بهترین زمان نوشیدن دمنوشهای گیاهی برای آرامش موضوعی است که بسیاری از افراد هنگام مواجهه با استرس، اضطراب یا بیخوابی به دنبال پاسخ آن هستند. انتخاب زمان مناسب در طول روز میتواند اثرات آرامبخش دمنوشها را تقویت کرده و در عین حال از اختلال در فعالیتهای روزمره جلوگیری کند.
دمنوشهای گیاهی برخلاف چای سنتی که از گیاه Camellia sinensis تهیه میشود، فاقد کافئین هستند و ترکیبات محرکی مانند ال-تیانین موجود در چای سبز یا سیاه را ندارند. به همین دلیل، این نوشیدنیها گزینهای مناسب برای افرادی هستند که به دنبال آرامش طبیعی بدون تحریک سیستم عصبی هستند.
فواید دمنوشهای گیاهی برای آرامش
اثرات آرامبخش دمنوشهای گیاهی از سه مکانیسم اصلی ناشی میشود:
۱. کمک به آبرسانی بدن
کمآبی حتی در سطح خفیف میتواند باعث خستگی، کاهش تمرکز و افزایش واکنش به استرس شود. نوشیدن دمنوش گیاهی به تامین مایعات بدن کمک میکند و فشار وارده بر سیستم عصبی را کاهش میدهد.
۲. اثرات بیولوژیکی گیاهان دارویی
برخی گیاهان حاوی ترکیبات فعالی هستند که میتوانند بر سیستم عصبی مرکزی تاثیر بگذارند. برای مثال، فلاونوئیدهای موجود در بابونه میتوانند با گیرندههای GABA در مغز تعامل داشته باشند؛ گیرندههایی که نقش مهمی در ایجاد حس آرامش دارند.
۳. اثر روانی و رفتاری
فرآیند دم کردن و نوشیدن دمنوش، خود نوعی مکث ذهنی ایجاد میکند. فاصله گرفتن کوتاه از کار، تلفن همراه و محرکهای محیطی میتواند به کاهش تنش کمک کند. این اثر مشابه تکنیکهای ساده ذهنآگاهی است.
نکته مهم: دمنوشهای گیاهی میتوانند به کاهش استرس خفیف کمک کنند، اما در موارد اضطراب شدید یا بیخوابی مزمن جایگزین درمان پزشکی نیستند.
بهترین زمان نوشیدن دمنوشهای گیاهی برای رسیدن به بیشترین اثر
۱. یک تا دو ساعت قبل از خواب
یکی از بهترین زمانها برای نوشیدن دمنوش آرامبخش، حدود ۶۰ تا ۱۲۰ دقیقه پیش از خواب است. از آنجا که این نوشیدنیها کافئین ندارند، باعث تحریک سیستم عصبی نمیشوند.
- به بدن فرصت میدهد به تدریج وارد فاز آرامش شود.
- ریتم خواب را منظمتر میکند.
- در صورت مصرف متعادل، احتمال بیدار شدن شبانه را کاهش میدهد.
گیاهانی مانند بابونه، گل ساعتی و اسطوخودوس در این زمان بیشترین کاربرد را دارند. البته تاثیر آنها از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
۲. صبحها به جای نوشیدنیهای کافئیندار
افرادی که به کافئین حساس هستند، ممکن است پس از نوشیدن قهوه یا چای سیاه دچار تپش قلب، اضطراب یا بیقراری شوند. جایگزینی آن با دمنوشهای بدون کافئین میتواند:
- از تحریک بیش از حد سیستم عصبی جلوگیری کند.
- حالت هوشیاری پایدارتر ایجاد کند.
- اختلال خواب شبانه را کاهش دهد.
البته باید توجه داشت که دمنوشهای گیاهی اثر انرژیبخش فوری قهوه را ندارند؛ بنابراین اگر نیاز به تمرکز بالا در کوتاهمدت دارید، ممکن است کافی نباشند.
۳. در طول یا بعد از یک دوره استرسزا
پس از یک جلسه کاری پرتنش، درگیری خانوادگی یا فشار روانی، اختصاص دادن ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای نوشیدن دمنوش میتواند به کاهش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک کمک کند.
- تنفس را آرامتر میکند.
- ضربان قلب را متعادل میسازد.
- حس کنترل بر شرایط را افزایش میدهد.
برای کسب نتیجه بهتر، این زمان باید با نشستن در محیطی آرام و دوری از تلفن همراه همراه باشد.
دمنوشهای گیاهی رایج برای آرامش
بابونه (Matricaria chamomilla)
بابونه یکی از شناختهشدهترین گیاهان آرامبخش است. ترکیبی به نام آپیژنین در آن وجود دارد که میتواند به گیرندههای مرتبط با آرامش در مغز متصل شود. برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم بابونه ممکن است علائم اضطراب خفیف را کاهش دهد و کیفیت خواب را بهبود بخشد.
اسطوخودوس (Lavandula angustifolia)
اسطوخودوس علاوه بر کاربرد در رایحهدرمانی، به شکل دمنوش نیز استفاده میشود. شواهد علمی نشان میدهد مصرف آن طی چند هفته میتواند به کاهش تنش و بهبود کیفیت خواب کمک کند، هرچند جایگزین داروهای درمانی محسوب نمیشود.
نعناع فلفلی (Mentha piperita)
نعناع بیشتر به دلیل اثرات گوارشی شناخته میشود. کاهش نفخ و سوءهاضمه میتواند ناراحتی جسمی را کم کند و به صورت غیرمستقیم سطح استرس را کاهش دهد.
گل ساعتی (Passiflora incarnata)
گل ساعتی در مطالعات مختلف برای کاهش اضطراب خفیف و بهبود خواب بررسی شده است. در صورت مصرف همزمان با داروهای آرامبخش یا ضدافسردگی، باید با پزشک مشورت شود.
گل رز
دمنوش گل رز بیشتر به دلیل عطر آرامشبخش خود مورد توجه است. هرچند دادههای علمی درباره اثر مستقیم آن محدود است، اما ترکیب عطر ملایم با یک وقفه ذهنی میتواند احساس آرامش ایجاد کند.
نقش آیین نوشیدن چای در کاهش استرس
در کشورهایی مانند چین، ژاپن و بریتانیا، نوشیدن چای بخشی از فرهنگ روزمره است. فرآیند آهسته دم کردن و نوشیدن آن میتواند مشابه تمرینهای ذهنآگاهی عمل کند. فعالیتهای تکراری و متمرکز به تثبیت خلقوخو کمک میکنند. بنابراین، نحوه نوشیدن دمنوش به اندازه نوع آن اهمیت دارد.
نکات مهم هنگام مصرف دمنوشهای گیاهی
- دمنوشها جایگزین درمان اضطراب، افسردگی یا بیخوابی مزمن نیستند.
- زنان باردار و شیرده پیش از مصرف منظم باید با پزشک مشورت کنند.
- افرادی که داروهای آرامبخش، ضدانعقاد یا داروهای روانپزشکی مصرف میکنند باید احتیاط کنند.
- برای جلوگیری از تکرر ادرار شبانه، مصرف مایعات در ساعات پایانی شب را محدود کنید.
- از محصولات با منشأ معتبر و دارای استاندارد کیفیت استفاده کنید.
جمعبندی
بهترین زمان نوشیدن دمنوشهای گیاهی برای آرامش معمولاً یک تا دو ساعت قبل از خواب، صبحها به جای نوشیدنیهای کافئیندار، یا پس از یک دوره استرسزا است. انتخاب زمان مناسب، همراه با ایجاد یک وقفه ذهنی و محیط آرام، میتواند تاثیر این نوشیدنیهای طبیعی را چند برابر کند. با این حال، در صورت وجود اختلالات شدید اضطرابی یا بیخوابی مزمن، مراجعه به پزشک ضروری است.
