به گزارش آماج، زندگی با دیابت تنها به کنترل قند خون و مصرف منظم دارو محدود نمیشود؛ این بیماری میتواند فشار روانی قابلتوجهی نیز به همراه داشته باشد. پژوهشها نشان میدهند مسئولیتهای روزمره مدیریت دیابت، از پایش مداوم قند خون و انتخاب مواد غذایی تا فعالیت بدنی و مصرف دارو، ممکن است به خستگی ذهنی، اضطراب و حتی افسردگی منجر شوند.
کارشناسان سلامت روان تأکید میکنند که فشار عاطفی ناشی از زندگی با دیابت باید بهعنوان بخشی از مراقبتهای پزشکی مورد توجه قرار گیرد. انجمن دیابت آمریکا نیز توصیه کرده است حمایت از سلامت روان از زمان تشخیص بیماری، در برنامه مراقبتی بیماران گنجانده شود.
چرا مدیریت دیابت فشار روانی ایجاد میکند؟
افراد مبتلا به دیابت هر روز باید مجموعهای از تصمیمها و اقدامات را مدیریت کنند. مصرف دارو در زمان مناسب، اندازهگیری قند خون، انتخاب وعدههای غذایی، کنترل میزان مصرف کربوهیدرات و اختصاص زمان کافی به فعالیت بدنی، بخشی از مسئولیتهای مستمر این بیماران است.
تصمیمگیری درباره غذا یکی از دشوارترین بخشهای مراقبت روزانه از دیابت محسوب میشود. فرد باید بهطور مداوم ترکیب مواد غذایی، اندازه وعدهها و تأثیر خوراکیها بر قند خون را در نظر بگیرد. تکرار این تصمیمها میتواند به خستگی ذهنی و احساس فرسودگی منجر شود.
علاوه بر این، مدیریت بیماری به تواناییهای شناختی مانند برنامهریزی، تمرکز، حافظه و کنترل رفتار نیاز دارد. این مهارتها در عملکرد اجرایی مغز نقش دارند؛ درحالیکه خود دیابت نیز ممکن است در طول زمان بر عملکرد شناختی تأثیر بگذارد. پیشرفت بیماری و افزایش تعداد اقدامات درمانی موردنیاز، فشار روانی را بیشتر میکند.
فشار روانی ناشی از دیابت چقدر شایع است؟
یکی از مشکلات مهم بیماران، پدیدهای است که با عنوان «پریشانی یا فشار روانی ناشی از دیابت» شناخته میشود. این وضعیت به احساس نگرانی، خستگی، درماندگی و فشار عاطفی مرتبط با مسئولیتهای مداوم کنترل بیماری اشاره دارد و لزوماً به معنای ابتلا به یک اختلال روانپزشکی نیست.
بر اساس آمارهای گزارششده درباره بیماران آمریکایی، بیش از ۲۰ تا ۳۰ درصد افراد مبتلا به دیابت درجاتی از این فشار روانی را تجربه میکنند. این وضعیت با افزایش سطح هموگلوبین گلیکوزیله یا A1C، پایبندی کمتر به مصرف دارو و کاهش کیفیت عادتهای غذایی و ورزشی ارتباط دارد.
افسردگی نیز در میان مبتلایان به دیابت شیوع قابلتوجهی دارد. برآوردها نشان میدهند حدود یک نفر از هر چهار بیمار ممکن است افسردگی بالینی را تجربه کند؛ نرخی که تقریباً دو برابر میزان گزارششده در جمعیت عمومی است. افسردگی در این افراد همچنین با افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی و مرگومیر ارتباط دارد.
چرا سلامت روان در کنترل دیابت اهمیت دارد؟
فشار روانی درماننشده میتواند انجام اقداماتی را که برای کنترل دیابت ضروری هستند، دشوار کند. فردی که از نظر ذهنی و عاطفی فرسوده شده است، ممکن است در مصرف منظم دارو، اندازهگیری قند خون یا رعایت برنامه غذایی با مشکل مواجه شود.
به همین دلیل، درمان دیابت بدون توجه به وضعیت روانی بیمار ممکن است تنها بخشی از نیازهای او را پوشش دهد. کنترل این بیماری علاوه بر مداخلات پزشکی، به حمایت عاطفی، آموزش و ایجاد شرایطی نیاز دارد که بیمار بتواند مسئولیتهای روزمره خود را با فشار کمتری انجام دهد.
پزشکان چگونه میتوانند به کاهش فشار روانی بیماران کمک کنند؟
پزشکان و متخصصان مراقبت از دیابت میتوانند با ایجاد فضایی همدلانه، به بیماران کمک کنند درباره نگرانیها و دشواریهای خود صحبت کنند. پرسیدن سؤالهای باز، گوش دادن بدون قضاوت و تعیین هدفهای درمانی بهصورت مشترک از جمله راهکارهای پیشنهادی است.
استفاده از تکنیکهای درمان شناختی رفتاری یا CBT نیز میتواند در مدیریت افکار منفی، کاهش اضطراب و اصلاح الگوهای رفتاری مؤثر باشد. در این رویکرد، بیمار یاد میگیرد افکار و واکنشهایی را که مدیریت بیماری را دشوار میکنند، شناسایی و با آنها برخورد مناسبتری داشته باشد.
راهکارهایی برای کاهش فشار ذهنی زندگی با دیابت
بیماران نیز میتوانند با چند تغییر عملی، بخشی از فشار روزمره را کاهش دهند:
- برنامهریزی وعدههای غذایی: آماده کردن برنامه غذایی از قبل، تعداد تصمیمهای لحظهای را کاهش میدهد و رعایت توصیههای تغذیهای را آسانتر میکند.
- تقسیم مسئولیتها: لازم نیست تمام مراحل مدیریت بیماری بهتنهایی انجام شود. کمک گرفتن از اعضای خانواده میتواند بخشی از فشار روزانه را کم کند.
- درخواست حمایت عاطفی: صحبت صریح با نزدیکان درباره نیازها و دشواریهای بیماری، به آنها کمک میکند حمایت مناسبتری ارائه دهند.
- تعیین هدفهای واقعبینانه: تمرکز بر تغییرات کوچک و قابلاجرا بهجای تلاش برای ایجاد چندین تغییر همزمان، میتواند احساس موفقیت و انگیزه را افزایش دهد.
- توجه به نشانههای روانی: احساس غم مداوم، اضطراب، ناامیدی یا ناتوانی در انجام امور روزمره باید با پزشک یا متخصص سلامت روان در میان گذاشته شود.
در نهایت، دیابت بیماریای است که مدیریت آن علاوه بر جسم، ذهن و احساسات فرد را نیز درگیر میکند. توجه به سلامت روان، دریافت حمایت اجتماعی و استفاده از روشهای علمی رواندرمانی میتواند به بهبود کیفیت زندگی و پایبندی بهتر به برنامه درمانی کمک کند. برای دنبال کردن تازهترین مطالب علمی و سلامت، با آماج همراه باشید.




