به نقل از آماج، یک مطالعه جدید روی بیش از ۳۸ هزار زن نشان داده است که همه رژیمهای غذایی سالم تأثیر یکسانی بر کنترل وزن در دوران یائسگی ندارند. بر اساس این پژوهش، رژیم غذایی سیارهای (Planetary Health Diet) و رژیم غذایی با بار انسولینی پایین، بیشترین ارتباط را با افزایش وزن کمتر و کاهش خطر چاقی در این دوره داشتهاند.
این پژوهش که در مجله JAMA Network Open منتشر شده، با هدف پر کردن خلأ مطالعات مربوط به تغذیه و افزایش وزن در زنان در حوالی دوران یائسگی انجام شده است؛ دورهای که افزایش وزن در آن شایع است.
بررسی ۱۱ الگوی غذایی در بیش از ۳۸ هزار زن
پژوهشگران به سرپرستی تونگ شیا، پژوهشگر پسادکتری اپیدمیولوژی و تغذیه در دانشکده بهداشت عمومی تی.اچ. چان هاروارد، دادههای ۳۸ هزار و ۲۸۳ زن شرکتکننده در مطالعه Nurses’ Health Study II را بررسی کردند.
این زنان در سال ۱۹۸۹ بین ۲۵ تا ۴۲ سال سن داشتند و طی سالهای مختلف اطلاعات مربوط به سبک زندگی و رژیم غذایی خود را ثبت کردند. پژوهشگران با استفاده از پرسشنامههای دقیق غذایی که هر چهار سال تکمیل میشد، الگوی تغذیه و تغییرات وزن زنان را در شش سال پیش و شش سال پس از یائسگی بررسی کردند.
تونگ شیا گفت: «Weight gain during menopause is common, but until now we didn’t know which specific diet actually helps most.»
به گفته پژوهشگران، این مطالعه ۱۱ الگوی غذایی اصلی و همچنین میزان مصرف غذاهای فوقفرآوریشده را در یک گروه از زنان در حوالی دوران یائسگی با یکدیگر مقایسه کرده است.
دو رژیم غذایی برتر برای کنترل وزن
نتایج نشان داد زنانی که از رژیم غذایی سیارهای و رژیم غذایی با بار انسولینی پایین پیروی میکردند، کمترین میزان افزایش وزن و پایینترین خطر ابتلا به چاقی را داشتند.
رژیم غذایی سیارهای که در سالهای اخیر توسط کمیسیون EAT-Lancet توسعه یافته، علاوه بر برخورداری از ویژگیهای مرتبط با سلامت، با کاهش اثرات زیستمحیطی رژیم غذایی نیز ارتباط دارد.
این دو الگوی غذایی معمولاً حاوی مقادیر بیشتری از مغزها، میوهها، سبزیجات و غلات کامل هستند و مصرف گوشت قرمز و فرآوریشده، سیبزمینی، سیبزمینی سرخکرده و سدیم در آنها کمتر است.
چرا همه رژیمهای سالم عملکرد یکسانی ندارند؟
پژوهشگران تأکید کردند که اگرچه بسیاری از الگوهای غذایی را میتوان در گروه رژیمهای سالم یا ناسالم قرار داد، جزئیات ترکیب غذایی اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، رژیم مدیترانهای و رژیم DASH که هر دو شواهد علمی قابلتوجهی درباره فواید سلامتی خود دارند، به دلیل تفاوت در میزان و نسبت مواد غذایی سالم، الزاماً تأثیر یکسانی بر کنترل وزن در دوران یائسگی ندارند.
در این مطالعه علاوه بر رژیم سیارهای، رژیم مدیترانهای و DASH، انواع رژیمهای گیاهمحور سالم و ناسالم، رژیمهای سرشار از غذاهای فوقفرآوریشده، الگوهای غذایی مرتبط با مقاومت به انسولین و التهاب و همچنین رژیمهای کمکربوهیدرات سالم و ناسالم نیز بررسی شدند.
نتیجه غیرمنتظره درباره رژیم گیاهمحور ناسالم
یکی از یافتههای غیرمنتظره مطالعه، ارتباط جزئی رژیم گیاهمحور ناسالم با کاهش وزن بود. این الگوی غذایی شامل مصرف بیشتر مواد غذایی گیاهی کمکیفیت، از جمله سیبزمینی سرخکرده، است.
پژوهشگران تأکید کردند که این یافته باید با احتیاط تفسیر شود و برای مشخص شدن علت آن به بررسیهای بیشتری نیاز است. به گفته شیا، یکی از توضیحات احتمالی میتواند میزان پایین پروتئین این رژیم باشد؛ موضوعی که در دوران یائسگی اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا کاهش توده عضلانی در این دوره شایع است.
شیا گفت: «Women already lose more muscle, and the low protein intake may make this process quicker.»
لزوم مطالعات مداخلهای در دوران یائسگی
پژوهشگران معتقدند یافتههای این مطالعه میتواند اطلاعات کاربردیتری درباره انتخاب رژیم غذایی در دوران یائسگی ارائه دهد، اما برای اثبات اثر مستقیم این الگوهای غذایی بر کنترل وزن، مطالعات مداخلهای بیشتری مورد نیاز است.
یکی از گامهای بعدی پیشنهادی، انجام یک کارآزمایی است که در آن زنان در آستانه یائسگی بهصورت هدفمند تحت مداخله غذایی قرار گیرند تا مشخص شود آیا تغییر رژیم غذایی میتواند به کنترل وزن و بهبود سلامت بلندمدت آنها کمک کند یا خیر.
در مجموع، یافتههای این پژوهش نشان میدهد هنگام انتخاب رژیم غذایی در دوران یائسگی، صرفاً «سالم بودن» رژیم کافی نیست و ترکیب دقیق مواد غذایی، کیفیت کربوهیدراتها، میزان پروتئین و نوع چربیها نیز میتواند اهمیت داشته باشد.
برای مطالعه تازهترین اخبار و یافتههای علمی حوزه سلامت، به آماج مراجعه کنید.
