به گزارش آماج، با وجود افزایش نسبی بارشها در کشور از اواخر آذرماه و مثبت شدن میانگین بارش ایران نسبت به نرمال بلندمدت، توزیع این بارشها یکنواخت نبوده و استانهایی مانند تهران همچنان با کمبارشی قابل توجه مواجهاند. رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی اعلام کرده است که پایتخت بهطور همزمان درگیر سه نوع خشکسالی شده است.
بررسی دادههای اقلیمی نشان میدهد اگرچه در برخی بازهها، از جمله هفته منتهی به ۱۵ دیماه، نوساناتی در میزان بارش ثبت شده، اما این تغییرات مقطعی بوده و نمیتواند بهتنهایی پایان خشکسالی را نشان دهد. استانهای تهران، البرز، قزوین، سمنان، مرکزی و قم از جمله مناطقی هستند که همچنان با کمبارشی جدی روبهرو هستند.
سه تعریف از خشکسالی و تفاوت آنها
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، با اشاره به اینکه خشکسالی پدیدهای تدریجی است، توضیح داد: «خشکسالی نه ناگهانی آغاز میشود و نه بهطور دفعی پایان مییابد و برای بررسی آن باید از چند تعریف استفاده کرد.»
خشکسالی هواشناسی
به گفته وی، زمانی که میزان بارندگی در یک بازه کوتاهمدت مانند یک هفته یا یک ماه کمتر از میانگین بلندمدت باشد، خشکسالی هواشناسی رخ میدهد؛ اما این وضعیت الزاماً به معنای بروز خشکسالی در بخش کشاورزی یا منابع آب نیست.
خشکسالی کشاورزی
وظیفه افزود: در صورتی که کمبارشی برای دو تا سه ماه یا بیشتر ادامه یابد، رطوبت خاک کاهش پیدا میکند و تولید محصولات کشاورزی تحت تأثیر قرار میگیرد؛ در این شرایط خشکسالی کشاورزی نیز به خشکسالی هواشناسی اضافه میشود.
خشکسالی هیدرولوژیک
به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم، اگر این روند کمبارشی برای شش ماه، یک سال یا بیشتر ادامه پیدا کند و منابع آب سطحی و زیرزمینی، رودخانهها، سدها و ذخایر برفی کاهش یابد، کشور وارد مرحله خشکسالی هیدرولوژیک میشود که معمولاً پیامدهای بلندمدت دارد.
وضعیت نگرانکننده تهران و برخی استانها
وظیفه با اشاره به شرایط فعلی کشور تأکید کرد: هرچند در برخی مقاطع مانند پاییز امسال میانگین بارش کشور بالاتر از نرمال بود، اما برای ششمین سال متوالی متوسط بارش سالانه ایران همچنان کمتر از مقدار بلندمدت است. استانهایی مانند تهران، البرز، قزوین، سمنان، مرکزی، قم و زنجان بهشدت کمبارش بودهاند.
وی افزود: حتی در استانهای پربارشی مانند گیلان، مازندران، گلستان و برخی مناطق زاگرس نیز در مواردی تنها حدود ۵۰ درصد بارش سالانه تأمین شده است، در حالی که بارشهای اخیر در استانهایی مانند هرمزگان، فارس، بوشهر، کرمان و سیستان و بلوچستان در برخی ایستگاهها معادل بارش یکسال ثبت شده است.
تهران با سه خشکسالی همزمان
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی تصریح کرد: با وجود این بارشهای مقطعی، افت شدید آبهای زیرزمینی باعث شده ایران همچنان از نظر هیدرولوژیک درگیر خشکسالی باشد. در تهران، خشکسالی هواشناسی و کشاورزی بهطور همزمان مشاهده میشود و این وضعیت پیامدهای جدی برای منابع آب و امنیت زیستی پایتخت دارد.
وی همچنین هشدار داد که استان سیستان و بلوچستان وارد آخرین مرحله خشکسالی، یعنی خشکسالی اقتصادی و اجتماعی شده است؛ مرحلهای که در آن معیشت مردم تحت تأثیر قرار میگیرد و میتواند به مهاجرت اجباری کشاورزان منجر شود.
برای دنبال کردن آخرین تحلیلها و گزارشهای اقلیمی و محیطزیستی، آماج را دنبال کنید.
