ماه رمضان فرصتی مناسب برای تمرین کنترل غذایی و تقویت سلامت گوارش است. برخلاف باور رایج که روزهداری را برابر با استراحت معده میداند، یک فوق تخصص گوارش و کبد تأکید میکند عامل اصلی تشدید مشکلاتی مانند رفلاکس معده و سوءهاضمه در این ایام، نه خود روزهداری بلکه الگوی نادرست تغذیه در افطار و سحر است. در این مقاله از خبر واژه به بررسی روشهای روزهداری اصولی و تأثیر آن بر سلامت دستگاه گوارش میپردازیم.
روزهداری؛ بیشتر از استراحت معده
دکتر حسین خدمت در گفتوگو با ایسنا بیان کرد که روزهداری صرفاً به معنای استراحت مکانیکی معده نیست، بلکه نوعی تمرین اراده غذایی است. فرد در این فرآیند یاد میگیرد در برابر غذاهای کم ارزش تغذیهای مقاومت کند و این مهارت میتواند بعد از ماه رمضان نیز ادامه داشته باشد. به این ترتیب، روزهداری اصولی میتواند نقش مثبتی در سلامت گوارش و کنترل اشتها داشته باشد.
تأثیر روزه بر ترمیم مخاط معده
ناشتایی کنترلشده، به ویژه برای افرادی که دچار ورم معده، عفونت معده، رفلاکس یا سوءهاضمه هستند، فرصتی برای ترمیم نسبی مخاط معده فراهم میکند. بسیاری از مشکلات گوارشی در اثر مصرف مکرر و نامتعادل غذا تشدید میشوند، بنابراین روزهداری میتواند بهبود نسبی علائم را ایجاد کند، به شرطی که اصول تغذیه در افطار و سحر رعایت شود.
علت اصلی تشدید رفلاکس در رمضان
دکتر خدمت توضیح داد که در حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد، تشدید رفلاکس در ماه رمضان ناشی از موارد زیر است:
- حجم زیاد افطار یا سحری
- مصرف غذاهای چرب، تند، ترش یا شیرین
- تند غذا خوردن و عجله در مصرف وعدهها
تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران ممکن است در اثر طولانی شدن ناشتایی دچار تشدید علائم شوند که در این موارد، تنظیم دارو یا پرهیز از روزه توصیه میشود.
افطار؛ شوک به معده ممنوع
یکی از خطاهای رایج، ورود حجم زیادی غذا به معده پس از ۱۲ ساعت ناشتایی است. توصیه میشود افطار با حجم کم و مواد غذایی با جذب سریع مانند چای شیرین، عسل یا سوپ سبک آغاز شود. وعده شام با فاصله حدود یک ساعت مصرف شود تا فشار ناگهانی به معده وارد نشود. مصرف همزمان افطار و شام با حجم زیاد میتواند باعث سوءهاضمه یا تشدید رفلاکس شود.
سحری؛ انتخاب هوشمندانه مواد غذایی
مصرف شیرینی زیاد در سحر باعث دوام انرژی نمیشود، بلکه قند سریع جذب و دفع شده و پس از چند ساعت فرد دچار ضعف میشود. ترکیب مناسب غذایی برای سحری شامل:
- فیبر بالا و چربی کم
- حبوبات کمروغن
- میوههای با فیبر بالا
- مصرف متعادل آب
نوشیدن بیش از حد آب نیز باعث دفع سریع و تشنگی زودرس میشود.
روزهداری و مصرف داروهای گوارشی
روزهداری به معنای قطع دارو نیست. بسیاری از داروهای گوارشی قابل انتقال به ساعات پس از افطار یا سحر هستند و بیماران باید با پزشک خود درباره زمانبندی مصرف مشورت کنند تا درمان دچار اختلال نشود.
راهکارهای عملی برای کاهش رفلاکس و سوءهاضمه
برای پیشگیری از مشکلات گوارشی در رمضان، رعایت چند نکته کلیدی ضروری است:
- افطار سبک و تدریجی
- تأخیر در مصرف شام با فاصله حدود یک ساعت از افطار
- استفاده از مواد غذایی سبک و سرشار از فیبر
- کنترل مصرف قند و چربی در سحر و افطار
- تنظیم زمان مصرف داروها با پزشک
- نوشیدن آب به میزان کافی و متعادل
مزایای روزهداری اصولی برای سلامت گوارش
اگر اصول تغذیهای در افطار و سحر رعایت شود، روزهداری نه تنها به تشدید رفلاکس و سوءهاضمه منجر نمیشود، بلکه میتواند به روند درمان بیماریهای گوارشی کمک کند. این فرآیند شامل بهبود عملکرد معده، کاهش التهاب مخاط معده، تنظیم حجم و زمان وعدهها و تقویت مهارت کنترل غذایی است.
نتیجهگیری
روز رمضان فرصتی برای تمرین نظم غذایی و بهبود سلامت گوارش است. نکته مهم، رعایت اصول تغذیهای و مدیریت حجم وعدههاست. با رعایت افطار سبک، سحری متعادل و تنظیم داروهای گوارشی، میتوان از سوءهاضمه و رفلاکس پیشگیری کرده و از فواید روزهداری اصولی بهرهمند شد.
