به نقل از آماج، مرحله دوم طرح «کتابیار تبریز» از ۲۴ آبان ۱۴۰۵ همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی آغاز شده است؛ طرحی که با اختصاص یارانه ۴۰ درصدی خرید کتاب، تلاش میکند هزینه تهیه کتاب را برای شهروندان کاهش دهد و در کنار آن، به رونق اقتصادی کتابفروشیها و حمایت از فعالان حوزه نشر کمک کند.
افزایش قیمت کاغذ، هزینههای تولید و انتشار و رشد بهای تمامشده کتاب در سالهای اخیر، خرید این کالای فرهنگی را برای بسیاری از خانوادهها دشوار کرده است. در چنین شرایطی، بخشی از علاقهمندان به مطالعه به دلیل محدودیتهای اقتصادی، کتاب را از سبد خرید خود کنار گذاشتهاند؛ موضوعی که علاوه بر مخاطبان، کتابفروشان و ناشران را نیز با کاهش تقاضا و مشکلات اقتصادی مواجه کرده است.
افزایش تعداد کتابفروشیهای مشارکتکننده در مرحله دوم کتابیار
طرح کتابیار شهرداری تبریز پس از چند سال وقفه، با سازوکاری جدید و از طریق سامانه مشخص دوباره اجرا شده است. مرحله نخست این دوره با مشارکت ۱۷ کتابفروشی برگزار شد و به گفته فعالان این حوزه، بیش از هفت میلیارد تومان فروش برای کتابفروشیهای مشارکتکننده به همراه داشت.
در مرحله دوم، تعداد کتابفروشیهای حاضر در طرح از ۱۷ به ۲۰ واحد افزایش یافته و افراد ۱۰ سال به بالا نیز امکان استفاده از این تخفیف را پیدا کردهاند. گسترش گروه سنی مشمولان، بهویژه برای تشویق کودکان و نوجوانان به کتابخوانی، از تغییرات این مرحله به شمار میرود.
مرحله دوم کتابیار از ۲۴ آبان آغاز شده و تا ۹ آذرماه ادامه دارد. ثبتنام علاقهمندان نیز از ۱۲ تا ۲۴ آبان از طریق سامانه کتابیار تبریز انجام شده است.
تخفیف ۴۰ درصدی؛ فرصتی برای افزایش خرید کتاب
اصغر عباسپور، مسئول کتابفروشی مولی، در گفتوگو با ایرنا با اشاره به سابقه اجرای این طرح اظهار کرد که کتابیار حدود ۶ یا ۷ سال پیش اجرا شده بود، اما پس از مدتی متوقف شد و اکنون با همکاری شهرداری و سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری تبریز دوباره به جریان افتاده است.
به گفته عباسپور، مرحله نخست اجرای مجدد طرح با استقبال خوبی از سوی کتابفروشیها و شهروندان همراه بود. او تخفیف ۴۰ درصدی را فرصتی برای کاهش بخش قابل توجهی از هزینه خرید کتاب دانست و گفت دانشجویان و افرادی که به دلیل افزایش قیمتها توان خرید کتاب نداشتند، از این برنامه استقبال کردند.
مسئول کتابفروشی مولی معتقد است تخفیف میتواند انگیزه خرید را افزایش دهد و افراد را برای تهیه کتابهای مورد علاقهشان تشویق کند. او همچنین با اشاره به دشواریهای اقتصادی کتابخوانها تأکید کرد که حتی افرادی که علاقه زیادی به مطالعه دارند، در شرایط افزایش هزینههای زندگی با محدودیت مالی برای خرید کتاب روبهرو هستند.
عباسپور کاهش سن مشمولان طرح به ۱۰ سال را اقدامی مثبت دانست و ابراز امیدواری کرد در دورههای آینده، امکان استفاده از این حمایت برای کودکان کمسنتر نیز فراهم شود.
پرداخت بهموقع مطالبات کتابفروشیها و افزایش گردش مالی
عباسپور یکی از نکات مثبت مرحله نخست را پرداخت سریع مبالغ فروش کتابفروشیها از سوی شهرداری عنوان کرد. به گفته او، پرداخت بهموقع مطالبات باعث شد فعالان این حوزه با اطمینان بیشتری طرح را دنبال کنند.
او همچنین تأکید کرد که کتابیار توانسته گردش مالی و رونق بیشتری برای کتابفروشیها ایجاد کند؛ زیرا افزایش قیمت کاغذ و کتاب، فعالیت این واحدها را با رکود مواجه کرده بود و حمایت از خریداران بخشی از این فشار اقتصادی را کاهش داد.
ثبت فروش بیش از هفت میلیارد تومانی در مرحله نخست
محمد زارع، مدیر کتابفروشی شایسته، درباره سابقه این برنامه توضیح داد که در سال ۱۳۹۸ و براساس مصوبه شورای اسلامی شهر تبریز، مقرر شد بخشی از درآمدهای فرهنگی شهر برای حمایت از ناشران، کتابفروشان و کتابخوانها اختصاص یابد. این برنامه در سه دوره اجرا شد، اما پس از شیوع کرونا متوقف ماند.
به گفته زارع، پس از حدود ۶ سال وقفه، با تلاش سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری تبریز سامانهای برای اجرای منظمتر طرح طراحی شد و نخستین دوره جدید کتابیار در اواخر شهریورماه امسال برگزار شد.
زارع آمار مرحله نخست را قابل توجه دانست و اعلام کرد این دوره در مدت ۱۰ روز بیش از هفت میلیارد تومان فروش ثبت کرد. همچنین ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان یارانه به طرح اختصاص یافت و در مجموع هشت هزار و ۵۳۹ جلد کتاب از سوی ۱۷ کتابفروشی منتخب به فروش رسید.
او با اشاره به استقبال شهروندان گفت: به اعتقاد او، حدود ۸۰ درصد خرید کتابها در این مدت به دلیل وجود طرح کتابیار انجام شده است. زارع همچنین میزان تخفیف ۴۰ درصدی این طرح را در مقایسه با تخفیفهای حداکثر ۲۰ درصدی برخی برنامههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امتیازی قابل توجه برای خریداران دانست.
محدودیت استفاده مجدد برای شرکتکنندگان دوره اول
یکی از موضوعاتی که زارع درباره مرحله دوم مطرح کرد، محدودیت استفاده مجدد برای افرادی است که در دوره نخست شرکت کرده و تمام اعتبار اختصاصیافته خود را مصرف کردهاند. به گفته او، این افراد امکان استفاده دوباره از طرح در مرحله دوم را ندارند؛ هرچند استقبال از دوره جدید نیز قابل توجه بوده است.
مدیر کتابفروشی شایسته معتقد است کتابیار میتواند تمام حلقههای زنجیره تولید و عرضه کتاب را منتفع کند. در این سازوکار، ناشر امکان فروش و ادامه فعالیت دارد، توزیعکننده و کتابفروش از گردش مالی بهرهمند میشوند و در نهایت، مخاطب میتواند کتاب مورد علاقه خود را با هزینه کمتری تهیه کند.
او همچنین با اشاره به نیاز دانشجویان به منابع درسی و دانشگاهی، اجرای چنین برنامههایی را برای کمک به تأمین کتابهای موردنیاز این گروه مؤثر دانست. طبق توضیحات ارائهشده، بهجز کتابهای کمکآموزشی، سایر کتابها مشمول تخفیف این طرح میشوند.
چرا استمرار طرح کتابیار اهمیت دارد؟
زارع معتقد است تخفیفهای خرید کتاب در صورت تداوم میتوانند بهتدریج افراد بیشتری را به کتابفروشیها جذب کنند. او حمایت مستقیم مالی از کتابفروشیها را بهتنهایی برای افزایش مطالعه کافی نمیداند و تأکید میکند که طرحهایی مانند کتابیار با حمایت همزمان از ناشر، فروشنده و خریدار، اثر گستردهتری بر چرخه اقتصادی کتاب دارند.
او همچنین پیشنهاد کرده است که این طرح در چهار فصل سال و بهصورت فصلی اجرا شود تا حمایت از بازار کتاب به برنامهای مستمر تبدیل شود و خانوادهها و دانشجویان در زمانهای مختلف امکان استفاده از آن را داشته باشند.
کتابیار از نگاه کتابفروشان؛ حمایت از قدرت خرید شهروندان
حامد نخجوانی، مسئول کتابفروشی حامد، نیز با اشاره به سازوکار اجرایی کتابیار گفت که این طرح از نظر سامانه، نحوه ثبتنام و فرایند اجرا، نظم و دقت بیشتری نسبت به برخی برنامههای قبلی دارد. او پرداخت سریع مبالغ فروش کتابفروشیها از سوی شهرداری و سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری تبریز را از نقاط مثبت مرحله نخست عنوان کرد.
نخجوانی تخفیف ۴۰ درصدی را با توجه به افزایش قیمت کتاب، حمایتی ارزشمند برای علاقهمندان به مطالعه دانست. به گفته او، احراز هویت کاربران در سامانه باعث میشود هر فرد با تأیید هویت خود خرید کند و در صورت تأیید، وابستگان او نیز بتوانند از این امکان استفاده کنند.
او برای نشان دادن میزان افزایش قیمت کتاب به چند نمونه اشاره کرد و گفت: کتاب «جنایت و مکافات» که پیشتر حدود ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت، طی دو سال به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. همچنین قیمت کتاب «ابله» سه میلیون تومان و مجموعه «در جستوجوی زمان از دسترفته» ۱۵ میلیون تومان عنوان شده است.
به اعتقاد نخجوانی، چنین قیمتهایی خرید کتاب را برای بسیاری از علاقهمندان دشوار کرده و اختصاص تخفیف میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد. او همچنین معتقد است شهرداری میتواند بخشی از درآمدهای خود را در برنامههای فرهنگی مانند کتابیار هزینه کند و از این طریق به شهروندان و فعالان حوزه کتاب کمک برساند.
استقبال دوباره شهروندان و ضرورت تداوم حمایت فرهنگی
نخجوانی با اشاره به استقبال شهروندان در مرحله نخست گفت که اجرای طرح، شور و شوق تازهای میان کتابخوانها ایجاد کرد و حتی برخی افرادی که برای مدتی از خرید کتاب فاصله گرفته بودند، دوباره به کتابفروشیها مراجعه کردند.
او نیز به محدودیت استفاده مجدد شرکتکنندگان دوره نخست در مرحله دوم اشاره کرد و گفت برخی خریداران قبلی در انتظار دورههای بعدی هستند. به باور او، اجرای کتابیار در مناسبتهایی مانند عید یا حتی بهصورت فصلی میتواند امکان بهرهمندی افراد بیشتری از حمایتهای فرهنگی را فراهم کند.
در مجموع، تجربه مرحله نخست کتابیار تبریز نشان میدهد که کاهش هزینه خرید کتاب میتواند تقاضای موجود را فعال کند و همزمان به افزایش فروش کتابفروشیها کمک برساند. با این حال، همانطور که فعالان این حوزه نیز تأکید دارند، استمرار برنامه و فراهم کردن امکان مشارکت گروههای بیشتری از شهروندان، از عوامل مهم در تبدیل یک تخفیف مناسبتی به سیاستی پایدار برای حمایت از کتابخوانی و بازار نشر خواهد بود.
برای مطالعه تازهترین اخبار و مطالب بیشتر به آماج مراجعه کنید.
“`




