به گزارش آماج، نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور جهان در نشست سازمان ملل متحد در ارمنستان بر سر برنامه‌ای تازه برای تسریع اقدامات حفاظتی و جلوگیری از نابودی تنوع زیستی به توافق رسیدند. این توافق که با عنوان «مسیر ایروان» شناخته می‌شود، با هدف جبران عقب‌ماندگی کشورها در اجرای تعهدات زیست‌محیطی تا سال ۲۰۳۰ تدوین شده است؛ بااین‌حال، کمبود منابع مالی همچنان یکی از مهم‌ترین موانع تحقق این اهداف به شمار می‌رود.
کشورهای شرکت‌کننده در این نشست اذعان کردند که جهان با روند فعلی نمی‌تواند به اهداف تعیین‌شده برای حفاظت از طبیعت دست پیدا کند. به همین دلیل، پس از مذاکرات فشرده، برنامه‌ای تازه برای افزایش سرعت اجرای تعهدات و تقویت همکاری‌های بین‌المللی به تصویب رسید.
مسیر ایروان؛ برنامه تازه جهان برای حفاظت از طبیعت
نمایندگان کشورها طی دو هفته در ایروان، پایتخت ارمنستان، گرد هم آمدند تا میزان پیشرفت توافق تاریخی سال ۲۰۲۲ را بررسی کنند. این توافق که با عنوان «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال» شناخته می‌شود، هدف حفاظت از حدود یک‌سوم خشکی‌ها و دریاهای جهان تا سال ۲۰۳۰ را دنبال می‌کند.
مذاکرات هفدهمین کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد (COP17) روز شنبه و پس از آخرین دور مذاکرات شبانه به پایان رسید. شرکت‌کنندگان در این نشست پذیرفتند که اقدامات حفاظتی تاکنون با سرعت کافی پیش نرفته است و دستیابی به اهداف تعیین‌شده در مهلت مقرر، با ادامه روند کنونی واقع‌بینانه نخواهد بود.
در همین راستا، کشورها بر سر برنامه‌ای با عنوان «مسیر ایروان» توافق کردند. این برنامه قرار است تا پیش از برگزاری نشست بعدی تنوع زیستی در اکوادور، که دو سال دیگر برگزار می‌شود، اجرای تعهدات جهانی را شتاب دهد.
مهم‌ترین محورهای توافق جدید کشورها
برنامه مسیر ایروان بر چند اولویت اصلی تمرکز دارد که هدف مشترک آن‌ها کاهش فشار بر اکوسیستم‌ها و فراهم کردن شرایط لازم برای حفاظت مؤثرتر از طبیعت است. مهم‌ترین محورهای این برنامه عبارت‌اند از:
- اصلاح یارانه‌ها و مشوق‌های زیان‌بار: کاهش حمایت‌های مالی و اقتصادی که به تخریب طبیعت و کاهش تنوع زیستی منجر می‌شوند.
- افزایش منابع مالی: تقویت حمایت‌های مالی از برنامه‌های حفاظت از محیط زیست، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه.
- گسترش همکاری‌های علمی و فنی: فراهم کردن امکانات و دانش مورد نیاز برای اجرای مؤثرتر برنامه‌های زیست‌محیطی.
- تقویت نظارت و گزارش‌دهی: بهبود سازوکارهای ارزیابی عملکرد کشورها و پیگیری میزان پیشرفت تعهدات آن‌ها.
این اقدامات با هدف کاهش فاصله میان تعهدات اعلام‌شده و عملکرد واقعی کشورها طراحی شده‌اند؛ فاصله‌ای که می‌تواند دستیابی به اهداف جهانی حفاظت از طبیعت را با مشکل مواجه کند.
کمبود بودجه؛ مهم‌ترین چالش حفاظت از تنوع زیستی
یکی از مسائل اصلی مطرح‌شده در نشست ایروان، کمبود منابع مالی برای اجرای برنامه‌های حفاظتی بود. استیون گیلبو، وزیر سابق محیط‌زیست و تغییرات اقلیمی کانادا، تأمین مالی را از بزرگ‌ترین موانع دستیابی به اهداف جهانی تنوع زیستی دانست.
او به صندوقی اشاره کرد که در نشست قبلی برای دریافت کمک‌های داوطلبانه شرکت‌های بهره‌بردار از منابع ژنتیکی ایجاد شده بود. به گفته گیلبو، تقریباً خالی ماندن این صندوق یکی از ناامیدکننده‌ترین بخش‌های روند اجرای توافق‌های پیشین است.
گیلبو تأکید کرد که دولت‌ها و بخش خصوصی باید منابع مالی بسیار بیشتری برای حفاظت از طبیعت اختصاص دهند. به اعتقاد او، اصلاح یارانه‌های آسیب‌رسان به محیط زیست و اطمینان از توزیع عادلانه منابع مالی نیز اهمیت زیادی دارد؛ به‌ویژه اینکه این حمایت‌ها باید به کشورها و جوامعی برسد که بیش از دیگران با پیامدهای بحران تنوع زیستی مواجه هستند.
آیا مسیر ایروان می‌تواند تنوع زیستی جهان را نجات دهد؟
توافق جدید کشورهای جهان نشان می‌دهد که ضرورت سرعت‌بخشیدن به اقدامات حفاظتی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ اما تصویب یک برنامه به‌تنهایی برای متوقف کردن روند نابودی تنوع زیستی کافی نیست.
موفقیت مسیر ایروان به میزان پایبندی دولت‌ها به تعهدات، تأمین منابع مالی مورد نیاز، اصلاح سیاست‌های اقتصادی آسیب‌رسان به طبیعت و تقویت همکاری‌های بین‌المللی بستگی دارد. همچنین حمایت از کشورهای درحال‌توسعه و جوامعی که در خط مقدم حفاظت از زیست‌بوم‌ها قرار دارند، می‌تواند نقش مهمی در اجرای مؤثر این برنامه ایفا کند.
با نزدیک شدن به سال ۲۰۳۰، فرصت تحقق اهداف جهانی حفاظت از طبیعت محدودتر می‌شود. اکنون مهم‌ترین پرسش این است که آیا توافق ایروان می‌تواند از مرحله وعده و برنامه‌ریزی عبور کند و به اقدامات عملی و قابل‌اندازه‌گیری منجر شود یا خیر.
برای دنبال کردن تازه‌ترین اخبار محیط زیست، تغییرات اقلیمی و تحولات جهانی، مطالب منتشرشده در آماج را دنبال کنید.
