به گزارش آماج، فرآیند تأمین و توزیع خون در مراکز درمانی کشور بهصورت روزانه و پیوسته انجام میشود و در بسیاری از موارد، برداشتهای نادرست از چرخه مصرف و درخواست مجدد خون، باعث نگرانی بیمورد شهروندان میشود. مسئولان سازمان انتقال خون تأکید دارند که اعلام مقطعی نبود خون در بانک خون یک بیمارستان، الزاماً به معنای کمبود خون در کل شبکه انتقال خون کشور نیست.
تأمین خون چگونه انجام میشود؟
یکتاپرست: فرآیند تأمین و توزیع خون در مراکز درمانی کشور بهصورت روزانه و پیوسته انجام میشود. خونی که در طول روز در اختیار بیمارستانها قرار میگیرد، معمولاً تا پایان همان روز مصرف میشود و صبح روز بعد، درخواستهای جدید از سوی بانکهای خون بیمارستانی به سازمان انتقال خون ارسال میشود تا خون و فرآوردههای مورد نیاز دوباره تأمین و توزیع شود.
این چرخه روزانه گاهی باعث ایجاد برداشت نادرست در ذهن شهروندان میشود؛ بهگونهای که تصور میشود اگر در مقطعی اعلام شود «بانک خون بیمارستان خون ندارد»، به معنای بروز بحران یا نبود خون در کل سیستم است، در حالی که در بسیاری از موارد این وضعیت صرفاً ناشی از طبیعی بودن فرآیند مصرف و درخواست مجدد خون است.
ارجاع خانواده بیماران برای اهدای خون؛ یک اقدام نادرست
به نقل از آماج، یکی از چالشهای جدی که گاهی در مراکز درمانی مشاهده میشود، ارجاع خانواده بیماران به مراکز انتقال خون برای اهدای خون است. در برخی موارد به همراهان بیمار گفته میشود که برای تأمین خون یا فرآورده مورد نیاز، خودشان به انتقال خون مراجعه کنند؛ اقدامی که بهطور صریح مغایر با استانداردهای علمی، اخلاقی و جهانی است.
خانواده بیمار در شرایط روحی و روانی دشواری قرار دارند و تحمیل مسئولیت تأمین خون به آنان قابل قبول نیست. نظام سلامت کشور سالهاست که از سیستم «خون جایگزین» عبور کرده و این روش از دهه ۸۰ شمسی بهطور کامل حذف شده است.
چرا اهدای فوری خون مشکل را حل نمیکند؟
حتی در صورت مراجعه یکی از بستگان بیمار برای اهدای خون، این خون بلافاصله قابل مصرف نیست. خون اهدایی باید فرآوری، آزمایش و گروهبندی شود؛ فرآیندی که حداقل ۲۴ ساعت زمان میبرد. بنابراین انتظار تزریق فوری خون اهدایی، نادرست بوده و تنها باعث ایجاد تنش و فشار روانی میشود.
اصلاح قوانین اهدای خون برای تسهیل مشارکت
یکتاپرست: سازمان انتقال خون دو تصمیم جدید و مهم برای تسهیل اهدای خون اتخاذ کرده است. نخست، الزام ارائه کارت ملی برای اهدای خون برداشته شده و از این پس هر کارت شناسایی معتبر عکسدار دارای کد ملی مانند گواهینامه یا کارت پایان خدمت کفایت میکند.
دومین تغییر، اصلاح سن مجاز اهدای خون است. اکنون افراد با ۱۸ سال تمام میتوانند بدون نیاز به رضایتنامه والدین و با ارائه کارت شناسایی معتبر، برای اهدای خون اقدام کنند. این اصلاحات با هدف افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت ذخایر خونی کشور انجام شده است.
چرا برخی استانها همیشه در وضعیت هشدار هستند؟
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون گفت: ذخایر خونی کشور در وضعیت مطلوب قرار دارد، اما شرایط خاص جمعیتی و درمانی در برخی استانها تأمین پایدار خون را به یک چالش دائمی تبدیل کرده است.
یکتاپرست: استانهایی مانند سیستان و بلوچستان به دلیل وجود حدود ۳۵۰۰ بیمار مبتلا به تالاسمی، نیاز مستمر و بالایی به خون دارند. این بیماران ماهانه حدود ۷ هزار واحد خون مصرف میکنند و حوادث غیرمترقبه مانند تصادفات جادهای میتواند بهطور مقطعی تعادل ذخایر خونی را برهم بزند.
همچنین در استانهایی مانند مازندران، هم تعداد بیماران نیازمند به خون بالاست و هم آمار حوادث ترافیکی قابل توجه است. این عوامل باعث شده برخی استانها همواره در وضعیت هشدار قرار داشته باشند، هرچند وضعیت کلی ذخایر خون کشور مطلوب ارزیابی میشود.
اهدای خون، مسئولیتی ملی و انسانی است. مشارکت داوطلبانه شهروندان میتواند به حفظ آرامش نظام سلامت و نجات جان بیماران کمک کند. اگر شرایط اهدای خون را دارید، با مراجعه به مراکز انتقال خون، در این زنجیره حیاتی سهیم باشید.
