به گزارش آماج، صنعت قطعهسازی خودرو در ایران با مجموعهای از چالشهای ارزی، مالی و لجستیکی روبهرو شده است؛ مشکلاتی که به گفته فعالان این حوزه، میتواند در ماههای آینده زنجیره تأمین خودروسازی کشور را با اختلال جدی مواجه کند. کاهش ذخایر انبار قطعهسازان، دشواری انتقال ارز، محدودیت تسهیلات بانکی و طولانی شدن فرآیند ثبت سفارش از جمله عواملی هستند که ادامه فعالیت واحدهای تولیدی را تهدید میکنند.
مهرداد آلان، عضو هیئتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران، در گفتوگو با رسانه بازار هشدار داده است که در خوشبینانهترین حالت، صنعت خودرو ممکن است تا پایان سال ۱۴۰۵ یا نهایتاً اوایل بهار ۱۴۰۶ با شرایط فعلی به فعالیت خود ادامه دهد.
محدودیتهای تجاری و لجستیکی؛ چالش اصلی تأمین مواد اولیه
آلان با اشاره به دشوارتر شدن شرایط واردات و تأمین مواد اولیه گفت یکی از مهمترین دغدغههای روزانه قطعهسازان، پیدا کردن مسیرهای جایگزین برای انتقال مواد اولیه و قطعات موردنیاز است. به گفته او، تشدید تحریمهای آمریکا و محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای تجاری، حملونقل و واردات را دشوارتر کرده است.
او همچنین با اشاره به نزدیک شدن فصل زمستان، احتمال بسته شدن برخی مسیرهای حملونقل را یکی دیگر از نگرانیهای فعالان اقتصادی دانست. در همین زمینه، استفاده از ظرفیت بنادر امارات، انتقال زمینی محمولهها و سپس جابهجایی آنها با شناورهای کوچک و لنجها بهعنوان برخی راهکارهای جایگزین مطرح شده است.
با این حال، عضو هیئتمدیره انجمن قطعهسازان تأکید کرد ظرفیت بنادر و مسیرهای جایگزین محدود است و نمیتوان تمام نیازهای وارداتی کشور را از این طریق تأمین کرد. او معتقد است توسعه زیرساختهای بندری و حملونقل در سالهای گذشته متناسب با ریسکهای احتمالی نبوده و محدودیت مسیرهای اصلی اکنون پیامدهای این کمبود را آشکار کرده است.
مسیرهای جایگزین پاسخگوی تمام نیاز وارداتی نیستند
به گفته آلان، نمیتوان انتظار داشت تمام حجم واردات کشور از مسیرهای محدود و جایگزین انجام شود. برخی کالاهای اساسی در حجم بسیار بالا و با کشتیهای بزرگ وارد میشوند و انتقال چنین محمولههایی از طریق حمل کانتینری یا شناورهای کوچک عملاً امکانپذیر نیست.
او پیشبینی کرد در ماههای آینده تنش بیشتری در تأمین مواد اولیه و ملزومات تولید ایجاد شود؛ زیرا مسیرهای جایگزین، حتی در صورت فراهم شدن، ظرفیت کافی برای جایگزینی کامل شبکه حملونقل کشور را ندارند.
کاهش ذخایر انبار قطعهسازان و خطر اختلال در تولید خودرو
یکی دیگر از نگرانیهای مهم صنعت قطعهسازی، کاهش موجودی انبار شرکتهاست. آلان توضیح داد بخش قابلتوجهی از ذخایر قطعهسازان در ماههای گذشته مصرف شده و بسیاری از شرکتها با استفاده از موجودی قبلی تلاش کردهاند از توقف تأمین قطعات موردنیاز خودروسازان جلوگیری کنند.
اکنون جایگزینی این ذخایر به دلیل مشکلات متعدد دشوارتر شده است. از یک سو، انتقال پول به فروشندگان خارجی و تأمین ارز با محدودیت روبهروست و از سوی دیگر، فرآیندهای داخلی مانند ثبت سفارش و موانع اداری، سرعت واردات مواد اولیه را کاهش دادهاند.
به این ترتیب، حتی در شرایطی که قطعهساز موفق به پیدا کردن فروشنده خارجی و توافق برای خرید مواد اولیه میشود، مشکلات انتقال پول و همکاری نکردن شبکه بانکی ممکن است مانع نهایی شدن معامله شود.
افزایش نرخ ارز و کمبود نقدینگی قطعهسازان
عضو هیئتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران، محدودیت تسهیلات بانکی متناسب با شرایط جدید اقتصادی را یکی از مشکلات جدی این صنعت دانست.
او با اشاره به رسیدن نرخ ارز به محدوده ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان در زمان انجام این مصاحبه گفت افزایش نرخ ارز، سرمایه در گردش موردنیاز واحدهای تولیدی را بهشدت بالا برده است. در چنین شرایطی، حتی دریافت تمام تسهیلات بانکی در دسترس نیز ممکن است تنها بخش زیادی از افزایش هزینههای ناشی از تغییر نرخ ارز را جبران کند و منابع کافی برای خرید مواد اولیه یا توسعه فعالیت باقی نگذارد.
به اعتقاد آلان، نظام تأمین مالی با سرعت تغییر هزینههای تولید هماهنگ نشده است. تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت به سرمایه بیشتری نیاز دارند، اما دسترسی آنها به منابع مالی متناسب با شرایط جدید محدود است؛ موضوعی که میتواند به کاهش تولید و اختلال در زنجیره تأمین منجر شود.
کمبود مواد اولیه میتواند کیفیت قطعات خودرو را کاهش دهد
مشکلات تأمین مواد اولیه تنها به کاهش حجم تولید محدود نمیشود و ممکن است کیفیت قطعات را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آلان توضیح داد زمانی که تولیدکننده به مواد اولیه استاندارد و همیشگی خود دسترسی ندارد، ممکن است برای جلوگیری از توقف خط تولید به سراغ مواد جایگزین برود. این جایگزینی، در صورت نداشتن بررسیهای فنی و کنترلهای لازم، میتواند مشکلات کیفی ایجاد کند؛ زیرا هر ماده اولیه ویژگیها و مشخصات فنی خاص خود را دارد.
او تأکید کرد حفظ کیفیت قطعات به ثبات در تأمین مواد اولیه وابسته است و نمیتوان انتظار داشت در شرایطی که مواد موردنیاز بهصورت مستمر و با کیفیت مشخص در دسترس نیستند، سطح کیفی محصولات بدون مشکل حفظ شود.
احتمال بروز مشکلات جدی در تولید خودروسازان طی دو تا سه ماه آینده
آلان پیشبینی کرد خودروسازان بزرگ کشور، از جمله ایرانخودرو، طی دو تا سه ماه آینده با مشکلات جدیتری در زمینه تأمین قطعات و گردش نقدینگی مواجه شوند. او میزان تولید روزانه ایرانخودرو را در زمان این اظهارات حدود ۲۵۰۰ دستگاه عنوان کرد.
به گفته این فعال صنعت قطعهسازی، تولید خودرو به یک چرخه مستمر مالی و تأمین مواد اولیه وابسته است. قطعهساز باید مواد اولیه بخرد، محصول تولید کند، آن را به خودروساز تحویل دهد و پس از دریافت منابع مالی حاصل از فروش، دوباره مواد اولیه موردنیاز را تأمین کند.
اگر این چرخه به دلیل کمبود نقدینگی یا دشواری تأمین مواد اولیه متوقف شود، ادامه تولید خودرو نیز با مشکل روبهرو خواهد شد.
او با اشاره به برآوردهای موجود گفت در صورت تداوم شرایط فعلی، خوشبینانهترین سناریو ادامه فعالیت صنعت خودرو تا شب عید ۱۴۰۵ یا نهایتاً اوایل بهار ۱۴۰۶ است. به گفته آلان، برخی فعالان این حوزه حتی زمان کوتاهتری را برای مواجهه با بحران پیشبینی میکنند.
چه اقداماتی میتواند از توقف واحدهای قطعهسازی جلوگیری کند؟
عضو هیئتمدیره انجمن قطعهسازان معتقد است کشور همچنان از ظرفیت صنعتی و توانمندی بخش خصوصی برخوردار است، اما بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل کمبود منابع مالی یا موانع تأمین مواد اولیه با ظرفیت پایین فعالیت میکنند.
او تأکید کرد حمایت از این واحدها باید پیش از رسیدن آنها به مرحله تعطیلی انجام شود. تعطیلی یک کارخانه تنها به معنای توقف یک خط تولید نیست؛ بلکه نیروی انسانی متخصص، دانش فنی، تجربه انباشتهشده و ارتباطات شکلگرفته در زنجیره تأمین نیز آسیب میبیند.
به گفته آلان، حتی اگر پس از تعطیلی یک واحد تولیدی منابع مالی لازم به آن تزریق شود، بازگرداندن نیروی انسانی ازدسترفته و احیای توان مهندسی و تخصصی مجموعه بهسادگی امکانپذیر نخواهد بود.
او تأمین سرمایه در گردش، تسهیل واردات مواد اولیه، رفع موانع بانکی و ایجاد مسیرهای جایگزین حملونقل را از مهمترین اقداماتی دانست که باید در اولویت تصمیمگیری مسئولان قرار گیرد.
در مجموع، هشدار فعالان صنعت قطعهسازی نشان میدهد مشکلات نقدینگی و لجستیک میتوانند فراتر از افزایش هزینههای تولید، به کاهش ظرفیت صنعتی و اختلال در تولید خودرو منجر شوند. به اعتقاد کارشناسان این حوزه، تصمیمگیری بهموقع برای حمایت از واحدهای تولیدی میتواند از تبدیل مشکلات فعلی به بحران گستردهتر جلوگیری کند. برای پیگیری تازهترین اخبار صنعت خودرو، قطعهسازی و اقتصاد ایران، مطالب آماج را دنبال کنید.




