان قلب ایجاد کند.
در این مطلب، بر اساس دیدگاه متخصصان تغذیه و پژوهش‌های علمی، مهم‌ترین تأثیرات نوشیدن روزانه قهوه و مقدار مناسب مصرف آن را بررسی می‌کنیم.
۱. افزایش هوشیاری و کاهش خستگی
یکی از شناخته‌شده‌ترین فواید قهوه، افزایش هوشیاری و کمک به کاهش احساس خستگی است. کافئین موجود در قهوه یک محرک طبیعی سیستم عصبی مرکزی محسوب می‌شود که می‌تواند فعالیت مغز را برای مدتی افزایش دهد.
کافئین با مسدود کردن عملکرد آدنوزین، ماده‌ای شیمیایی در مغز که پیام خستگی و خواب‌آلودگی را منتقل می‌کند، باعث می‌شود فرد احساس بیداری بیشتری داشته باشد.
به گفته متخصصان، مصرف متعادل کافئین ممکن است برخی جنبه‌های عملکرد شناختی، از جمله توجه و سرعت واکنش را بهبود دهد؛ این اثر به‌ویژه زمانی محسوس‌تر است که فرد از قبل خسته باشد.
بااین‌حال، قهوه می‌تواند سیگنال‌های گرسنگی را نیز موقتاً کاهش دهد. به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌کنند قهوه را همراه غذا مصرف کنید و آن را جایگزین وعده غذایی نکنید؛ زیرا کاهش احساس گرسنگی لزوماً به معنای تأمین انرژی مورد نیاز بدن نیست.
۲. کمک به سلامت مغز و بهبود خلق‌وخو
قهوه علاوه بر افزایش هوشیاری، ممکن است بر خلق‌وخو و عملکرد مغز نیز تأثیر مثبت داشته باشد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف متعادل کافئین می‌تواند با کاهش خطر یا شدت علائم افسردگی و بهبود سلامت روان ارتباط داشته باشد.
یکی از توضیحات احتمالی برای این اثر، تأثیر کافئین بر فعالیت انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین است. دوپامین و سروتونین در تنظیم خلق‌وخو، انگیزه و احساس پاداش نقش دارند.
از سوی دیگر، قهوه ممکن است به بهبود تمرکز در انجام وظایف کوتاه‌مدت کمک کند؛ اما نباید انتظار داشت که مصرف آن به‌تنهایی عملکرد شناختی را در همه شرایط افزایش دهد.
برخی پژوهش‌ها همچنین ارتباط احتمالی مصرف قهوه با کاهش خطر بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون را مطرح کرده‌اند. بااین‌حال، این یافته‌ها به معنای اثبات نقش درمانی قهوه نیستند.
۳. حمایت از سلامت قلب و کاهش خطر سکته مغزی
بر اساس مجموعه‌ای از مطالعات، مصرف متعادل قهوه با کاهش خطر برخی بیماری‌های مزمن، از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، ارتباط دارد.
برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که به‌طور منظم قهوه می‌نوشند، ممکن است کمتر در معرض سکته مغزی قرار بگیرند. همچنین در بعضی مطالعات، مصرف روزانه حداکثر سه فنجان قهوه با شاخص‌های بهتر اندازه و عملکرد قلب همراه بوده است.
البته قهوه به‌تنهایی تضمین‌کننده سلامت قلب نیست. رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و نوشیدن آب به میزان مناسب همچنان پایه‌های اصلی حفظ سلامت قلب و عروق هستند.
۴. کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲
یکی دیگر از فواید احتمالی مصرف منظم قهوه، ارتباط آن با کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ است.
برخی مطالعات نشان می‌دهند مصرف قهوه می‌تواند با بهبود حساسیت به انسولین و کاهش احتمال ابتلا به این بیماری همراه باشد. حساسیت مناسب به انسولین به بدن کمک می‌کند قند خون را بهتر تنظیم کند.
بااین‌حال، متخصصان تأکید می‌کنند که این پژوهش‌ها عمدتاً ارتباط میان مصرف قهوه و کاهش خطر بیماری را نشان می‌دهند و لزوماً رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کنند. بنابراین، قهوه نباید جایگزین تغذیه سالم، کنترل وزن و فعالیت بدنی شود.
۵. کمک به کاهش خطر بیماری‌های کبدی
کبد یکی دیگر از اندام‌هایی است که ممکن است از مصرف متعادل قهوه سود ببرد. برخی مطالعات نشان داده‌اند نوشیدن منظم قهوه با بهبود اکسیداسیون چربی و کاهش خطر تجمع چربی در کبد ارتباط دارد.
همچنین در پژوهش‌های مختلف، مصرف قهوه با کاهش احتمال ابتلا به کبد چرب و سیروز کبدی مرتبط دانسته شده است.
این یافته‌ها نشان می‌دهند قهوه ممکن است بخشی از یک الگوی زندگی سالم برای حمایت از سلامت کبد باشد؛ اما به‌هیچ‌وجه جایگزین تشخیص پزشکی یا درمان بیماری‌های کبدی نیست.
۶. مقابله با التهاب و آسیب سلولی
قهوه حاوی ترکیبات گیاهی متعددی به نام پلی‌فنول‌هاست که خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی دارند. یکی از مهم‌ترین گروه‌های این ترکیبات، اسیدهای کلروژنیک هستند.
پلی‌فنول‌ها در مواد غذایی مختلفی مانند میوه‌ها، سبزیجات، چای و قهوه وجود دارند و می‌توانند به مقابله با آسیب سلولی ناشی از فرایندهای اکسیداتیو کمک کنند.
متخصصان معتقدند آنتی‌اکسیدان‌های موجود در قهوه ممکن است با سلامت متابولیک بهتر، محافظت از قلب و برخی آثار محافظتی عصبی ارتباط داشته باشند.
در یک بررسی پژوهشی نیز شواهدی از ارتباط مصرف قهوه با کاهش خطر افت عملکرد شناختی، سکته مغزی، زوال عقل و برخی انواع سرطان گزارش شده است. البته این نتایج به معنای آن نیست که قهوه می‌تواند به‌تنهایی از بروز این بیماری‌ها جلوگیری کند یا آن‌ها را درمان کند.
۷. ارتباط مصرف قهوه با افزایش طول عمر
برخی پژوهش‌ها ارتباط میان مصرف روزانه قهوه و کاهش احتمال مرگ‌ومیر را بررسی کرده‌اند.
در یکی از مطالعات، افرادی که روزانه حدود ۱.۵ تا ۳.۵ فنجان قهوه می‌نوشیدند، حتی در صورت افزودن یک قاشق شکر، در طول دوره بررسی تا ۳۰ درصد کمتر از افرادی که قهوه مصرف نمی‌کردند، در معرض مرگ قرار داشتند.
بااین‌حال، این مطالعه تمام عوامل مؤثر بر طول عمر، مانند میزان فعالیت بدنی و کیفیت رژیم غذایی را در نظر نگرفته بود. بنابراین نمی‌توان کاهش خطر مرگ‌ومیر را صرفاً به نوشیدن قهوه نسبت داد.
روزانه چه مقدار قهوه بنوشیم؟
میزان مناسب مصرف قهوه به مقدار کافئین آن و شرایط جسمی هر فرد بستگی دارد. بر اساس توصیه سازمان غذا و داروی آمریکا و سازمان ایمنی غذای اروپا، دریافت حداکثر ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولاً نگرانی ایمنی ایجاد نمی‌کند.
این مقدار تقریباً معادل چهار فنجان قهوه فیلتری با حجم ۲۳۷ میلی‌لیتر است؛ البته میزان کافئین قهوه می‌تواند با توجه به نوع دانه، روش دم‌آوری، اندازه فنجان و غلظت نوشیدنی تفاوت زیادی داشته باشد.
برای مثال، یک فنجان قهوه غلیظ ممکن است کافئین بیشتری از یک فنجان قهوه رقیق داشته باشد. به همین دلیل، شمارش تعداد فنجان‌ها به‌تنهایی معیار دقیقی برای ارزیابی میزان مصرف کافئین نیست.
زنان باردار باید محدودیت پایین‌تری را در نظر بگیرند و درباره مقدار مناسب مصرف کافئین با پزشک خود مشورت کنند. همچنین افرادی که دارو مصرف می‌کنند یا به کافئین حساسیت بیشتری دارند، ممکن است به مقدار کمتری نیاز داشته باشند.
عوارض نوشیدن بیش از حد قهوه چیست؟
مصرف بیش از اندازه کافئین می‌تواند به‌جای افزایش انرژی، مشکلاتی برای بدن ایجاد کند. از جمله عوارض احتمالی زیاده‌روی در نوشیدن قهوه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- لرزش و بی‌قراری
- افزایش اضطراب و احساس تنش
- افزایش ضربان قلب
- اختلال در خواب و دشواری به خواب رفتن
- ناراحتی‌های گوارشی
میزان تحمل کافئین در افراد یکسان نیست و عواملی مانند وزن بدن، سوخت‌وساز، داروهای مصرفی و حساسیت فردی بر واکنش بدن تأثیر می‌گذارند.
به همین دلیل، بهتر است به نشانه‌های بدن توجه کنید. اگر پس از نوشیدن قهوه دچار تپش قلب، اضطراب یا اختلال خواب می‌شوید، کاهش مقدار مصرف یا تغییر زمان نوشیدن آن می‌تواند مفید باشد.
جمع‌بندی؛ قهوه مفید است، اما مصرف متعادل اهمیت دارد
نوشیدن روزانه قهوه در حد متعادل می‌تواند به افزایش هوشیاری، بهبود تمرکز و خلق‌وخو و حمایت از سلامت قلب، مغز و کبد کمک کند. همچنین پژوهش‌ها ارتباط احتمالی مصرف قهوه با کاهش خطر دیابت نوع ۲ و برخی بیماری‌های مزمن را نشان داده‌اند.
بااین‌حال، فواید احتمالی قهوه به معنای ضرورت مصرف آن برای همه افراد نیست. مقدار مناسب کافئین به شرایط جسمی و میزان تحمل هر فرد بستگی دارد و مصرف بیش از حد آن می‌تواند باعث اضطراب، تپش قلب و اختلال خواب شود.
برای مطالعه تازه‌ترین مطالب علمی، سلامت و سبک زندگی، گزارش‌های بیشتر را در آماج دنبال کنید.
